Qeshqeriyeni Qutquzayli !

Qeshqer shehridiki Seyit Arislan'xan maziri. Seyit Arslan'xan Qaraxanilar xandanliqining 5-ewlad padishasi bolup miladi 971-yildin 998-yilghiche Qeshqer Yengisheher nahiye Harap yézisining sherqige jaylashqan "Ordam"-dep atilidighan jayda İslam dinini pütün Qaraxanilar dölitide omomlashturush üchün iman éytip kéyin yéniwalghan Xotenlik Uyghurlargha we ular bashlap kelgen Tibetlik buddist armiyige qarshi jihat qilip shehit qilin'ghan. Seyit Arslan'xanning téni Ordamgha, béshi bu mazar(eyni waqittiki xan jemeti maziri idi) gha depne qilin'ghan.
Xitay tajawuzchiliri 2002-yili bu 1000 yildin artuq tarixqa ige xan jemeti mazirini buzup xitay tajawuzchi aqqunliri üchün olturaq bina, mehmanxana we köngül échish esliheliri bina qildi. Bu gümbezdin bashqa mazarlarni xelqqe bésim ishlitip sheher sirtigha yötketküziwetti. Xitay milliti ejdatlirining sitang(ölügini kömidighan yer digen gep)ni buziwetishni intayin yaman köridu. Öz millitining en'enisi boyiche éghir haqaret dep qaraydighan qebrige buzghunchiliq qilish jinayitini, qilche tep tartmastin Sherqiy Türkistanda Uyghur padishahlarning, Uyghur xelqining mazarlirigha buzghunchiliq qilip, mazar ornigha xitay tajawuzchiliri üchün olturaq bina, mehmanxana, köngül échish esliheliri, herbi gazarma qatarliqlarni bina qilip, ejdatlirimizning rohini biaram qilghandin bashqa milliy en'enilirimizni depsende qilmaqta. Bu mazargha depne qilin'ghan Seyit Arslan'xan'gha oxshash bu tajawuzchi kapirlargha jihat achmisaq shéhitlirimizning rohi xosh bolmaydu, Allah bizdin razi bolmaydu.

Qaraxanilar xandanliqining shahzadisi, tilshunas, alim Mexmut Qeshqerining maziridin bir körünüsh. Bu mazar Qeshqer shehridin 45 Km gherpte, Toqquzaq nahiyisige qarashliq Opal yézisining Aziq kentige jaylashqan bolup, mazar jaylashqan bu tupraq kona tash qoral dewridin bashlap ejdatlirimiz yashap kelgen zimin bolup hésaplinidu. Opaldin tépilghan yirik we inchike tash qorallar, turmush buyumliri, wesiqiler bu nuqtiniispatlidi.
Mexmut Qeshqeri Miladi 1008-yili Qaraxanilar xandanliqining paytexti Qeshqerde xan jemetide dunyagha kelgen bolup, baliliq we ösmürlük dewirliride Qeshqer, shundaqla ottura Asiyadiki eng ilghar bilim yurtida terbiye körgen. Mexmut Qeshqeri eyni waqittiki dölet tili bolghan bolghan "Xaqaniye tili", Erep tili, Paris tili, edebiyat, jughrapiye, tarix, astirinomiye, tibabet, islam dini we universal bilimlerni mukemmel igelligen bolup, dadisi Hüseyin süyiqestke uchrighandin kéyin Qeshqerni terk étip İssiqköldin baslap ottura Asiyadiki Qaraxanilar tewelikidiki barliq Türk qebililirini 1058-yildin 1072-yilghiche 14 yil kézip, Qaraxanilar tewelikidiki Türk tilini Xaqaniye tiliboyiche retlep chiqip 1072-yildin 1075-yilghiche bolghan qisqighine 3 yil ichide eyni zamandiki İslam medeniyet merkezliridin biri bolghan Baghdatta "Diwani Lughetit Türk" (Türk Tili Qamusi) ni Erep tilida yézip chiqqan.
Mexmut Qeshqeri ana til lughitini dunyada tunji qétim chet'el tilida yézip chiqqan alim bolup, Mexmut Qeshqerige oxshash universal selishturma lughetni 7 esirdin köprek waqit ötkendin kéyin Yawropaliq bir tilshunas yézip chiqqan. Dimek tilshunaslar ichide Mexmut Qeshqeri dunyadiki oxshash alimlardin yette esir ilgiri öz ijadiyitini dunyagha namayen qilghan.
Mexmut Qeshqeri miras qaldurup ketken Türk tillar qamusi yalghuz Uyghur Türklirining mirasi bolup qalmastin, Pütün dunyadiki Türk millitining qimmetlik medeniy mirasi bolup, ottura esirdiki tariximiz, jughrapiyemiz, muhim tarixiy weqeler, yer we milet, qebile atliri qatarliq qimmetlik matiriyallar bine dunya alimlirini özige jelp qilip kelmekte.
Xitay tajawuzchilirini wetinimiz tupraqliridin qoghlap chiqirip bu muqeddes miraslirimizni öz qilimizgha alsaq, bu tupraqtin onlighan, yüzligen, minglighan Mexmut Qeshqeriler chiqidu, Allah buyrusa. Bügünki künde bashlanghuch mektepni qoshup hésaplighanda 20 yil oqughan bir xitay lughetke tayanmay turup yéziqchiliq yaki bir kitapni rawan oquyalmaydighan turup, ashu qalaq yéziqni "eng ilghar yéziq"-dep, ashu ahangdash sözlerning köplügi destidin jijilap bermise menisini bilelmeydighan we isim-familisinimu resim sizip turup bir-birige uqturidighan mangqa xitaylar öz tillirini maxtiship, bizning nazuk we herqandaq ehtiyajimizdin toluq chiqidighan til-yéziqimizni " qisqartip", men'i qilip xelqimizge rohi jehettin éghir zulum qilmaqta.
Erep élipbesidin qobul qilghan we uzaq esirler qollan'ghan Uyghur yéziqimiz xitay tajawuzchilirining közige mix bolup sanjilip ularni biaram qilmaqta. Düshmen bu medeniyitimizni yoqutush we tarixni untuldurush üchün pütün sep bilen atlanmaqta. Biz tilimizni, dinimizni, medeniyitimizni we barliq milliy menpeetlirimizni qoghdap, tereqqi qildurimiz deydikenmiz, birla yol bar: U bolsimu tajawuz qilip kirgen düshmenning hemmisini yurtimizdin qoghlap chiqirish yoli. Undin bashqa yol qichishmighan yerni qashlighandek, yaki jiger raki bolghan ademning térisige qichishqaq melhimi sürtkendek ehmiyetsiz urunush bolup hésaplinidu. Döliti, armiyisi, hakimiyiti bolmighan milletning medeniyiti hechqandaq kapaletke ige bolmaydu we medeniyetni kötürüp chiqirip héchbir chong ishni hel qilghili bolmaydu.

11-esirde, Mexmut Qeshqeridin keyin chiqqan Qaraxanilar xandanliqining dölet erbabi, dangliq peylasop, sha'ir, edip Yüsüp Xas Hajipning maziridin bir körünüsh.

Bu mazar Qeshqer shehrining paynap dep atilidighan mehellisige jaylashqan bolup, eslide Yüsüp Xas Hajip wapat bolghanda Qeshqer deryasi (Qizil derya depmu qtilidu) ning boyigha jaylashqan xan jemeti mazirigha depne qilin'ghan bolup, kelkün sewebidin Qaraxanilar xaqani Paynap dihen mehellige mexsus mazar, meschit we medris bina qildurup qebrini yötketken. 11-esirning axiridin 20-esirning kéyinki yérimighiche héchkimge putlashmighan bu alimning maziri 1960-yillargha kelgende Maozeydong deydighan leniti, doziqi, qara niyet, telwe kapir xitaygha putlashqan bolup, mazar, meschit we medrislerni pütünley buzduruwetken. Ornigha tenterbiye komitéti ishxanisi we bashqa eslihelerni qurup mazarni yoq qiliwetken. 1976-yili Maozeydong jehennemge yol élip yéqilghu bolushqa bashlighandin kéyin Merhum alimning mazirini remont qilish pursiti kélip mazar qaytidin yasap chiqilghan. Meschit we medris zimin tarliqi we xitayning düshmenligi tüpeylidin eslige keltürülmigen.

Yüsüp Xas Hajip 1019-yili Qaraxanilarning yazliq paytexti bolghan Balasaghunda dunyagha kelgen bolup, ösmürlük dewride ata-anisi bilen merkizi paytext (Ordu Kent) Qeshqerge köchüp kélip Qeshqerde oqughan we mukemmel bilim alghan. Yüsüp Xas Hajip 50 yashtin ashqandin kéyin 12 ming kubletlik "Qutatghu Bilig" dastanini yézip chiqip eyni waqittiki Qaraxanilar sultanigha hediye qilghan we " Xas Hajip" unwanigha muyesser bolghan. Xas Hajip xaqanning eng aliy meslihetchisi bolup, Qaraxanilar dölitini idare qilishta Yüsüp Xas Hajip muhim dölet erbabi süpitide zor rollarni oylighan.

Yüsüp Xas Hajipning "Qutadghu Bilig" dastani- Türk millitining pelsepiwi qarashliri, exlaq qarishi, dunya qarishi, hakimiyet qarishi, adalet qarishi, kishilik munasiwet, astirinomiye, jughrapiye, tibabetchilik, tilshunasliq qatarliq nurghun sahelerdiki eng ilghar qarashlirining mujessimi bolup,u nadir eser bügünki kündimu hech qimmitini yoqatqini yoq. U insaniyet medeniyet tarixida nurluq yultuzlardek parlap turmaqta.

19-esirnnig axirliri bina qilin'ghan Engiliyening Qeshqerdiki bash konsulxana binasi. 1990-yili échilghan bu konsulxana 1946-yilghiche Engiliyening bash konsulxanisi süpitide ishlitilgen bolup, Hindistan we Pakistan musteqil bolghandin kéyin 1954-yilghiche Hindistan we Pakistanning Qeshqerde turushluq konsulxanisi bolup ishlitilgen. 1954-yili konsulxana emeldin qalghandin kéyin komunist xitay tajawuzchiliri bu binani chetelliklerni kütidighan "Qobulxana" süpitide ishletken. Kéyinche bu hoyla " Chinebagh"(Chirayliq, pakiz bagh-digen menide) mehmanxanisigha özgertilip ishlitilmekte. Wetinimizge éqip kelgen xitaylarning hemmisi oghri-bulangchi bolup, 1990-yillarning kéyinki yérimida xitayning Zhejiang ölkisidin eqip chiqqan Zhaoanlin atliq aqqun meynet xitaygha Qeshqer wilayetlik partikom gilastuk taqap, bu mehmanxanini erzan bahada "sétip bergen". Emeliyette Zhao anlin digen xitay bir mochen'ge zhejiangdiki poyiz istansisidin uzitish bélitinila élip poyizgha yamiship chiqqan sépi özidin qara xitay bolup, héchqandaq mülki yoq idi. Qeshqerge kelgendin kéyin qurulush orunlirida xish toshup, lay étip bir mezgil jan baqan. 1990-yilning bashlirida Qeshqer wilayetlik partkomning xitay emeldarliri özliri üchün bir "wakaletchi oghri" qilip tiklep chiqip, özliri perde arqisida turup, chine bash mehmanxana, Xelqara sayahet jemiyiti, konsulxanini özgertip yasighan resturan we 50 tin artuq yaponiyede yasalghan sayahet aptomobilini, 11 qewetlik mehmanxana binasini qoshup bu wakaletchi oghrigha "sétip bergen". Chine bagh we etraptiki esli mülk igiliri bolsa mal-mülkliridin mehrum qelip namratliship ketti, dawa qilghanliri herxil bötanlar bilen basturuşdi....
Yuquridiki resim 1890-yili Qeshqerdiki Semen yézisigha bina qilin'ghan Char Rosiyening bash konsulxana binasi. Char Rusiye aghdurulghandin kéyin Sovet ittipaqining Qeshqerde turushluq bash konsulxanisi qilip dawamliq ishlitilgen. Merhum Abdurehim Ötkür yazghan "Oyghan'ghan Zimin" romanida tilgha élin'ghan "80 qoygha bir miltiq" mawzudiki toxtamname del mushu sériq binaning ichidiki mejlisxanida imzalan'ghan.Sovet ittipaqining bu bash konsulxanisi 1960-yilghiche ishlitilgen bolup, xitay bilen sovet ittipaqining munasiwi jiddileshken 1960-yili Ros deplomatlar konsulxanini emeldin qaldurup Moskuwagha qaytip ketken. Undin kéyin xitay komunist tajawuzchiliri bu binani mehmanxana qilip ta hazirghiche ishletkemte we yénigha qoshumche binalarni sélip ishretxana qurup Qeshqer xelqining exlaqini buzush üchün pay-pétek bolmaqta. Hazir (3 yultuzluq) Qeshqer Semen Mehmanxanisi-dep atilidu.
Yuquridiki resim üstide köp toxtalmisammu hemmeylen'ge ayan bolsa kerek. Heytgah jamesi 1442-yili bina qilin'ghan bolup, wetinimizdiki eng chong jame bolup hesaplinidu. Qeshqer shehrining Heytgah meydanigha jaylashqan bu jame Uyghur xelqi, shundaqla pütkül Sherqiy Türkistan xelqining meniwi tüwrüki we rohi ozuqi süpitide mewjut bolup turmaqta. 1950-yillargha kelgüche bu jame Qeshqerdiki dangliq medrislerning biri bolup ottura Asiya üchün nurghunlighan diniy alimlarni, shair, edip, tarixchi, inqilapchi, dahi, dölet erbaplirini yétishtürüp dang chiqarghan. Qeshqer ottura Asiyada zaman jehette Buxaradin kéyin İslam medeniyet merkizi bolghan bolup, "Sani Buxara" dep atalghan.(2-Buxara) digen menide. Bu medriste Quran we Hedistin abshqa, astirinomiye, Uyghur tili, Erep tili, Paris tili, tibabetchilik, matimatika, jughrapiye, ximiye qatarliq universal bilimler ögitilgen bolup, bu medrisni püttürgenler Qeshqer yaki bashqa yurtlarda dangliq erbaplardini ölima ustazlardin bolghan.

Oghri-Qaraqchi Xitaylarni Sherqiy Türkistandin Qoghlap Chiqirayli!

Xitay tajawuzchi, terrorchi hökümiti Sherqiy Türkistanning Korla shehride xelqimizge tehdit sélish, dölet terrorliqini köz-köz qilish üchün tajawuzchi armiyisini seperwer qilip maniwer ötküzüshke hazirliniwatqan körünüsh.

Korla sheher xelqini kochgilargha zorlap elip chiqip tajawuzchi armiyisining heywisini namayish qilish üchün "wezipe ötewatqan" xitay eskerliri we qoralliq saqchiliri.
Sherqiy Türkistan xelqige tehdit sélish, tajawuzchiliqqa, bulangchiliqqai dölet terrorliqigha qarshi turghanlarni " chöchütüsh" üchün heywe qiliwatqan xitay tajawuzchi armiyisi. Bu düshmenler Sherqiy Türkistan'gha nime üchün kelgendu? Aptonomiye hoquqi bérish üchünmu? Aptonomiye we tajawuz qilghuchi bilen tajawuz qilin'ghuchi milletni barawer qilish üchün kelgendimu? Yaki toshqan owlash üchün kelgendimu? Cheteldiki Sherqiy Türkistan köchmenliri we ular qurghan teshkilatlar we yaki chetellik deplomatik tekshürüsh ömekliri söhbet ötküzüshke kélip qalsa ularning amanliqini qoghdash üchün kelgendimu?
Bu tajawuzchi düshmenlerning himayiside eqip kelgen "bigunah xitay" we " adettiki amma" dep teshwiq qiliniwatqan xitaylarning terrorchi JKP ning qan purap turidighan qizil bayriqini kötürüshüp bu armiyini himaye qiliwatqanliqigha qarang.
Topchi qisimlar bilen qorallan'ghan xitay tajawuzchi armiyisi Korla shehride terrorluqni paraktika qilmaqta. Betlep qoyulghan oqlar Sherqiy Türkistan xelqining "insan heqlirini yaxshilash üchün" ishlitilemdighandu-ya?
Chish tirniqighiche qorallan'ghan tajawuzchi-terrorchi xitay cheriklirige qarang. Bashqurulidighan bomba, birawnik, éghir tiptiki zamaniwi qorallar bilen qorallan'ghan düshmenler. Mushu qara niyet, tajawuzchi, terrorchi xitaylarni düshmen-dep qarimaydighan Sherqiy Türkistanliqlarmu bar iken téxi, towa dep qalimen özemge özem. Ashu terrorchi düshmenlerdin shepqet tileydighanlarmu bar iken téxi, chetelde turup, yene bir qétim towa. Cheteldiki birsi xitay axbarat wastisining ziyaritini qobul qilip mundaq deptu: "JKP eghir jinayetchilerni shinjiang'gha yötkep kelmisun, eghir xitay jinayetchiler ichkiridin shinjiang'gha chiqsa Uyghur xelqinila emesi bigunah xitay xelqigimu ziyan- zexmet salidiken". Buni nime digülük qerindashlar!? Seddichin sépili ichide yénik jinayet ötküzgen xitaylarni elip chiqsa boliweremdiken? Xitay tajawuzchi hökümitining qanunigha köre sepil ichide "jinayet ötküzmigen xitaylar Sherqiy Türkistan'gha eqip kelse boliweremdiken? Ulargha kim viza bériptu? Meyli kim bolayli weten we millitimizning menpe'tini erzan satmayli! İnternet dewride oylunup gep qilayli, bilmisek beshimizni ichimizge tiqip öz ishimizni qilayli, aqsaqalliq qilmayli. Düshmen'ge xalisane xizmet qilmayli!

Sherqiy Türkistanning Korla wilayiti Bügür nahiyisi tewesidin xitayning eng sherqiy jenubidiki Shangxeygiche nefit we tebi'i gaz bulangchiliq turba leniyisi kömüwatqan xitay tejawuzchilar. Sherqiy Türkistanning nefitlirini Shangxeygiche bulap éqitip bérip nechche on milyon xitayning yéqilghu mesilisi, xitay milliy sana'iti we tajawuzchi armiyisining energiye mesilisini hel qilish bilen Shangxey qatarliq xitay yurtlirida gende purap ketken su we muhit bulghinishni azaytish üchün xitaylar terrorchi JKP we fashist armiyisining himayisi astida bizning tebi'i bayliqlirimizni bulap élip ketmekte. Tupraq we bayliq toghrisida söz achqan Abliz Mexsum, Hesen Mexsum (Allah yatqan yérini jennetning töridin qilsun) we dostliri, qerindashlirimizni derhal qolgha élip türmilerde qiynap öltürmekte we ichki ezalirini sétip xejlep, göshlirini haraqqa zakuska qilip yiyishmekte. Kishilik hoquq we adalet toghrisida söz achqan Abdugheni Emet, Abdugheni Muhemmetimin, Abitjan Obulqasim(Allah jennet ata qilsun), Abduxelil (Allah jennet ata qilsun), Rabiye Qadir xanim we ismi tilgha élinmighan nechche minglighan qerindashlirimizdek ghaljirlarche tutqun qilip türmilerde xalighanche qiynap öltüriwetidu we pisxilogiye-biologiye tejribe matiriyali qilip nerwa sestimisini buzup "ösümlük adem" yaki bezgek, mejruh qilip qoyuwetidu. Ailisini weyran qilidu, iqtisadini musadire qilip pütün jemetige tehdit salidu. Rabiye Qadir xanim ularning ichidiki eng teleyliki bolup, xitaylar yeqindin béri Rabiye xanimning ailisige qolliniwatqan qilmishlar qip-yalingach dölet terrorluqi bolup, Rabiye xanimdin bashqa anilarning oghullirinimu yeqindin beri tutqun qilip tehdit salmaqta we görege elip rezil meqsetlirige yetish üchün pay-petek bolmaqta. Hazirche ularning ismini ashkarilimay turay.

Uyghur millitining "öz ismi+ dadisining ismi" ni isim-famile qilip qollinishidiki sewepmu del xitay millitining terrorchi ikenligi, ailidin bir kishi xitay tajawuzchilirigha qarshi tursa jemetidiki familisi oxshash bolghan barliq ezalarni qara-qoyuq tutqun qilip böshüktiki bowaqlarghiche qetliam qilidighanliq tüpeyli, millitimiz heqiqi familisini terrorchi xitaylardin yoshurup dadisining ismini famile ornida qollinidighan bolghan. Shunga bu sehipimizning isminimu "xitaylar ezeldin terrorchidur"-dep qoyduq. Hazirqi Monghhul dalasidiki meng'gü tashqa xaqanimiz oydurup qoyghan wesiyettimu xitaylarning terrorchi ikenligi, eger qoligha chüshüpla qalsang böshüktiki bowaqliring'ghiche qara-qoyuq qetliam qilidu, u terrorchilarning yumshaq sözlirige we yumshaq yipeklirige hergiz ishenme, dep eniq qilip yézip qoyghan!

Bundaq terrorchi döletni BDT din derhal qoghlandi qilish, her qaysi döletlerdiki deplomatik terrorchiliq bilen shughulliniwatqan xitay wekil we elchilerni derhal chegridin qoghlap chiqirip seddichin sepili ichige soliwetish, pütün dunya birliship tengrining, insaniyetning we medeniyetning düshmini bolghan JKP terrorchi hakimiyitini jehennemge uzitiwetish, isaniniyet hemiyitin qoghdap qelish üchün küresh qilish kerek. Biz jezmen bu shereplik küreshning aldinqi sepidin orun élishimiz lazim.

Sherqiy Türkistan Korla wilayiti Bügür nahiyisining jenubida xitay tajawuzchi-bulangchiliri achqan nefitliktin bir körünüsh. Korla xelqi namrat halette, tilliri késilgen, qanatliri bughuchlaghliq, yer-zimin, mal-mülkliri bulan'ghandin bashqa yurtliridiki nefit, nefit gazi,neshpütliri, chirimtal, kömür, altun, kümüsh, kaliyliq tuz, natriyliq tuz we bashqa bayliqliri xitay terrorchilar gorohi teripidin bulinip ottura esirdikidinmu sériq tal turmush kechürmekte. Xitay tajawuzchilirining yilda nechche milyon tonna nefit we tebii gaz bulap kétiwatqanliqi heqqide ötkenki xatirimizde toxtalghan iduq.
Baghrash kölide 24 xil beliq yashaydu. Xitay tajawuzchiliri yiligha 1000 tonnidin artuq béliqimizni tutup özliri yeydu we tajawuzchi eskerlirige iwertip béridu hemde sétip xejleydu. Sizge "bigunah xitay", "adettiki amma" bolup körüniwatqan xitaylarning shughulliniwatqanliri mana buxil jinayetlerdur. Mushular bilen bille yashashni xalaydighanlar barmu?

Baghrash kölidiki qushlar. Bu qushlarning köp qismini xitaylar alliqachan tutup yep boldi, qushlirimizning resimila bizge miras bolup qaldi.

Baghrash kölidin bir körünüsh.

Korla wilayiti Bostan we Xoshut nahiyisi arisigha jaylashqan Baghrash kölini igelliwaghan xitay tajawuzchiliri xuddi sichüendiki anisidin qalghan mirastek bu köl boyida hozurlanmaqta we pul tapmaqta. Eger siz seddichin sepili ichidiki bir xitay yurtigha berip ularning köli boyigha ay-yultuzluq kök bayraqni kémingizge qadap qoyup ashundaq pochi qiyapette oltursingiz, beliq tutsingiz we pul tapsingiz xitaylar nime der? "insan heqlirimni yaxshilap ber", dermu yaki " yurtumdin we sepilimdin chiqip ket!" dermu? Yaki qingraqlirini elip kelip sizni "sha-"-dep chanashqa bashlarmu? Undaqta biz qandaq qilishimiz kerek?
Baghrash köli- Sherqiy Türkistandiki eng chong tatliq suluq köl bolup, hazirqi kölimi 980 kuwadrat Km (on nechche yil ilgiri 1228 kuwadrat Km idi) köl merkizidin sherqiy jenup terepte 16 tarmaq köl bolup yer kölimi 240 kuwadrat Km kelidu. Baghrash kölining déngiz yüzidin igizliki 1048 m, eng chongqur yéri 17 m bolup otturiche chongqurluqi 10 m. Xitay tajawuzchiliri 1965-yildin 199-yilghiche Korla tewesidiki Lopnur köli etrapida 49 qétim yadro sinaq élip bérip Tarim oymanliqi, Turpan oymanliqi, Jung’ghar oymanliqidiki xelqimizni radeaktipliq nurda biwaste zeherlep öltürgendin sirt Lopnur kölining qurup kétishige we Baghrash köli qatarliq nurghun köller we ormanliqlarning qurup kétishini keltürüp chiqardi. Sherqiy Türkistanda kölimi 1 kuwadrat Km din ashidighan tebi’i köldin 139 i qalghan bolup, hazirqi su yüzi 5500 kuwadrat Km qalghan. Xitay tajawuzchilirining poyizda waba virusliridek éqip kélip köl boyliri, derya boylirigha, bostanliqlargha, nefit baziliri, kan rayonliri we sheherlerge makanliship boz yer echish we bayliqlirimizni téz sür’ette bulap elip kétish üchün yéngi sana’et rayonlirini qurushigha egiship Lopnur köli pütünley qurup ketti, Manas köli asasen qurup ketti, Turpandiki Aydingkölmu qurup ketishke azla qaldi. Tarim oymanliqidiki tebi’i toghraq, yulghun ormanliqimu balayi -qaza xitaylarning yamrap kélishige egiship sun’i halda halak bolushqa yüzlendi. İlgiriki xatirilirimizde tilgha alghinimizdek “bingtüen” dep atilidighan apet xitaylarning buzghunchiliqi we bulangchiliqi tüpeylidin derya sulirimu öksüp qurup kétishke yüzlendi, éqim musapisimu eghir derijide qisqirap ketti.

Baghrash köli Könchi deryasining asasliq su menbesi bolup, “Korla” digen isimmu tügmenning su chüshidighan “koyla” sigha oxshap ketkechke qoyulghan. Baghrash kölidin éqip chiqqan su Könchi deryasi arqiliq Korla bostanliqigha éqip kiridu, yuqurida turup qarisingiz xuddi tügmenning koylisigha oxshaydu, shunga yurt namini ejdatlirimiz “Koyla” dep qoyghan, koyla zamanlarning ötüshige egiship “Korla” dep teleppuz qilinidighan bolghan. Tajawuzchi xitaylar Sherqiy Türkistanning yer namlirini özlirining tajawuzchiliqini yoshurush, tarixni, heqiqetni burmilash, ehwaldin xewiri bolmighan xitay we chetelliklerni qaymuqturup Uyghurlarning bu tupraqning igisi ikenligini yoshurush meqsidige yétish üchün Korlidiki “Könchi” deryasini qesten “Kongchüe 孔雀河” deryasi dep atap, könchi digen hünerwen menisi bilen qilche logikiliq munasiwiti bolmighan “Toz deryasi” ni oydurup chiqardi we Toz heqqide epsanilerni toqup chiqip könchi deryasi we Korlining tarixini pütünley astin-üstün qilip chüshendürüp keldi! Könchi derya wadisidiki qedimiy qebrilerdin ejdatlirimizgha ait 3000-6000 yilliq mumya(quruq jeset) we yipek toqulma, pile ghozisi, saghliq qoyning yélinidin hazirlan’ghan émizge, palas, choruq, ötek, xurum kiyim, bughday qatarliq tépindilar chiqti(1980-yildin béri). Ejdatlirimiz Baghrash kölidin chiqqan suni ériq-östengler chépip Tarim oymanliqidiki chöllerge bashlap bostanliqlarni, baghlarni, sheherlerni berpa qilghan bolup, owchiliq, dehqanchiliq, baghwenchiliqk, ormanchiliqtin bashqa qol hünerwenchilik, soda-sétiq we medeniy-maarip ishlirinimu rawajlandurghan. Sunga bu deryagha “ Könchi”- digen namni qoyghan.

Baghrash kölidin éqip chiqip Korla bostanliqigha quyulidighan Könchi deryasidin bir körünüsh.

Korla baghliridiki xushbuy neshpütler. Xitay tajawuzchi-bulangchiliri terrorluq wastisi bilen terilghu yer, baghlirimizni we mewilirimizni bulap, töwendikidek yeshiklerge qachilap seddichin sepili ichige yötkep apirip xitay millitige we chet'elliklerge setip xejlimekte.

Sherqiy Türkistan Korla wilayitidin chiqidighan neshpüt armutlarni bulap seddichin sépili ichidiki yurtlirigha élip kétish üchün xitayche xet yézilghan qeghez yéshiklerge qachilap yötkewatqan xitay tajawuzchi-bulangchiliri. Bu xitaylarning birsinimu qoymay qoghlap chiqirish kérek, qoghlap chiqarmighuche dunyada tenchliq bolmaydu. Allah ulargha sepilning ichini makan qilip bergen, u yer yétip ashidu. Janabi Allah Sherqiy Türkistan xelqini xitaysiz yashashqa buyrughan.

Rus komunistlirining kattibershi Sitalin bilen Xitay komunist terrorchilirining kattibéshi Maozeydongning birlikte pilanlishi bilen 1949-yil 8-ayda Exmetjan Qasimi bashchilighidiki Sherqiy Türkistan jumhuriyiti rehberlirini Moskuwadiki “Sovet dölet xewpsizlik komiteti” (KGB) türmiside terrorluq wastisi bilen qetliam qilghandin keyin Sherqiy Türkistan jumhuriyitining teqdirini qara niyet Ruslar Maozeydong bashchiliqidiki komunist terrorchilar gorohining changgiligha tutqazdi. Shu yili 12-aydin étibaren xitay komunist terrorchilar gorohi Sherqiy Türkistan tupraqlirigha qedem bésip, wetinimiz tupraqlirini yutuwelish, Sherqiy Türkistan xelqini qirghin qilip tügitiwétish üchün sheytanningmu xiyaligha kelmeydighan süyiqest- hilemikir we terrorluq wastilirini birlikte ishqa sélip Sherqiy Türkistan milliy armiyesidiki generallarni, ofitsér- jengchilerni, diniy alimlirimizni, wetenperwer ziyalilirimizni, inqilapchilirimizni, yer-zimin, mal-mülük igilirini tushmu-tushtin qolgha élip qanliq basturushqa we qiynap öltürüshke bashlidi.
Xitay tajawuzchi- terrorchilar gorohi 1950-yili 4-ayning 12-küni Qarasheher wali mehkimisini tesis qildi. Tarim oymanliqining kengri, munbet, muhim terkiwi qismi bolghan Korla wilayitini igiliridin ayriwetip, nopusi eng az bolghan we taghda charwuchiliq bilen shughullinidighan bir nechche ming Mongghulning nami astida saxta aptonom oblast tesis qilip bu tupraqni we bayliqlirini bimalal bulash, seddichin sepili ichidin xitay tajawuzchilarni köplep yötkep chiqish üchün Qarasheher wali mehkimisini 1954-yili 6-ayning 23-küni emeldin qaldurup “Bayingholin Mongghul aptonom oblasti” (Qarasheher, Xotunsumbul we Xoshut nahiyilirini öz ichige alatti) we Korla wali mehkimisi(Korla shehri, Bügür nahiyisi, Lopnur nahiyisi, Charqiliq nahiyisi we Cherchen nahiyisini öz ichige alatti) ni tesis qildi. Milliy armiyimiz, diniy we penni alimlirimizni, ziyalilirimizni hemde yer-zimin, mal-mülük igilirini 1960- yilghiche türkümlerge bölüp qolgha élip basturup bolghandin kéyin xitay terrorchilar gorohi biraz xatirjem boldi-de, tupraq we mülk igiliri bolghan Uyghurlardin qilche teptartmastin 1960-yili 12-ayda Korla wali mehkimisini Bayingholin Mongghul aptonom oblastigha qoshuwétip, oblast merkizini Korligha köchürdi. Dimek, 482 ming 665 kuwadrat Km kelidighan bipayan tupraqqa “Mongghul aptonom oblasti”- digen shepkini keygüzdi. 1970-yili 4-ayda Baghrash nahiyisini tesis qildi. 1979-yili 10-ayda Korla shehrini tesis qildi. 1983-yili Korla nahiyisini Korla shehrige qoshuwetti. Bayingholin Mongghul aptonom oblasti Korla shehri we 8 nahiyidin teshkil tapidighan boldi.
Korla wilayiti xitaylar yaman gherez bilen bölüp parchilighan memuri rayonlar ichide Sherqiy Türkistandiki eng kengri wilayet bolup, yer kölimi 482 ming 665 kuwadrat Km kélidu.(Töwendiki xeritige qarang) Bu Özbekistan dölet ziminidin chong, Yaponiye ziminidin 100 ming kuwadrat Km chong zimin bolup, hazirqi nopusini tehlil qilip köreyli. Düshmenning 2003-yil axiridiki istatistikisigha qarighanda Korla wilayitining omumi nopusi 1 milyon 130 ming bolup, xitaydin bashqa Uyghur qatarliq zimin igilirining omumi nopusi 450 ming(44.69% ini igelleydu), xitaylar 680 ming (55.31% ni igelleydu). Xitay tajawuzchilirining bulangchi we terrochilar gorohi bolghan ish-qur polklirining dehqanchiliq 2-diwiziyisi Korla wilayiti tewesige makanlishiwalghan bolup, u apetlerning nopusi 220 ming(20%),
Xitay terrorchiliri sepil ichidiki xitaylarni we dunya jamaitini aldash üchün “Bayingholin monggul aptonom obastida 41 millet yashaydu, dimek Uyghurlar omumi miietler ichide qiriq birden bir (2.4%) ini teshkil qilidu”- dep teshwiq qilip, Sherqiy Türkistan tupraqlirining qanuniy miraschisi bolghan Uyghur xelqini “bek az, bolmisimu boliwéridu”, digen teleppuzda kapshimaqta. Biz Korla wilayitidiki “az sanliq milletler” ning nopusigha nezer sélip baqayli:
Xitay 680 ming (Nefit bazisi Beijing’gha biwaste qaraydighan kan rayonliri, tajawuzchi armiye, atom bomba bazisidiki xitay düshmenler buning sirtida)
Uyghurlar 343 ming kishi (34.25%),(Az sanliq milletler nopusining 76.63% ini igelleydu)
Mongghullar 44 ming 800 kishi (4.46%)
Tung’ganlar 54 ming kishi (5.38%)
Qalghan 37 milletning yighinda nopusi 5900 kishi (0.59%)
Yuquridiki nopus istatistikisigha qaraydighan bolsaq 1950-yildin 2003-yilning axirighiche bolghan 53 yilda köpeygendin keyinki nopusi 44 ming 800 bolghan Mingghul charwichilirigha pewqul’adde mertliship ketken xitay tajawuzchi- terrorchilar gorohi 482 ming 665 kuwadrat Km ziminni “bölüp bérip”, komunistik milletler siyasitining ajayip “ewzel” ikenligini dunyagha jakarlimaqchi bolghan. Emeliyette Korlaning shimalidiki taghliq rayonlardiki jilgha yaylaqlirida pada béqip namratliqning derdini toyghuche tartiwatqan mongghul charwuchilar terrorchi xitaylarning yuquridikidek “pewqul’adde köngül bölüshliri” din hech behriman bolup baqqini yoq. Behriman boldi diyilde Korla sherige köchürüp kelip qorchaq hökümet we partikomgha emeldar qilin’ghan bichare, satqun, ghalcha mongghullardin bir nechche aile kishidur, xalas.
Korla wilayiti Tengritagh tizmiliri, Qurumtagh tizmiliri we Altuntagh tizmiliri arisigha jaylashqan bolup, Korla shehri, Bügür, Lopnur, Charqiliq, Cherchen, Xotun Sumbul, Xoshut, Baghrash(Bostan depmu atilidu), Qarasheher nahiyilirini öz ichige alidu. Undin bashqa tajawuzchi ish-qur polklirining dehqanchiliq 2-diwiziyisi, Tarim nefit- tebii gaz bazisi, Lopnur köli etrapidiki Kaliyliq tuz kan, chirimtal kani, kömür kan, Lopnur atom yadro sinaq bazisi, Korla herbi rayoni dep atilidighan düshmen gazarmiliri, ushshaqtal etrapida mexpiy qoral ambiri, ushshaqtalning jenubigha jaylashqan chong tiptiki ayrupilanlarmu qonalaydighan herbi ayrudurum, tömür yol üdarisi qatarliq Beijing terrorchilar gorohigha biwaste qarashliq orunlar jaylashqan.

barinliq@hotmail.com

Xitaylarni Qoghlap Chiqirip Turpanni Azat Qilayli !

Sherqiy Türkistanning addi xeritisi. Sherqiy jenubimizda xitay tajawuzchi döliti xoshna bolup, gherpte Qeshqer sherqte Qumulghiche, shimalda Altaydin jenupta Cherchen-Charqiliqqiche bolghan tupraqlirimizgha tajawuz qilip kiriwalghan xitaylarni pakiz qoghlap chiqarsaq andin bizning azatliq téngimiz étip wetinimiz gül-chéchekke pürkinidu. Xelqimiz hörlükke érishidu, heqiqi bext-saadet bizge didarini achidu. Küresh qilayli, xitaylarni qoghlap chiqirip Sherqiy Türkistanni azat qilayli, musteqil Sherqiy Türkistan jumhuriyitini eslige keltüreyli! Kündin-kün'ge ghaljirlishiwatqan tajawuzchi düshmenlerge qarshi küreshke atlinayli!

Ürümchi- Turpan arisidiki yuquri sür'etlik tashyol. Xitay terrorchilar döliti özlirining Sherqiy Türkistan'gha qilghan tajawuzchiliqi, bulangchiliqi we terrorluq jinayetlirini dunyadin yoshurup, bu tupraqlarni burundin bizning idi, hazir tereqqi qildurmaqchimiz, shunga awal hemme yérini kolap échip bayliq bayqisaqla téz sür'tte kolap élip sepil ichige toshup ketmisek bolmaydu, dep, gherp ellirini, BDT ni dunya tereqqiyat bankisi qatarliqlarni aldap bu yuquri sür'etlik tashyolni yasash üchün ösümsiz qerz aldi. Adalettin köz aldidiki menpe'et üstün orunda turidighan bu rezil dunyada tajawuzchi, terrorchilargha dunya bankisi ösümsiz qerz berdi. "Tereqqiyat üchün" bérilgen bu qerz pulning bir qismini Beijingdiki bash terrorchi xitaylarning aile-tawabati yamchuqigha saldi, bir qismini bolsa Wanglechüen bashliq wetinimizge tajawuzchiliq, bulangchiliq, terrorchiliq we irqiy qirghinchiliq qilish üchün kelgen düshmen kattibashliri yidi. Bir qismini sepil ichidiki we wetinimizge qanunsiz tajawuz qilip kelgen xitaylar yol qurulush shirketliri qurup qaqti-soqti qilip tügetti, yene bir qismida bolsa wetinimizge qanunsiz tajawuz qilip kelgen xitay düshmenlirini ishqa orunlashturush, yol saqchilirini köpeytip seplesh, bulangchiliqning bixeterlikige kapaletlik qilish üchün xelqimizge qaratqan nazaretni kücheytish qatarliq dölet terrorluq ishlirigha ishletti. Siz Ürümchi bilen Turpan arisigha yasalghan bu tashyolni körüp " bizning yurtning yolliri hejepmu nochi bopkétiptighu!"-dep aldirap xosh bolup ketmeng! Bu yollar siz we men üchün emes, tajawuzchi xitaylarning tajawuzchiliqni kengeytish, bulangchiliq we irqiy qirghinchiliqni tézlitishige xizmet qildurush üchün yasalghandur.
Tashyolning ikki teripige qarisingiz charqpeleklerni körisiz. U charqpelekler Dawanching etrapida yil boyi shamal chiqip turidighanliqigha asasen xitay tajawuzchiliri bulangchiliq üchün kelgen xitaylarning jinayet ötküzüsh, yashash ehtiyajlirini qandurush üchün yasalghan shamal elektir istansisidur. Bizning tupraqlirimizda, asminimizda Allah teripidin chiqirilghan shamallarnimu xitay tajawuzchiliri igelliwelip özliri üchün xizmet qildurmaqta.
Bu yolning kim üchün yasalghanliqini ispatlash üchün bir nechche yerdiki köwrükni partilitip qechip ketip baqayli. Sherqiy Türkistan xelqi ziyan tartamdiken yaki xitaylar bulangchiliq ishlirining tosalghugha uchrighanliqidin alaqzade bolamdiken, eniq körüwalimiz. Tömüryolmu oxshash, nur kabilmu shundaq! Bu yollarni "shinjiangni güllendürüsh üchün yasiduq"-digen yalghanchiliqi derhal otturigha chiqidu we " her millet xelqining menpeeti" digen gepni tekrarlap, xitay digen gepni dimey turiwalidu. Wetinimizde xitaylar élip bériwatqan teshwiqatlardiki " her millet xelqi" digen sözni "xitaylar" digen menide, "her millet xelqining tüp menpeeti" digen sözni "xitay tajawuzchilirining milliy menpeeti" dep chüshensingiz andin toghra chüshen'gen bolisiz.

Turpan wilayitige qarashliq Pichan nahisidiki jamedin bir körünüsh. Pichan- Turpan oymanliqidiki chong nahiye hesaplinidu. Xitay tajawuzchiliri Pichanni ishghal qilghandin kéyin Uyghur dehqanlarning yer-zimin, öy-mülüklirini igelliwalghandin bashqa kan rayonlirinimu igelliwalghan. Pichan teweside nechche ming yerde nefit quduqlirini échip nefit we tebii gazlirimizni bulap seddichin sepili ichige toshup ketmekte. Turpanning uzun talaliq paxtisi, üzümi, qoghuni we köktatliridin bashqa xitay tajawuzchiliri nefit, tebii gaz, kömür, altun, tömür, qattiq qiyatash, kali nitrat,(KNO3), natri nitrat (NaNO3) bor(élement belgisi B) luq topa qatarliq 65 xil kan bayliqimizni bulap seddichin sepili ichige toshup ketmekte. Turpandiki nefit zapisi 1 milyart 575 milyon tonna, tebii gaz zapisi 365 milyart kub metir bolup, xitaylar Turpan nefitlikidin yiligha 5 milyon tonna nefit we 1 milyart 500 milyon kub metir gazni bulap ketmekte. Turpandin xitaylar bulap kétip barghan kali nitrat we natri nitrat oxshash kanlar ichide dunyada 2-orunda turidu. Bu qimmetlik tuzlarning hemmisini xitay terrorchilar sepil ichige toshup ketmekte! Turpandiki kömür zapisi 13 milyon 400 ming tonna bolup unimu poyiz bilen her küni digüdek bulap sepil ichige toshup ketmekte.
Turpan shehridiki jamedin bir körünüsh. Turpan Uyghurliri uzaq tariximiz jeryanida özgiche medeniyetlerni yaratqan bolup, buning ichide binakarliq-qurulush uslubimu Turpanning jughrapiyilik alahidiliki we kélimatini közde tutqan asasta pilanlinip yasilidu.

Turpan wilayiti Toqsun nahiye tewesidin Uran kani échiwatqan xitay tajawuzchiliri. Xitay tajawuzchiliri İli wilayiti Chapchal nahiyisining sherqiy jenubidin sherqqe qarap sozulghan tengritagh tizmiliridin(731, 734, 735.. qatarliq nomur sélip qoyghan kan rayonliridin) kömür, uran we bashqa renglik metallarni bulap élip atom bombisi yasap Lopnur yadro sinaq bazisida 50 qétimgha yéqin atom bombisi étip Tarim oymanliqini merkez qilghan ottura Asiya, Tibet qatarliq jaylarning ekologiyilik muhitini éghir derijide bulghap xelqimizge bala-qaza elip keldi. Ötken yildin bashlap Turpan nahiye tewesidin uran kani bayqap uranni kolap élishqa bashlighan bolup, bu uranlarni tawlap atom bombisini teximu köplep ishlepchiqirip ottura asiya we dunyadiki nurghun döletlerge tehdit sélip bésiwelish we dunyawi bash terror bolush üchün jiddi tutush qilmaqta.

2005-yili 8-ayning 6-küni axshamdin bashlap Turpanda 26 saet uda yamghur yéghip kelkün apiti peyda qilghan bolup, Turpanning sherqidiki Qaraxoja yézisidiki 230 aililik Uyghurning öy-makanliri we étizliqtiki ziraetliri weyranchiliqqa uchridi. Bu apette asasen Uyghur dehqanlarning mal-mülki ziyan'gha uchrighachqa tajawuzchi hökümet hechqandaq yardem bermigen, elwette. Ulugh Allah, bizge yardem qilghaysen, Amin!

2005-yili 7-awghust küni Turpanda kelkün apiti yüz bergen. Kelkünde eqip ketken köwrüktin bir körünüsh. Kelkünde xitaydin wetinimizge tutishidighan tömür yol tashyolning bir qismimu éqitiwetilgen bolup, tajawuzchilarning bulangchiliq sür'itige tesir körsetken.

Kelkünde öy- mülki weyranchiliqqa uchrighan Uyghur dehqan ayalning qayghusi. Uyghur xelqige kelgülük hejepmu keldi. Mehriban, shepqetlik, qadir Allah, ejdatlirimiz we bizning bilip bilmey qighan gunahlirimizni meghpiret qilghin, sen bizge ata qilghan bu muqeddes tupraqlardin séni we kitabingni inkar qilidighan, sanga séghin'ghan we qulluq qilishqa tirishiwatqan Uyghur, Qazaq, Qirghiz, Özbek, Tatar, Tajik musulmanliring'gha zulum qilip qetliam qiliwatqan tajawuzchi, kapir xitaylarni qoghlap chiqirish üchün jihat qilishqa nésip qilghin! Qadir Allah, hemme ish özüng'ge asan, mezlum xelqimizge rehim qilghin! Amin!

Turpandiki Astane qedimiy qebristanliqidin chiqqan 4 ming yilliq mumya. Astene qedimiy qebristanliqi Turpan shehridin 40 Km sherqte bolup, İdiqut qedimiy shehrining gherbiy shimaligha jaylashqan. Sherqtin gherpke 5 Km, jenuptin shimalgha kengliki 2 Km kelidu. Bu qebristanliqqa İdiqut Uyghur dölitining xaqanliri we xelq depne qilin’ghan. Xitay tajawuzchiliri nomus qilmay Astane qedimiy qebristanliqidiki mumya we murdilarni “xitayning idi1-dep jenining bériche teshwiq qilip kelmekte. Xitay JKP terrorchiliri bu qebristanliqtin tépilghan mumya we murdilarning köp qismi xitayning, qalghanliri Qoshlar (车师), Türkler, Honlar we igiz harwiliqlar (Qangqillar) ning idi, dimek idiqut Uyghur xanliqining "asasliq xelqi xitay idi, herqaysi milletler barawer idi, dep ademning owghisini qaynitidighan we hechqandaq mentiqige sighmaydighan kazzapliq bilen shughullanmaqta. Töwendiki xitayche tor betini achsingiz xitay tajawuzchilirining nime dep jöylüwatqanliqini körisiz.

http://www.vacationcn.com/chinese/tese/luxian/tianshan.htm

Yalquntagh Tengritaghlirining newrisi bolup 140 milyon yillar ilgiri shekillen’gen. Sherqtin gherpke uzunluqi texminen 100 Km, jenuptin shimalgha kengliki .10 Km bolup eng igiz yeri dengiz yüzidin 831 m, dengiz yüzidin otturiche igizliki 500 m kelidu. Höl yéghin miqtari az, qoyash nuri küchlük tegidighan, üsti yüz tempiraturisi yuquri, meneral terkiwi qizil bolghachqa Uyghur xelqi uni Qiziltagh dep atap kelgen. Yaz künliri Turpan bostanliqida turup Qiziltaqqa qaraydighan bolsingiz xuddi tawilan’ghan tonurdek küchlük yalqunning pütün taghda urghup chiqiwatqanliqini körisiz, bu hadisige köre xelqimiz bu taghni “Yalqun tagh” depmu atap kelgen. Xitay tajawuzchiliri Yalqutaghning ismini Uyghurlardin sorap öginiwélip “xuoyanshan” (火焰山) dep atap, emdilikte chetelliklerge, wetinimizge tajawuz qilip keliwatqan xitaylargha we Sherqiy Türkistandiki yash-ösmürlerge “xuoyensen” digen xitayche namini teshwiq qilip bu taghni özining qiliwélish üchün pay-pétek bolushmaqta.

Sherqiy Türkistanning addi xeritisi. Qara niyet xitay tajawuzchilar 1955-yildin baslap Sherqiy Türkistan ziminlirini parchilap, igilirini bir yan'gha qayrip qoyup bulangchiliq qilish we xelqimizni hemde dunya jama'itini aldash üchün aptonom rayon ichide bir munche aptonom oblast, aptonom nahiye, aptonom yéza digendek saxta memuri rayonlarni tesis qildi we xitay tajawuzchi aqqunlirini köplep yötkep chiqish üchün siyasi asas seliwalghan idi. Mesilen, Özbekistan bilen teng kelidighan zimin(440 ming kuwadrat Km) ni "Bayingholin Mongghul aptonom oblasti" dep ayrip, birmu Mongghul bolmighan Uyghur shehri-Korlini bu aptonom oblastning siyasi merkizi qilip békitip, bir qanche aililik Mongghhulni Korla shehrige taghdin köchürüp kélip ulargha oblast bashliqi, JKP 2-muawin sekirtar digendek qorghaq emellerni berip qoyup Uyghurlarning bu zimin'gha bolghan igilik hoquqini tartiwaldi. Andin seddichin sepili ichidin türkümlep xitay yötkep chiqip Tarim oymanliqidiki munbet tupraqlarni, Könchi derya wadisini, Qarasheher wadisini, Bügür bostanliqi we etrapidiki qumluqlarni nefit bazisi, ish-qur polklirining dehqanchiliq meydani, zawut, kan, karxana digen namlar bilen xitaylargha bölüp berip omumiyüzlük bulangchiliq we terrorluq jinayetlirini kengeytmekte.

Dunyadiki xitaygha tesir körsiteleydighan we béqinmaydighan döletler hemde xelqara teshkilatlargha "wetendizi zulum we insan heqliri" digen témilarda dert tökken chaghda eng asasliq dertlirimiz bolghan zimin dawasini we igisidin ayrilip qelip tajawuz qilin'ghan 1 milyon 828 ming kuwadrat Km liq tupraq dawasinimu qoshup qilishini semimi we keskin iltimas qilimiz.

Turpan oymanliqi Tengritaghlirining sherqiy jenubi etigige jaylashqan bolup Qumul we Turpan wilayitini öz ichige alidu. Qumul heqqide ötkenki xatirimizde toxtalghan iduq. Turpan wilayitining omumi yer kölimi 69 ming 324 kuwadrat Km bolup düshmen istatistikisigha qarighanda 2005-yildiki nopusi 584 ming 318 bolup, Uyghurlar 77% ni igelleydu, xitay tajawuzchilirining nopusi 21% ke yetken. Turpan yaz künliri bek issiq bolup, tempiratura 40-50 giradus etrapida bolidu, ejdatliridin tartip seddichin sepili ichide yashap kelgen xitaylar bu issiq tupraqta démi siqilip nepes alalmaydu. Shunga Bextimizge yarisha Turpan’gha tajawuz qilip kelgen xitay nopusi Qumuldek köpiyelmey qalghan.
1975-yili7-ayning 15-küni xitay tajawuzchi hökümiti Sherqiy Türkistan tupraqliri we xelqini parchilap bashqurush hilisini ishqa sélip Qumul bilen Turpanni ayrip ikki wilayet qilip békitip Qumulgha xitay yötkeshni kücheytken idi.
Turpandiki Ayding Köl dengiz yüzidin 154 métir töwen (dunyada dengiz yüzidin töwen jaylar ichide 2-orunda turidu).
Turpan wetinimizdiki eng qurghaq jay bolup, yilliq höl-yéghin miqdari aran 16 mm, yazdiki tomuz künliride yer yüzi tempiraturisi 75 giraddusqa chiqidu. Turpan wilayiti- Turpan shehri, Toqsun nahiyisi we Pichan nahiyisini öz ichige alidu. Turpanning kelimati pewqul’adde qurghaq, kéche bilen kündüzning témpiratura perqi chong bolghachqa méwiliri bek tatliq bolidu. Turpan üzümi dunyagha mesh’hur bolup, quruq üzüm we Pichandiki xitay tajawuzchiliri qurghan üzüm hariqi zawutida ishlen’gen vinolarni xitay we chet’ellerge setip xitaylar pul tapmaqta. Turpan bilen Qumul arisidiki nefitlik heqqide ötkenki xatirimizde toxtalghan iduq. Turpan xelqi xitay tajawuzchilirining zulmi we bulangchiliqi destidin barghanseri namratliship ketmekte. Bu nijis xitaylarni Turpan oymanliqidin teltöküs qoghlap chiqarmighiche Sherqiy Türkistanda ténchliq we asayishliq bolmaydu.

Xitay tajawuzchi hökümitining merkizi telewiziye istansisi, tengritagh kino sitodiyisi we Turpan wilayetlik memuri mehkime birliship “Mushterik Turpan Padishahi” namliq 32 qisimliq telewiziye chatma tiyatirini oydurup chiqirip 2005-yili 8-ayning 19-küni Turpan shehride “qoyush murasimi” ötküzgen. Ching sulalisi dewridiki Turpanning padishahi İmin Ghoja rolini ertis Qurban Turdi alghan. Xitay tajawuzchiliri Turpanni, Qumulni, shundaqla Sherqiy Türkistanni “ezeldin xitayning idi”, “ ezeldin xitay bilen Uyghur ittipaq ötüp kelgen”, “Uyghurlar ashu zamanlardimu xitay we manju tajawuzchilar beshigha teheret qilip qoysimu ün chiqarmay muqumluqni qoghdaytti”,...digendek “ tarixiy pakitlar” ni oydurup chiqirip Sherqiy Türkistan xelqini we dunya jamaitining közini boyash, ottura Asiyagha qilghan tajawuzchiliqini yoshurush, tajawuzchiliqni qanunluq qilip körsitishke urunmaqta. Bu resime qarang: 15-esirde tamamen musulman bolghan Turpanliq Uyghur İminwang(ongdin 2-kishi) ning xanishi chachliri we yüz-boyunliri ochuq halda Manju we xitay emeldarlarning yénida kütküchi dideklerdek turghinini. Musulman Uyghur padishah xanishi bilen bolghan arigha ikki kapir emeldarni qisturup, özining “qizghanmaydighanliqi”, “milletler ittipaqliqini hemmidin üstün köridighanliqini”, “mushterik padishaliqtin bek memnun ikenligini“ namayen qilish bilen bille, sol yénidiki teteyge biperwaliq bilen muamile qilghinigha qarap “xitay teteyge muhtaj emes” likini ipadiligen. Nomussiz tajawuzchilar küp-kündüzde “tashni tayaqqa téngish” qa urunmaqta we Uyghur xelqining etiqadi, wijdanigha haqaret qilmaqta.(düshmenning xewirige qarang)
http://news.xinhuanet.com/photo/2005-08/20/content_3380433.htm


Turpan Uyghurliridin munbet tupraqlarni tartiwélip kök-tat térip pul tépiwatqan xitay tajawuzchiliri. Bu tupraqlarning naminimu toghra teleppuz qilalmaydighan xitaylarning bu ziminda heqqi barmu? Kim bergen heqiken u?! Ularning heqqi bar diyilse, u heq- özi sepil ichige qaytip ketish heqqi, Sherqiy Türkistan xelqidin kechürüm sorash heqqi, eger unimisa qoghlap chiqirilish heqqi, tayaq yiyish heqqi we öltürülüsh heqqi bardu. Shundaq emesmu?!!!

Turpandiki Uyghur ösmürler. Ular ottura esirlerdiki bilen oxshash turmush sewiyeside we xitayning zulmi derdidin namrat halette yashimaqta. Xİtay tajawuzchilarning balliri bolsa binalarda olturup, bina mekteplerde oqup, tetqiqat orunliri, herbi qisimlar, qorchaq hökümetlerde yaki nefit-bayliq bulash terrorchilar gorohliri ichide néni pütün yashimaqta.

Turpan quruq üzümini xitay tajawuzchilar qeghez qutilargha qachilap sirtigha xitayche xet we marka yezip "xitayning üzümi" dep maxtap setip xejlimekte.
Turpandiki chünchilerde qurutuliwatqan üzümlerdin bir körünüsh. Bu üzüm eslide Uyghurlargha, Türkiy xelqşerge andin dunyadiki bizning dostlirimizgha teqdim qilinishi yaki setilishi kérek idi, ming epsuski, bu jennet misali bostanliqtin chiqqan tilni yaridighan shérin üzümlirimizni xitay tajawuzchilar, yeni düshmenler bulap ketmekte we lezzetlenmekte.

Turpan baghliridiki üzümler. Turpan üzümlirining türi köp, süpiti alahide yaxshi bolup, qedimdin tartip dang chiqirip kelgen. Xitay tajawuzchilirining zulumi we talan-taraj qilishi tüpeylidin Turpan Uyghurliri üzümning süpitini emes, sanini qoghlishishqa mejbur bolup, üzüm qurutushta ximiyilik katalizator dorisigha chilap bir heptidila qurutup "bazargha ülgürtüsh" ni adet qiliwaldi.
Allah bizge ata qilghan nimetler. Turpan tupraqliridin terrorchi xitaylarni qoghlap chiqarsaq bu üzümlerning temi teximu tatliq, teximu lezzetlik bolup ketidu. Bizge teximu köp eqil-paraset we küch quwwet ata qilidu.
Turpandiki mazar. Turpan xelqi we shehitlirimiz depne qilin'ghan mazardin bir körünüsh.

Yarghul qedimiy shehridin bir körünüsh.

Turpan Yalquntagh etigidiki bir kent menzirisi.

Yalquntagh etigidiki kichik bostanliq menzirisi.

Turpan Qiziltagh (Yalquntagh) jilghisidiki '"Bézeklik ming öy" ge baridighan yol boyigha tajawuzchi xitay hökümiti Tangshüenzong, Zhubajie we Sunwukonglarning heykilini qaturup, 7-esirde u tongguz, maymunlar bu yerge kelgen, shunga bu tupraqlar we medeniyet yadikarlirliri xitaygha tewe bolushi kérek,-dep Turpan'gha barghan barliq seyyahlargha jenining bériche teshwiq qilmaqta. Dimek, ötmüshte xitay seyyahlar barghan yerlerning hemmisi bügünki künde xitayning ayrilmas bir qismi bolarmish! Bu muqeddes tupraqlirimizgha tongguz we maymunlarning butini qaturup qoyushqa Tömür Dawametmu maqul bolghan. Ablet Abdureshit hijiyip qoyghan, İsmayil Tiliwaldiningmu üni ichige chüshüp ketken.

Idiqut qedimiy shehridiki xitay pahishiler. Iplas xitay tajawuzchiliri ejdatlirimiz parlaq medeniyet yaratqan sheher xarabilirigha pahishe xotunlarni ekilip Sherqiy Türkistan tupraqlirini we xelqini haqaret qilmaqta. Shingshingshiadin gherpte Qeshqerning gherbigiche, Altaydin Cherchen'giche bolghan 5 ming Km liq yol boyida bundaq pahishe xitaylar yamrap ketken bolup, resimdiki pahishiler ularning ichidiki "tallan'ghanliri" bolup hesaplinidu. Dunyada eng set, eng meynet xitay pahishiler texi İdiqut qedimiy shehrige resimge chüshüp élan ishleshke muyesser bolalmighan. Sherqiy Türkistan tupraqlirini we xelqining rohi dunyasini bulghap, jeng'giwarliqini ajizlashturup haram bilen halalni, toghra bilen xatani, pakliq bilen rezillikni, heq bilen batilni, düshmen bilen dostni perqlendürmeydighan halgha ekilish üchün xitaylar barliq rezil wastilarni ishqa sélip maarip, medeniyet, radio-televiziye, neshiryat we sen'et sahiliride gherezlik heriket qilmaqta.

2000 yildin artuq tarixqa ige Yarghul qedimiy shehridin bir körünüsh.

Turpandiki karizlardin biri. Xitay milliti ejdatlirimizdin qorqup 10 ming chaqirimliq sepil soqup uning ichige mökünüp yashighan bolsa, Uyghur milliti yer asti süyidin paydilinip chöllerni bostan qilip yashash we medeniyet-maarip, sen'et, din, soda-sétiq, dehqanchiliq, ormanchiliq ishlirini rawajlandurup 10 ming chaqirimliq kariz yasap chiqqan. Xitay tajawuzchilar bügünki künde bu medeniyet ijadiyiti we mirasni özining qiliwelish üchün kariz temigha xitayche yeziq bilen "kaerjing" (坎儿井) dep yezip qoyghan. Kariz digen sözni toghra teleppuz qilalmaydighan nomussizlar u xetni yezip qoymisa bu mirasimizning isminimu eytalmaydu. Shundaq turup nomus qilmay "bu yer mening"-deydu. Terrorchi, yalghanchi, kazzap, mutihem, iplas, tajawuzchi..digen süpetlerning hemmisi xitay tajawuzchilirigha mensup süpetler hesaplinidu. Ötkenki xatirimizde éytip ötkinimizdek xitaylar téxi nomus qilmay kariz yasashni 19-esirde Linzeyshüy Turpan Uyghurlirigha ögitip qoyghan, deydu texi, küp-kündüzde.

Kariz – Türkistan, gherbiy Asiya we Shimaliy Afriqida qollinilip kelgen yoshurun ériq- östeng bolup, Turpandiki Kariz 2 ming yildin artuq tarixqa ige. Turpanda hazirghiche saqlinip qalghan kariz sani 1237 bolup, qolliniliwatqini 853, su teminlesh miqdari her sekontta 10 metir kub (texminen 10 tonna). Kariz- chongqurluqi bir nechche metirdin 100 m ghiche chongqurluqtiki quduqlar, quduqlarni bir-birige tutashturidighan yer asti ériq, yer üsti ériq we yer üstidiki ériq qashliridin terkip tapqan bolup, eng yaxshi kariz bilen yilda 500 mo (33.3 gektar) yerni sugharghili bolidu. Eng uzun kariz 10 Km din uzun bolup, adettiki karizlar 3 Km din 8 Km ghiche uzunluqta bolidu. Turpandiki karizlarning omumi uzunluqi 5 ming Km din artuq bolup dunyada hazir saqlinip qalghan karizlarning eng mehshuri hésaplinidu. Emgekchan Uyghur xelqi 2000 yildin artuq uzaq tarixi jeryanda 5000 Km din artuq kariz kolap Turpan oymaliqidiki chöllerni bostan qilip, méwilik derex, tal tikip, bughday, komme qonaq, aq qonaq, shal, qoghun - tawuz, köktat we képez térip özgiche medeniyetlerni yaritip Asiya medeniyitige öchmes töhbilerni qoshup kelgen.
Xitay tajawuzchiliri bu tupraqlirimizgha besip kirgendin béri 50 qétimgha yéqin yadro siniqi, kan bayliqlirini izdesh- bulash üchün hemmila yerde elip beriqatqan qalaymiqan kolash, del-derexlerni kesish, exlet tashlash, su menbelirini bulghash qatarliq jinayetliri tüpeylidin Turpandiki karizlirimiz qurup ketish xewpige duch kelmekte.

Turpandiki Uyghur dehqanning öyi we hoylisidin bir körünüsh. Emgekchan, eqil- parasetlik Turpan Uygurliri miladidin ilgiriki zamanlardin bashlap Turpan oymanliqida kariz berpa qilip chöllerni bostan qilip dehqanchiliq, charwichiliq, baghwenchilik, qol hünerwenchilik, yipekchilik, soda-setiq, binakarliq, sen'et, heykeltarashliq, ming öy medeniyiti, meschit- medrislerni bina qilip, döletlerni qurup, Uyghur medeniyitining tereqqiyat tarixida öchmes izlarni qaldurghan.

Turpan shehridin 10 Km gherpke jaylashqan Yarghul qedimiy shehrining köktin körünüshi. Bu qedimiy sheher 2 ming yildin artuq tarixqa ige bolup ichide "yer asti saray1 dep atilidighan sirliq orda, 13- esirdiki urushta kollektip depne qilin'ghan ösmürler qebrisi, butxanai astirinomiye supisi, metal tawlash ochiqi, hünerwer-kasiplarning dukanliri, soda-sétiq öyliri, olturaq öyler, mektep, quduq, sepil qatarliqlar bolup, qedimqi zamanlarda ejdatlirimiz bu jughrapiyilik yer sheklidin intayin ustiliq bilen paydilinip mudapi'e iqtidari küchlük bolghan qel'e salghan. Bundaq qel'e dunya miqyasidimu bek az uchraydu. UNESCO mexsus meblegh ajritip bu yadikarliqni asrash we qoghdap qélish üchün köngül bölmekte.
Turpandiki "Bézeklik ming öy" menzirisi. Turpan oymanliqi (Turpan we Qumulni öz ichige alidu)diki Uyghurlar omumiyüzlük iman éyitqan 15-esirdin ilgiri budda dinigha étiqad qilatti. Turpan Uyghurliri Yalquntagh jilghisi we Yarghulgha ming öylerni bina qilip budda medeniyitini rawajlandurghan we öchmes izlarni qaldurghan. Xitay tajawuzchilar bügünki künde tamamen musulman bolghan Uyghurlarni bu medeniy miraslardin yiraqlashturup körsitish üchün bu ming öylerni sunwukongdin bashlap kéyin kelgen xitaylar berpa qilghan,-dep jenining bériche teshwiq qilmaqta. Bu nomussisz xitaylar özlirining budda medeniyitini kimdin ögen'genlikini untup qalghan bolsa kérek. Xuddi ularning teshwiqatlirigha Türkistan xelqi we chetellikler ishinidighandek.
Turpan shehrining sherqiy shimalidiki Yalquntagh jilghisigha ejdatlirimiz bina qilghan "Bézeklik ming öy" menzirisi.
Turpan bostanliqidiki Uyghurlar üzüm qurutidighan "Chünche" dep atilidighan öyler, talliq we orman.

Buyluqtiki "örnek talliq bagh"din bir körünüsh.

Turpan Buyluq yezisidiki talliq baghlardin biri.

Xitay tajawuzchiliri Buyluqning igilik hoquqini terrorluq wastisi bilen igelliwalghandin kéyin uni "junggu putaogou"-digen nam bilen ölgidek teshwiq qilip, chet'ellik we xitay seyyahlargha bu yerning xitayning ikenlikini teshwiq qilish, heqiqetni yoshurush we burmilash üchün buyluqtiki bu "örnek bagh" qa meqsetlik abide tiklep üstige xitayche "putaogou"(üzümlük jilgha)-dep yezip qoyghan.

Turpandiki Buyluq (Talliq, Üzümlük-digen menide) yézisining köktin körünüshi.

Buyluq- talliq, üzümlük digen menide bolup, Turpan shehrining 13 Km sherqiy shimaligha, Yalquntagh jilghisigha jenuptin shimalgha qarap sozulghan Buyluq yézisini körsitidu. Buyluq bostanliqi jenuptin shimalgha 8 Km, sherqtin gherpke otturiche kengliki 500 m bolup, eng keng yéri 2 Km kelidu. Bu bostanliq bulaq süyige tayinip köklep turidu. Buyluqtiki 400 gektar talliq baghda nechche onxil üzüm yétishtürilidighan bolup, yilda 6 milyon tonna üzüm élinidu, 300 tonna wasalghu (urughsiz quruq üzüm) ishlepchiqirilidu. Bu üzüm we wasalghularning köp qismini xitay tajawuzchilar seddichin sépili ichige bulap ketkendin bashqa shianggang, aomen, taiwan, yaponiye we bashqa döletlerge sétip xejleydu. Bu ziminning igisi bolghan Uyghur dehqanliri bolsa yenila namrat halette qéliwéridu.

barinliq@hotmail.com

Tajawuzchi, Namert, Haywan Xitaylargha Qandaq Mu'amile Qilish Kerek?

Tengri tagh etekliridiki ormanliq we erkek su(Qumul). Xitay terrorchiliri wetinimizge tajawuz cilip kelmeste Sherqiy Türkistanda bundaq pakiz sular, baghlar hemmila yerde közge cheliqatti. Ashu iplaslar qachan keldi, tupraqlirimiz, sulirimiz we exlaq, rohimiz bulghinishqa bashlidi. Bu meynet terrorchilarni qoghlap chiqirip wetinimiz tupraqlirini, sulirini we hawasini tazilimisaq bizge yigen nenimiz halal bolmaydu.

Qumul bostanliqini igelliwalghan xitay tajawuzchiliri bu bostanliqni qaysi xitaygha bölüp bersek bolar we meslihetlishiwatqan körünüsh. Wanglechüen shandongluqlargha dise, yene biri sichüenlik aqqun'gha bereyli, dep, yene biri mawzeydongning yurtdashlirimu muhim, dep xunenlik tajawuzchi aqqun'gha bereyli,dep talash-tartish qiliwatqan körünüsh.
Qumul bostanliqidiki qoghunluqtin bir körünüsh. Bu munbet bostanliqni hazir asasen xitay tajawuzchiliri igelliwalghan. Qoghun digen isimnimu bilmeydighan, Ching sulalisi dewride Manju hökümranlar we xitay memurlar tunji qetim yiyish pursitige eriship bu nime? dep heyran qalghan we Qumul qoghuni dep chüshendürülse 'Xamigua'(Qumul kawisi)-dep özleshtürüp lughetlirige yeziwalghan xitaylar ta 21-esirgichimu uning türliri, isimliri we yiyish usulinimu bilmeydu. Dunyada xitaydek qara yüz, yalghanchi, qara niyet iplas haywanlar bolmisa kerek.
Qumulgha tajawuz qilip kelgen aqqun xitaygha qarang. Qumuldiki bizning qoghunlarni bulap hetta bazardin Uyghurlarni qoghlap chiqirip qoghun satqili turghinini. Bu delte düshmen qoghun pichishnimu bilmigechke urughinimu eliwetmestin qoghunning burnidin bashlap kesip setiwatqinini qarang. Bu shermendiler nomus qilmay texi Qumulni we qoghunlirimizni 'bizning' deydu-texi! İplas terrorchilar!
Qumuldiki qedimiy sheher xarabisi bolup, xitay tajawuzchiliri tarixni burmilap kishilerge chüshiniksiz bir tuyghu berip bu ziminning igisiz körsütüp yutuwelish üchün bu sheher xarabisigha 'alwasti shehri'-dep qesten oydurma at qoyup xitay we chetelliklerge jenining beriche teshwiq qilmaqta.
Qumuldiki Tur. Tur- 'Tura' depmu atilidu. Bu eng qedimiy Türk(Uyghur) tilida 'Qaraghu' dep atilidighan bolup hazirqi zaman Uyghur tilidiki qarawulxana, post, tekshürüsh ponkiti qatarliq menilerde. Qedimqi zamanlarda ejdatlirimiz düshmenning ushtumtut tajawuzidin mudapi'e körüsh üchün bundaq 'tur'larni belgilik ariliqqa qurup kündüzliri börining tezikini yeqilghu qilip ot yaqsa qoyuq tütün chiqqachqa qomandanliq shitabi yurt ehli düshmenning yeqinlashqanliqidin xewer tepip qayturma hujum üchün teyyarliqqa ötken. Kechiliri bolsa adettiki yeqighu arqiliq ot yeqip qomandanliq shitabigha xewer bergen. Tur (Qaraghu)- chegra mudapiye ponkitidiki belge berish orni hesaplinidu. Kuchaning shimalidimu Qizil Qaraghu dep atilidighan igiz tur bar.

Altunluq Mazardiki Jame.

Qumuldiki Altunluq mazar we jame.

Qumuldiki Altunluq Mazardin bir körünüsh.

Qumul-Turpan nefitliki - xitay nefit we tebii gaz bulash goroh shirkitining chongiyishi bilen Beijing komunist terrorchilar hakimiyiti teripidin 1991-yili qurulushqa bashlighan bolup, Qumul bilen Turpan arisida 400 Km uzaqqa sozulghan yer kölimi 53500 Km kuwadrat kelidighan kengri oymanliqqa jaylashqan. Nefit zapisi 1 milyart 575 milyon tonna, tebii gaz zapisi 365 milyart kub metir kelidighan ghayet zor nefitlikni körsitidu. Qezip elishqa bolidighan nefit zapisi 270 milyon tonna, tebii gaz 84 milyart 500 milyon kub metir. Bu chong nefitlik Qumul, Pichan, Turpan’ghiche bolghan oymanliqqa jaylashqan 14 nefitlikni öz ichige alidu. Bu nefitlik 1999-yili nefit bulash bash shirkitining söbisi bolup qurulghan bolup, xitay tajawuzchiliri 2003-yilghiche bolghan qisqighina 4 yil ichide 27 milyon 680 ming tonna xam nefit, 6 milyart 400 milyon kub metir tebii gaz we 1 milyon 20 ming tonna suyuqlandurulghan nefit gazi bulap ketken.Xitay tajawuzchi-bulangchilar gorohi Turpan oymanliqidiki nefit we tebii gazni bulash sür’itini 2003-yildin bashlap tezletken bolup, yiligha 5 milyon tonnigha, tebii gazni 2 milyart kub metirgha yetküzgen, buning bilen bir waqitta bulangchiliq sür’itini teximu ashurush üchün seddichin sepili ichidiki xitaylarni bu yerge kelip keng-kölemde tutush qilish heqqide dewet qilishmaqta.

Qumulwangning maziri.

Qumul wilayiti Tengritagh we Altuntaghning arisigha, Sherqiy Türkistanning sherq teripige jaylashqa bolup, ilgiri Turpan bilen bir wilayet idi. Xitay tajawuzchiliri Sherqiy Türkistan tupraqliri we xelqini parchilap bashqurush hilisini qollunup 1955-yili Qumul bilen Turpandin ibaret ikki wilayet ’tesis qilip’ teximu köp xitay tajawuzchilirini Qumulgha makanlashturush üchün pilan tüzgen idi.
Qumul wilayitining yer kölimi 153 ming kuwadrat Km bolup(wetinimiz omumi yer meydanining 9%ini teshkil qilidu) , Qumul shehri, Aratürk nahiyisi we Bariköl nahiyisidin teshkil tapqan. Qumul Mongghuliye we xitay bilen chegrilinidu. Düshmen istatistikisigha qarighanda hazirqi ahalisi 520 ming bolup, tajawuzchi xitay nopusi 66%, Uyghur(100 ming), Qazaq(40 mingdin artuq) we Tungganlarni qoshup hesaplighanda 36% (187 ming 200) ge chüshüp qalghan. Bu istatistikigha ish-qur polkliridiki tajawuzchi xitaylar kirgüzülmigen. Qumul wilayitide Beijing tajawuzchi hökümitige we uning qorchaq aptonom rayonigha biwaste qarashliq herbi we memuri orunlargha makanlishiwalghan xitaylar omumi nopusning 39% ini teshkil qilidu. Qumul shehrining nopusi 310 din artuq bolup, xitaylar 67%, Uyghurlar 26%, Qazaqlar 2.95%, Tungganlar 3.96%.
Qumul wilayiti Sherqiy Türkistanning sherqide, xitay tajawuzchilar dölitige biwaste xoshna bolghachqa 1760-yillardiki Manju-xitay tajawuzi, 1984-yildiki Manju- xitay tajawuzi we 1949-yildiki komunist xitay tajawuzi bolsun eng awal tajawuzgha uchrap Qumuldiki Uyghur we Qazaq xelqi wetinimizni tajawuzchilardin qoghdap qelish üchün qanliq küresh qilghan bolsimu bextimizge qarshi xitay tajawuzchilirigha qaram bolghan. 20-esirdiki tariximizgha nezer salidighan bolsaq, Qumul xelqi tajawuzchilargha qarshi inqilap qilsa namert, haywan xitaylar hetta 1932-yili Qumul shehrige ot qoyup berip sheher xelqini we mal-mülkini köydüriwetken. U qirghinchiliqlardin keyin komunist tajawuzchiliri seddichin sepili ichidin tajawuzchi armiyesini, ish-qur polkliri namidiki tajawuzchiliri we tajawuzchi ahalisini Qumulgha yötkep chiqip zimin igilirining nopus nisbitini 20% tin töwen halgha chüshürüp qoydi. Terorist xitaylar ‘sherqiy shinjiang herbi rayoni’ digen nam astida tajawuzchi qoshunlirini Qumul tewesige makanlashturghandin bashqa is-qur polklirining 13-diwiziyisini makanlashturup Qumuldiki munbet tupraqlarni, tengritagh etekliridiki yaylaqlarni, kan rayonlirini igelliwelip zimin igilirini basquchlargha bölüp qanliq basturup keldi. Xitay tajawuzchiliri ish-qur polkliri bilen yerlik hökümetni ‘birleshtürüwetish’ süyiqestini 1999-yili sinaq qilghan blup, nopusning mutleq köp qismini xitaylashturup bolghan tajawuzchilar anche ensirep ketmeyla ish-qur polkliri Qumul dehqanchiliq meydanlirini bashqurush idarisini tesis qilip Qumulni omumiyüzlük xitay döliti qilishni emelge ashurushqa urunmaqta.
Xitay tajawuzchiliri tarixni burmilap we oydurup chiqirip ‘sherqiy xen sulalisi’ (miladi 73-yilllar) din bashlapla Qumulgha 2000 aililik xitay kelip boz yer özleshtürüshke bashlighan, dimek 2000 yilgha yeqin waqittin beri Qumul xitayning zimini idi’- digendek epsanilerni oydurup chiqirip bir tereptin seddichin sepili ichidiki xitaylarni xatirjem Qumulgha keliwerishke qutratsa, yene bir tereptin chet’elliklerni qaymuqturushqa urunmaqta. Nomussiz xitaylar Sherqiy Türkistanning ‘Qumul’ digen yer namini toghra teleppuz qilalmay ‘xami’-dep atap turup, Uyghurlar nechche ming yildin beri Qumul dep atap kelgen bu tupraqlarni ‘mening’-dep jöylüshmekte. Yalghanchi, kazzap, tilini qargha choquwalghan tajawuzchi xitaylar Sherqiy Türkistandiki Tarim, Turpan oymanliqidin chiqidighan shérin-shéker qoghunlirimizning namini toghra atashqa tili kelmey hemmisini qara-qoyuq ‘xamigua’(Qumul qoghuni)-dep atap hemme yerde aghzi-aghzigha tegmey maxtiship yiyishmekte we bulap ketip setip xejlimekte.
Tajawuzchi, bulangchi xitaylar Qumuldin Turpanghiche bolghan 400 Km ariliqta nechche ming yerge nefit quduqlirini tesis qilip sepil ichidin bulangchi xitay shirketlirini orunlashturup nefit we nefit gazlirimizni kolap elip seddichin sepili ichige toshup ketmekte.
Qumul tewesidin xitay tajawuzchilar nefit we nefit gazidin bashqa kömür, kaliyliq tuz, tömür, mis, nikel, altun, nitratliq tuzlar, tash matiriyalliri qatarliq 76 xil kan bayliqini bulap seddichin sepili ichige toshup ketmekte. Xitay tajawuzchiliri Sherqiy Türkistanni we ottura asiyani omumiyüzlük tajawuz qilip besiwelish we bulap-talash üchün ‘Lanzhou-Shinjiang’ tomür yoli dep atilidighan qosh leniyilik bulangchiq tömür yolini hemde tashyol, nefit-gaz turba leniyisi we nur kabil tutashturghan bolup bundin keyinki ottura asiyagha bolghan bulangchiliq we tajawuzchiliqni kücheytish üchün pay-petek bolmaqta.
Qumul tupraqliri nechche ming yildin beri ejdatlirimiz yashap we güllendürüp kelgen zimin bolup, ejdatlirimiz bu tupraqlargha öchmes izlarni qaldurup ketken. Qumul tewesidin chiqqan mumyalarni xitay tajawuzchiliri muzixanilargha qoyup tarixni JKP ning menpeetige uyghunlashturup oydurup chiqirish we xitaygha oxshitip körsitish üchün qangsharliq mumyalarning burunlirini choqup panaqlashturup andin muzeyxanidiki eynek sanduqqa selip körgezme qilidighan ghelite ishlar 20 yildin beri pat-pat yüz beridighan bolup qaldi. U mumyalarni yipek yoli nami astida tonushturushni orunlashturghan xitay kazzaplar birdem ‘az sanliq millet’ dise, birdem yawropaliq digen, yene birdem xen sulaliri dewride sichüenliklermu bu yerde idi, ular bolushi ehtimalgha yeqin,-dep aghzigha kelgenni jöylüp chetelliklerni we sepil ichidin kelgen xitay seyyahlarni aldashqa hemde qaymuqturushqa urunmaqta.
Qumuldin 7 ming ilgiriki iptidai zamanlargha ait nurghun tash qoral tepindilar chiqqan bolup Qumulda 7 ming yil ilgirila ejdatlirimiz ijtimai paaliyetler bilen shughullanghanliqini ispatlap turmaqta. Ejdatlirimiz az digende 4 ming yillar burunla Qumulda bostanliq berpa qilip yashap kelgen.
Biz bu göher tupraqlirimizni qutquzuwelish üchün tajawuzchi xitaylar bilen jan tikip küresh qilip, ularni ‘shingshingshia’(yultuzlar boghizi) dep atilidihghan xitay chegrisidin qoghlap chiqirip ularning bowiliri ewlatlirini xataliship qalmisun, dep qosup qoyghan sepil ichige qandaq chiqqan bolsa shundaq kirgüziwetishimiz, altun diyarimizni qoghdap güllendürüshimiz perz. Qumulni yaxshi qoghdisaq xitay tajawuzchiliri Sherqiy Türkistan’gha we ottura asiyagha tajawuz qilish qara niyitini emelge ashuralmaydu.
İlahi qanun’gha asaslan’ghanda Xitaylar shingshingshiyadin ötüp bir gherichla gherpke qarap besip kirsila Qumuldin bashlap Tashqorghandiki, Qeshqerdiki, Xotendiki, Ghuljidiki, Altaydiki, Chöchektiki, Aqsu we Korlidiki barliq Uyghur, Qazaq, Qirghiz, Özbek, Tatar qatarliq xelqlerge xitaygha qarshi jihat perz qilin’ghan bolup, ottura asiya, gherbi asiyadiki we bashqa jaylardiki qerindash xelqlergimu küresh qilish, burch ötesh wezipisi berilidu. Bu qanuniyet we nijatliq yolini inkar qilidighanlar yoqtu, her halda.

Qumul padishasining maziri.(Qumulwang maziri) Ching sulalisi deslepte 1762-yili Sherqiy Türkistan’gha tajawuz qilip Ghuljida ‘İli General Mehkimisi’ deydighan herbi tüzümdiki hakimiyetni qurghan bolup, shu chaghdiki Sherqiy Türkistan ‘aptonom rayon’ sewiyesidiki mustemlike dölet bolup shekillen’gen. Manju hökümranliri xeritide Manju Ching sulalisigha tewe bolidighan, yerlik hökümran(padishah, beg) ler emeliy hökümranliq qilidighan tüzüm mewjut idi. Qumul padishasi digen gepmu Qumulning Uyghur hökümrani bolup, Qumul, Turpan’gha hökümranliq qilatti. Altunluq mazargha tunji Qumul padishasi Darqanxan deslepki depne qilin’ghan bolup, xan jemeti maziri süpitide qollinilghan. 1868-yili 7-ewlat Qumul padishasi Boshur 20 ming ser kümüsh xejlep mazarni kengeytyken we chong bir jame saldurghan.

1950-yili komunist xitay tajawuzchilirining basqunchiliqi jeryanida Qumul tupraqlirida tajawuzchilargha qarshi keskin jengler elip berilghan bolup, komunist xitaylar xelqimizning rohi tüwrüki bolghan islam medeniyiti we milliy rohini untuldurush, sundurush üchün jame, meschit, medrislerni basquchlargha bölüp taqiwetken. JKP ning tunji terrorist kattibeshi Mawzeydong jehennemge yol ghandin keyin xitayning siyasitide biraz yaxshilinish bolup, medeniyet yadikarliqlirini, asare-etiqilerni eslige keltürüsh we qoghdash shamili chiqqanda ‘arpining bahanasida qaramuq su ichiptu’ digendek Sherqiy Türkistandiki jame, meschit we mazarlarni remint qilish ishliri 1980-yillarda qayta bashlandi. Bu jame we mazarmu remont qilindi. Altunluq jamesi Qumuldiki eng chong jame bolup Qumul xelqi heyt namazlirini bu jamede qilishidu. Jame we mazarning yer kölimi 20 mo. Islam medeniyitining düshmini bolghan xitay komunistliri Qumul xelqige zulum qilip herxil cheklimilerni qoyup islam dinini öginish, ögitishi ibadet qilish we diniy paaliyetlerge qatnishishni men'i qilip, diniy etiqadqa munasiwetlik paaliyet qilghan musulman xelqimizni tutqun qilish, eghir jerimane elish, türmilerde eng wehshi usullar bilen qiynash we öltürüsh, türmidiki Uyghurlarni bioligiyilik tejribe matiriyali süpitide qollinish qatarliq terrorluq jinayetliri bilen shughullanmaqta.

1932-yili Sherqiy Türkistan musteqilliq urushi mezgilide namert, terrorchi, haywan xitay tajawuzchiliri teripidin ot qoyup köydürüwetilgen Qumul shehri. (Shehit Muhemmetimin Bughraning Sherqiy Türkistan Tarixi namliq kitabidin elindi)

Qumul shehrining xitay tajawuzchiliri teripidin köydüriwetilgen bu halitini körgen Sherqiy Türkistanliq herqandaq normal insan ularni esheddi düshmen dep qarimasliqi mumkinmu? Bundaq qaraniyet, namert düshmen'ge qandaq muamile qilish kerek? Ulargha qandaq zerbe berish kerek? Bu hemme qerindishimizning könglige eniq püküp qoyushigha tegishlik san!

Qumulni qutquzayli, Turpanni qutquzayli, Sherqiy Türkistandin barliq xitaylarni qoghlap chiqirayli!

barinliq@hotmail.com

Sherqiy Türkistan Köchmenlirige İge Bolayli

Xitay komunist terrorchiliri we uning ittipaqdishi Özbekistan komunist hökümitining til biriktürüshi bilen 26-mart Tashkentte türmige qamalghan, komunizim tüzümige we uning terrorchiliqigha qarshi wetenperwer diniy zat Hüseyin Jelil.

Xitay tajawuzchi, terrorchilar gorohi 1991-yili küzde Rus tajawuzchi empiratorliqi parchilinip, komunist dektator mustemlike astidiki ottura asiya Türk jumhuhriyetliri musteqil bolghanda 1950-yillarda Mawzeydong we Zhou enley qatarliq JKP ning bash kattibashliri qesem qilghan ‘Sovetning bügüni- bizning etimiz, biz sovet ittipaqining mang’ghan yoli bilen mangimiz’-digen wedisidin derhal yeniwelip alaqzade bolghan halda Sherqiy Türkistanning jimi wilayetliride ‘sovetler ittipaqi xatalashti, ular parchilanmasliqi, mustemlike döletlerning musteqil bolushqa ruxset bermesliki kerek idi ’-dep her hepte siyasi yighin echip Sherqiy Türkistan musteqilliqining waqit mesilisi ikenligini, özliri ishen’gen sovet komunist tajawuzchi sestimisining meghlup bolghanliqini hes qilip kechiliri közlirige uyqu kelmey qalghan idi. JKP tajawuzchi hakimiyiti u chaghlarda ottura asiya Türk jumhuriyetlirining ichkiy ehwalini taza yaxshi bilmeyitti. Bir nechche aygha sozulghan siyasi öginish arqiliq Sherqiy Türkistan xelqige xitaydin ayrilmasliq, tashni tayaqqa tang’ghandek bille yashash toghrisida teshwiqat elip bardi we xelqqe tehdit saldi. 1992-yildin bashlap Sherqiy Türkistan bilen ottura asiya Türk jumhuriyetliri arisidiki Qorghas, Torghat we Ürümchi hawa yoli qatarliq chegra eghizlirini echip, keyinche bashqa chegrilarnimu echiwetti. Waqitning ötüshige egiship xitay tajawuzchilar gorohi ottura asiya Türk jumhuriyetlirining köz aldidiki qiyinchiliqliri we ajizliqliridin xewer tapti-de, jiddiy heriketke ötti. Lipeng zongli 1993-yili Qirghizistan we Qazaqistanni ziyaret qilip peqet Qirghizistan’ghila 50 milyon yüen xitay puli ‘yardem qildi’. Shuning bilen ottura asiyada her yili herxil namlarda deplomatik terrorluq heriketlirini bashlidi.

Bizning nurghun qerindashlirimiz ottura asiya Rus tajawuzchilirining mustemlikisidin qutuldi, bizmu ete-ögün xitay tajawuzchilirining mustemlikisidin qutulimiz, dep xiyal sürüshke bashlidi. Allahu Ekber! Qadir Allah bir xelqning üstidiki zulumni kötürüwetishke niyet qilsa asanla kötüriwetidu, u xelq nijatliqqa, hörlükke erishidu. Eger bizge Allahning rehmi kelip xitay tajawuzchilirining zulmini kötüriwetse teliyimizning kelgini shu, inshaallah!

Epsuski, dunyada musteqilliqning 'Palani shundaq boldi, bizmu shundaq azat we musteqil bolimiz'-deydighan pormulasi yoq. Eger pormulasi bar diyilse Allah taala qurani kerimde digendek eniq qilip dep bergen pormulasi bar: 'Sening tupriqing'gha tajawuzchi xitaylar seddichin sepilidin halqip bir ghérich besip kirse, erliringmu, ayalliringmu qilche ikkilenmey jihat qil!!- digen pormula bar. Buni 7-esirdin beri pütün dunya bilidu. Bu pormula 7-esirdimu, hazirmu, kelechektimu küchke ige bolup, uni birer dölet yaki teshkilat weyaki shexs özgertelmeydu, u digen ilahiy qanun. Ottura asiyadiki qerindashlirimiznnig Rus zulmidin qutulup musteqil bolghanliqi, ularning öz turpaqlirini azat qilip musteqil qilghanliqidin derek bermeydu. Musteqil bolush, azat bolush bilen, musteqil qilish, azat qilishning otturisida asman zimin perq mewjut bolup, uning üchün serp qilin'ghan bedelmu, emgekmu, mewisining temimu oxshash bolmaydu. Azatliq, musteqilliq digen awal insanning rohi dunyasida wujutqa chiqishi we mewjut bolup turushi lazim. Rus komunist tajawuzchiliri Rus tilini, Rus mediniyitini hetta tongguz göshi yiyishke qeder zorlap tengip ularning rohini qul qilip, özlirining irqini, millitini, rohini, etiqadini untuldurup, nan, vodka, vino we zakuskisi, muzikila bolsa Rus tajawuzchiliri bilen bille yashaydighan, bille köngül achidighan, tongguz göshide hazirlan'ghan tamaqni bille yep, vodkini bille ichip, axshimi öyige ketmey Rus dewishka(chirayliqraq disek oyunchi chokan, setrek disek ishtin sirtqi pahishe ayal) bilen qonup qalidighan, Türkiy qewmdin bolghan qiz-chokanlardimu millet, din, medeniyet, tajawuzchiliq, haqaret, ar-nomus, zulum chüshenchisi yoqap, Rus erler bilen toy qilidighan, ashna oynaydighan hadisiler adettiki ishlar qatarida qarilidighan bolup ketken. Bu meniwiyiti bulghan'ghan muhitta tughulup ösken Türkiy ewlatlarda adalet chüshenchisi, exlaq we ippet-nomus köz qarishi, diniy etiqad, Allahtin qorqidighan, jinayet ötküzüshtin özini tartidighan roh asasen tügep, hemme nersini madda we ishtiha-heweslerni qandurush bilen ölcheydighan halet shekillen'gen. Bir düshmen maddi yaki meniwi ishtiha- hewesni qandurush heqqide telep qoysa anche oylinip ketmeyla arqisidin ketidighan 'sopunchining qanjiqidek' mexluqlardin bolup ketkenlerni xeli köp uchritimiz. Erlermu, ayallarmu shundaq. Ottura asiya gerche shekil jehette musteqil bolghan bolsimu, rohi jehette yenila qulluq halette bolup, matiriyalizim idiyesi we 'puroletariyatning hemmidin üstün turidighanliqi' ölchimi astida yetiship chiqqan Rus komunist partiyisining ottura asiya döletliridiki bash sekirtarliri dölet musteqil bolushi bilen derhal pirizdent 'bolup' 15 yildin béri yüzlirini éshekning terisidek qelin qilip özining ailisi we özlirining jinayetlirini qollap, desteklewatqan, himaye qiliwatqan dellallardin bashqa xelqning ölüp- tirilishi bilen hech kari bolmastin, taghdek altun bersimu köz chaniqi toymaydighan ach erwahtek yashap kelmekte.

İdiye jehette komunistik alwastigha aylinip ketken bu mexluqlar we ularning hakimiyiti özlirige oxshap ketidighan xitay komunist tajawuzchiliri bilen asanla vodka sorunida dos tartiship bezme qurup, özining qan qerindishi we diniy qerindishi bolghan Uyghurlarni we Türkistanning muhim bir parchisi bolghan Sherqiy Türkistanning janijan menpeetlirini xitay tajawuzchilirigha erzan setip xejlimekte.

U Türk siyaqidiki Rus ghalchiliri 1992-yili chegrilar echiwetilgendin ta hazirghiche Sherqiy Türkistanliq Uyghurlarni xitaygha tutup berish, mal-mülkini ortaq bulash, özliri birleshme dölet terrorluqi qilip, uni yene ziyankeshlik qilin'ghuchi Uyghurlargha döng'gep qoyush we tutqun qilip basturush qatarliq eghir jinayetlerni dawam qilmaqta. Tongguz göshi, vodka we haramda imani bulghinip ketken bu mexluqlar xitay mustemlikiside eghir zulum chekip we eghir bedellerni tölep milliy kimligini we etiqadini saqlap kelgen Uyghurlarni qarilap birdem 'Waxabi'-dise, birdem xitay terrorchilirini xosh qilish üchün 'terrorchi' diyiship berip xitayning haram pulini elip xejlimekte.

Hüseyin Jelil ottura asiyada turghan mezgilliride komunizimning ziyini we terrorchiliqqa qarshi teshwiqatlar bilen ghughullan'ghan bolup, Bishkekte yüz bergen xitayning tashqi ishlar idarisida ishleydighan kadirning oqqa tutulushi - Aqayep bilen Beijing terrorchi hökümiti birliship pilanlap ijra qilghan dölet terrorliqining 'Uyghurlarni basturush üchün bahana peyda qilish' oyunidin ibaret. Xitay tajawuzchilirining Sherqiy Türkistan'gha tajawuz qilghanliqi, dölet terrorliqi yürgüziwatqanliqini yoshurush hemde u weqedin paydilinip Sherqiy Türkistanliqlarni öz yurtlirida we chetellerde qarilap kollektip, millet süpitide qirip tügitish üchün pilanlap chiqqan terrorluq qilmishliridin ibaret. Adem göshi yeydighan terrorchi xitaylar öz meqsetlirige yetish üchün herqandaq pekitni yalghandin oydurup chiqidu, közini yumup turup yalghan gepni qiliweridu. Shunga u tajawuzchilarni biz insan dimeymiz, insanlar qurghan BDT din ularni qoghlap chiqirishni qattiq telep qilimiz.

Cheteldiki Sherqiy Türkistan teshkilatliri özliri turghan döletlerde xitay, Qazaqistan, Qirghizistan, Özbekistan elchixanilirigha berip naraziliq namayishliri ötküzüp pat-pat jidel chiqirip, elchixana tamlirigha sesip qalghan tuxum bolsimu étip shaltaq qilip xelqara jamaetchilikning diqqitini jelp qilip, yene bir tereptin adresi melum bolghan BDT we barliq insanlar qurghan teshkilatlargha her xil til-yeziqta xet yezip xitay terrorchiliri we uning gumashtilirini eyipleshni kündilik xizmet tertiwige kirgüzüshini teshbbus qilimiz. (bashqa ishni qilalmighandin keyin yaki ruxset alalmighandin keyin).

Sherqiy Türkistan xelqining beshigha yurt ichide kelgen balayi-apetler chetellerge aran teste qechip chiqiwalghan köchmenlerningmu beshigha kelmekte. Xitay terrorchiliri chetellerdimu pütün küchi bilen Sherqiy Türkistan xelqige terrorluq qilmaqta.

Chetellerdiki teshkilatlirimizning wetendin qechip chiqqan qerindashlirimizning viza ishliri, ishqa orunlishish ishliri, oqush, köchmenlikke qobul qilinish, xizmetke orunlishish ishlirigha Allah rizaliqi üchün yeqindin yardem berip, Hüseyin Jelil Qarigha oxshash herqandaq tutqunni terrorchilarning qolidin qutquziwelish üchün hemmeylenning köngül bölüshini ümid qilimiz. Terrorluqqa qarshi turush- pütün insaniyetning ortaq wezipisi. Xitay we uning ittipaqdashlirining terrorluq jinayetlirige ortaq qarshi turush bizning shundaqla xelqara jemiyetning bash tartip bolmaydighan burchi. Eger xitay terrorchiliri Uyghur xelqige mushundaq dölet terrorizimini yürgüziwerse, bizmu munasip halda tedbir qollinishqa hazirlanmisaq bolmaydu, elwette.

Bingtüendiki tajawuzchilarni qoghlap chiqirip Sherqiy Türkistanni Musteqil Qilayli!

Ürümchidiki ish-qur polklirigha qarashliq qoralliq saqchi qomandanliq shitabi 7-tarmaq etritidiki xitaylar terrorchi JKP we xitay millitige meng'gü sadiq cherik bolus heqqide qesem bermekte.(2006-yil 27-mart)
Sherqiy Türkistan milliy armiyisining muhim herbi bazisi Manas etrapini tajawuz qilip besiwalghan xitaylar bu yerge 'Shihezi'(Tash östeng) dep at qoyup, tajawuzchilarning bulangchiliq qilip küchiyishi üchün deslepki xitay shehrini berpa qilghan we Sherqiy Türkistanda qurushni uzaqtin pilanlighan 2-xitay örnek xitay dölitini qurup chiqqan. Bu Tash östeng shehridiki universtet. Bu universtétte wetinimizge tajawuz qilip eqip kelgen xitaylar we sepil ichidin kelgen qobul qilinip terbiyilinidu. Tash östeng universitetini 1996-yili xitay tajawuzchilar hökümiti kengeytip qurghan bolup, uning ichide 21 universtet bar. Sherqiy Türkistandiki zimin igilirini terbiyilesh üchün 55 yilda qurulghan universtet sani 21 ge yetmeydu.Emma 2-xitay döliti qilip yasalghan Tash östeng shehridiki bir universtet ichide 21 inistitut tesis qilin'ghan. Sherqiy Türkistanliq yashlarning univeristetke kirishi, oqush püttürgendin keyin ish tepishi bekla qiyin bolup, xitay tajawuzchiliri bolsa bu univeristetke udulla kireleydu we terror döletning yardimi bilen oqup wetinimizge bulangchiliq, terrorluq jinayetlirini biwaste ötküzidu, yengi qirghinchilarni, qatillarni, bulangchilarni terbiyilep yetishtüridu. Bizning yash-ösmürlirimiz bolsa namratliq patqiqigha ittiriwetilgen aililerde, yeza-qishlaqlarda temtirep ottura esirning turmushini yashaydu. Bu qaraniyet iplaslarni pap-pakiz qoghlap chiqirip Sherqiy Türkistanni azat, musteqil qilmighuche ewlatlirimizgha bext-saadet digen hergiz yeqin yoliyalmaydu. Biz jenimizni tikip tajawuzchilarn, bulangchilarni, terrorchilarni qoghlap chiqirayli!Tupraqlirimizni pakizlayli, muhitimizni pakizlayli, qoghdayli.

Xitay tajawuzchilirining qaraqchiliq, bulangchiliq, qirghinchiliq qilidighan terrorchilar gorohi xitayche ‘jitüenjün’, engilizche ‘group army’- dep atilidighan bolup, u tajawuzchilar Sherqiy Türkistan’gha 1954-yildin baslap Maozeydong bashchiliqidiki komunist tajawuzchi- terrorchilar gorohi teripidin iwertilgen bolup, ularning wezipisi Sherqiy Türkistan tupraqlirini, derya, eriq-östeng sulirini, yaylaqlirini, kan rayonlirini omumiyüzlük igellesh, türmilerni tesis qilip zimin igilirini u tupraqlardin siqip chiqirish, qarshi turghanlarni we keyin qarshi turush ehtimali barlarni qolgha elip qiynap öltürüsh, kollektip qarshi turghanlarni qilche ikkilenmey oqqa tutush qatarliq terrorluq qilmishlardin ibaret. Ular Sherqiy Türkistan xelqini aldash üchün ‘boz yer özleshtürüsh’ nami bilen sheher sirtliridin bashlap igellidi. İsh-qur polkliridiki tajawuzchi xitaylar gorohi Uyghur aptonom rayinigha emes, Beijing terrorchilar gorohigha biwaste qaraydighan bolup, ular öz aldigha edliye idarisi, siyasi- qanun komitetliri, jamaet xewpsizliki idarisi, dölet xewpsizlik idarisi, ‘zorawanliqning aldini elish etretliri’, tashqi ishlar tarmaqliri, import-ekisport shirketliri, qurulush shirketliri, dehqanchiliq, charwuchiliq polkliri, qurulush polkliri, sanaet polkliri, soda tarmaqliri, qurulush shirketliri, universal tijaret shirketliri qatarliqlarni tesis qildi. Sherqiy Türkistanda hazir ish-qur polkliri namida resmi makanlishiwalghan xitay tajawuzchilar nopusi 2 milyon yerim milyondin ashidu, ular 13 dehqanchiliq diwiziyisi, 1 binakarliq- qurulush diwiziyisi we ulargha qarashliq 174 bulangchi-terrorchi polktin teshkil tapqan bolup, Ürümchidiki bash shitabini qoshqanda diwiziye derijilik teshkilatidin yene birsi bolup, jem'i 15 diwiziyesi bar. Yeni xitay tajawuzchi diwiziyesidin 15 i Sherqiy Türkistan tupraqlirini igellep bulangchiliq- terrorluq jinayetliri bilen shughulliniwatidu-digen gep. Ulargha qarashliq sanaet, qatnash, soda, qurulush shirketliri 1513 ke yetken bolup, ular Sherqiy Türkistanning 14 wilayet, oblast we sheherlirige tajawuz qilip yerlishiwalghan. 2003-yili ish-qur bulangchi- terrorchilar gorohi changgiligha kirgüziwalghan mehsulat omumi qimmiti 28 milyart 669 milyon yüen bolup, 2002-yildikisidin 12.9% köp bulighan. İsh-qur polkliri igelliwalghan yer kölimi 6 milyon 900 ming gektardin artuq bolup, buning ichidiki terilghu yer kölimi 1 milyon 60 ming gektar. Yeza igilikide düshmenler ishlitiwatqan mexanik energiye 2 milyon kilowattin artuq.
İsh-qur polkliri türme, qoral-oq dora sanaiti, dehqanchiliq, dehqanchiliq qoshumche mehsulatliri, energiye menbesini bulash, toqumichiliq, yimek-ichmek, qeghezchiliq sanaiti, tére-xurum sanaiti, polat-tömür sanaiti, kömür sanaiti, qurulush matiriyalliri sanaiti, ximiye-sanaet, mashinisazliq, elektiron sanaiti qatarliq yüzge yeqin sanaet sestimisini tesis qiliwalghan bolup, ularning sanaet omumi mehsulat qimmiti (2003-yilila)11 milyart 400 milyon yüendin artuq, peqet ular bulap ketken kömürla 3 milyon 710 ming tonna, ular ishletken tok 1 milyart 900 milyon kilowat/saet. İsh-qur polkliridiki tajawuzchi xitaylar Sherqiy Türkistanning mülkini chetellerge setip xejleshnimu ching tutqan bolup, emport-ekisport soda sommisi 1 milyart 200 milyon amerika dollirigha yetken.İsh-qur polkliridiki tajawuzchilar Sherqiy Türkistanda bulangchiliqini kengeytish we kücheytish üchün goroh shirketlerni köpeytken bolup, ‘Baihuacun’(güller kenti), ‘Shintian guojı’(Shintien xelqara), ‘Shinjiang tienye’(Shinjiang tengri sodisi), ‘Shinnong kaifa’(Shinjiang yeza igilikini bulash), ‘İli alahide haraq shirkiti’, ‘Shinzhongji’(Shinjiang xitay asasi sodisi), ‘’Shinjiang tienxong’ we ‘Tienfu issiqliq energiyesi’ qatarliq 8 goroh shirket tesis qilip Sherqiy Türkistandiki yerlik shirketlerni musadire qilip yaki mejburi bulap zimin, bayliqlirimizni keng-kölemde talan-taraj qilmaqta. Undin bashqa ish-qur polkliridiki xitay tajawuzchiliri Sherqiy Türkistanda 38 sayahet jemiyiti we 28 (chetelliklerni kütidighan)mehmanxana qurghan bolup, medeniyet yadikarliqlirimiz, tebi’i menzire rayonlirimiz we bashqa sayahet eslihelirimizdin paydilinip 2002-yili bir yildila 38 milyon 810 ming amerika dolliri qimmitidiki tashqi perwot we 618 milyon yüen RMB payda alghan. Bu tajawuzchi düshmenler chetellikler we sepil ichidiki xitaylarni qiziqturup, aldap yanchuqidiki pulni kolash hemde Sherqiy Türkistanning igilik hoquqini menggü tartiwelish üchün jeninig beriche seyyahlargha tajawuzchiliqini, bulangchiliqini, terrorluq hökümranliqini, qirghinchiliqini mutleq yoshurup, bu tupraqlarning xitayning ayrilmas bir parchisi ikenligini, medeniyet yadikarliqlirini bolsa xitaylarning berpa qilip qaldurup ketken we hazir JKP berpa qilip beriwatqanliqini, JKP bashchiliqidiki tajawuzchilar gorohining nahiyiti mehriba, shepqetlik, mehmandost bolup, sepil ichidiki xitaylarni herzaman vizisiz teklip qilish, köchmen bolup kelse yer-zimin, bayliqlarni teqsim qilip berish, kim qarshi tursa türmilerge qamap, mal-mülkini musadire qilip elip beridighanliqini teshwiq qilsa, chetelliklerning sayahetke kelishini qarshi alidighanliqini, bu yer xitayning ikenligini, tebii menzirisi güzeli hawasi sap, qatnishi qolayliq bolup, millit örp adetke we ‘az sanliq millet’ lerge qiziqidighanlargha bolsa 400 yüen(50 amerıka dollirigha teng) desmiye selip yaki buyruq bilenla Uyghur, Qazaq ertistlerni mehmanxanigha chaqirip milliy sen’et nomurlirini körsitip beridighanliqini, ertisler bilen xatire resimge chüshiwalsa bolidighanliqini teshwiq qilish arqiliq, chetellik kapitalistlarning bu ziminning tebii bayliqlirini Sherqiy Türkistanni musteqil qilip xitaylarni qoghlap chiqarghuche tezrek, köprek bulap ketishi üchün yardem qilish, meblegh selishqa dewet qilish qatarliq heriketler bilen shughullanmaqta. Seyligahlargha xitayning butlirini tiklesh, xitayche chong xetlik wiwiskilarni yezip esip qoyup chetelliklerge burmilan’ghan we oydurup chiqirilghan tarix, yalghanchiliqni qobul qilishqa zorlash we qaymuqturush....bilen shughullanmaqta.

Biz Sherqiy Türkistanliqlar bu muqeddes 1.tupraqlirimizni,2. bayliqlirimizni, 3.barliq insaniy heq-hoquqlirimizni qayturup elish üchün xitay tajawuzchilarni qoghlap chiqirishtin bashqa hechqandaq yol yoq! Düshmen hazir küchlük bolsimu, biz ajiz bolsaqmu weten bizning, tupraq bizning, bayliqlar bizning! Biz Allah bizge ata qilghan bu tupraqlirimizni xitay tajawuzchiliridin tartip alayli, Sherqiy Türkistanni xitaysiz, pakiz weten qilip qurup chiqayli! Küresh qilayli!

barinliq@hotmail.com

Xitay Tajawuzchilirini Qoghlap Chiqirip Sherqiy Türkistanni Musteqil Qilayli! (5)

Sherqiy Türkistan Jumhuriyitining rehbiri, shehit Exmetjan Qasimi. Sherqiy Türkistan jumhuriyiti rehberliri İli, Chöchek, Altay wilayetlirige tajawuz qilip kiriwalghan xitay tajawuzchilirini qilche ikkilenmey qoghlap chiqirip Sherqiy Türkistanning shimali yerimini azat qilghan idi. Xitay milliti uzaq esirlik tarixida asasen at üstide yashaydighan köchmen, jenggiwar milletlerng, yeni, Türkiy xelqler, Mongghullar, Manjularning hökümranliqi astida yashap kelgen we ottura tüzlengliktiki dehqanchiliq hayatini qoghdap qelish üchün bizdin qorqqinidin 10 ming chaqirimlilq sepil soqqan xelq. Xitaylar ötkenki xatirilirimizde digendek menggü xitayliq DNA signalliri we qanlirini saqlap qalghan bolup, tuyuqsizdin qeni we irsiy signalliri özgirip qalmaydu we özgermidi, bu mexluqlar ezeldin küchlükni körse texsikeshlik, dellalliq, qulluq qilip, ajizni körse terrorluq qilidighan millet. Ular öz milliy hakimiyitini qoligha texi 1912-yili Manjulardin aldi. 94 yildin beri Sherqiy Türkistanda nurghun qetim terrorluq qilip 10 milyondim artuq ahalimizni qirip tashlidi, urushta shehit bolghan qehriman yigitlirimizning sani bek az. Mutleq köp qisim ahalimizni qoralsiz, tench halette tursimu tutqun qilip, baghlap qoyup terrorluq bilen qiynap öltürdi. Biz Sherqiy Türkistanliqlar Türkiy xelq, bizning DNA signallirimiz, qanlirimiz özgermidi, bundin keyinmu özgermeydu, janabi Allah bizge xitay terrorchilirini Türkistan tupraqliridin qoghlap chiqiridighan roh, irade we küch- qudretni nechche ming yil ilgirila ata qilghan. Peqet biz Allah buyrughan ishni qilsaq, ashu qenimizdiki, wujudimizdiki urghup turghan küch-qudretni qozghitip ishletsek bu bash tartip bolmaydighan burchimizni ada qilalaymiz we muradimizgha yetimiz, shahadetke erishimiz. Texi tünügünki, yeni 20-esirdiki tariximizgha nezer salidighan bolsaq bu emeliyetni eniq körüp alalaymiz. 1933-yili Qeshqerde, Xotende, Qumulda, Turpanda tajawuzchi düshmenler eyni chaghdiki ilghar qorallar bilen chish-tirniqighiche qorallan'ghan, 1944-yilimu oxshashla Ghulja, Altay, Chöchektiki xitay tajawuzchiliri ilghar qorallar bilen hetta herbi ayrupilanlar bilen qorallan'ghan bolup, Ghoja Niyaz Haji, Sabit Damollam, Muhemmetimin Bughra, Elixan Törem we shagirtliri saghlam iman, toghra yol, küchlük irade bilen düshmen'ge ejellik zerbe berip qisqa waqit ichide tesewwur qilish qiyin bolghan ghelibilerni qolgha keltürüp, xitay tajawuzchilirigha qaxshatquch zerbe berip Sherqiy Türkistan tupraqlirida jumhuriyet qurghan idi. Sherqiy Türkistanliqlar jumhuriyet qurghan 1933-yili seddichin sepili ichidiki nechche yüz milyon xitay hetta jumhuriyet digen ataghunimu bilmeyitti! Biz rohimizni paklayli, toghra yolda mangayli, özimizge, xelqimizge ishineyli, teslimchilik, qulluq idiyeliridin xali bolayli. Biz jezmen ghelibe qilimiz!
Böritala shehrining merkizidin bir körünüsh. Bu binalargha tamamen xitay tajawuzchiliri, terrorchiliri makanlishiwalghan. Böritalagha xitay tajawuzchi hökümiti ish-qur 5- diwiziyisini makanlashturghan bolup, ularning nopusi xelqimiznnig nopusining ikki hessisige yetken. Hazir Sherqiy Türkistanliq ahalining nopusi 30% kimu yetmeydu.
Alatagh(Qazaqche Alataw) chegra eghizigha xitay tajawuzchiliri yasighan poyiz istansisi. Bu poyiz istansisi Böretala shehrige 73 km, Ürümchige 460 km, Alma-Atigha 580 km kelidu. Qazaqistan tereptiki chegra eghizining nami Dostuq bolup, bu yerge 12.3 km kelidu. Bu tömür yolni xitay tajawuzchiliri 1990-yili 9-ayning 12-küni tutashturghan bolup, Lanzhoudin Sherqiy Türkistan'ghan, andin ulapla Qazaqistan'gha tajawuz qilish üchün pilanlap püttürgen istiratigiyilik qurulush bolup hesaplinidu. Bu chegra tömür yol we tashyol 1992-yili 12-ayning 1-küni 3-dölet (Sherqiy Türkistan we Qazaqistan'gha qoshna bolmighan döletlergiche) ke echiwetilip resmi qatnash bashlan'ghan bolup, 1993-yili 4- ayning 3-künidin beri her küni birdin pasajir poyizi (Ürümchi-Alma-ata arisida) qatnimaqta. Bu tömür yol arqiliq xitay tajawuzchiliri 30 nechche dölet we rayon'gha saxta mallirini we tajawuzchi ahalisini toshumaqta. Bashqa döletlerdin setiwalghan towarlarni we Sherqiy Türkistandin hechqandaq bedel tölimey terrorluq wastisi bilen bulap eliwalghan bayliqlarni seddichin sepili ichige toshup ketmekte. Peqet 2003-yilila bu chegridin ötken adem sani 28 ming 980, toshulghan yük 7 milyon 560 ming tonna bolup, soda sommisi 2 milyart 300 milyon amerika dolliri bolghan.
Alatagh chegra eghizidiki poyiz istansisi yük meydani. Xitay tajawuzchiliri Alatagh chegra eghizi arqiliq Türkistandin bayliq we mal-mülklirimizni xitaygha toshup ketidu, xitayning saxta, patent oghurlighan etkes mallirini ottura asiya we ottura sherqqe elip chiqip satidu. Bu chegra eghizi xitay tajawuzchilirigha nurghun bayliq elip kelidighan, Sherqiy Türkistan xelqining qenini biwaste shoraydighan, ottura asiyagha herbi kengeymichilik qilishta aktip rol oynap pütün Türkistanning kelechiki üchün tehdit boluwatqan eghiz bolup hesaplinidu. Bu chegra eghizini güzel bir shekilde düshmen üchün xizmet qilmaydighan, halgha keltürüp, xitayning pütkül Türkistan tupraqlirigha bolghan tajawuzchiliqini qet'i tosash lazim!

Tengritagh etekliri, Sayram köli boyidiki yaylaqlirimiz. Bu jennettek güzel makanlirimizni terrorchi xitaylar besiwelip bulangchiliq, terrorluq, buzghunchiliq, meynetchilik bilen shughullanmaqta. Allah Biz Türkiy xelqqe ata qilghan bu tupraqlarni imanimiz bilen, jenimizni tikip qayturup elishimiz lazim. Undaq qilmisaq teximu eghir bedel töleymiz, xar bolimiz we dozaqqa kirimiz.

Tengritagh etekliride, Böritala teweside ejdatlirimiz töt ming yildin beri qiya tashlargha oyup qoyghan qiya tash resimliri. Qedimki zamanlarda ejdatlirimiz özlirining owchiliq, dehqanchiliq we kündilik hayatqa munasiwetlik menzirilerni qiya tashqa oyup qoyatti. Bu qiyatash resimliri bizning tariximiz we medeniyitimizni tetqiq qilishta muhim ehmiyetke ige.
Böritalaning munbet tupraqlirini xitay tajawuzchiliri bulap elip kendir terighan. Bu 'netije' lirini tajawuzchilar sepil ichide teshwiq qilish üchün axbarat elan qilish yighini echip muxbirlarni kütiwalghan. Sherqiy Türkistanning Qeshqer, Xoten, Aqsu, Korla, Turpan, Qumul we İli wilayetliride Uyghur dehqanlar kendir terisa 'senler nishe yasash üchün kendir teripsen, nishe digen zeherlik chekimlik, uni yasisang yaki satsang qanun boyiche ölüm jazasi höküm qilip öltüriwetimiz'-dep qattiq chekligili uzun yillar boldi! Emma tupraqlirimizni igelliwalghan xitay tajawuzchilirigha qarang, undaq gep-sözler xiyalidimu yoq, bunche köp sala etizlargha kendir térighinini!
Böritaladiki 'Balbal Tash' lar. Balbal tash- Türk milliti islam dinini qobul qilghan'gha qeder qehriman ejdatlarning qebrilirige tiklep qoyidighan qebre teshi bolup, hayat waqtida wetenni qoghdash urushida öltürgen düshmen sanigha teng bolghan chilgidek, tawuzdek chongluqtiki tashlarni bu qebre tashlirining etrapigha tizip qoyatti. Bu (Uyghur, Qazaq) Türk qebristanliqigha xitay tajawuzchiliri xitayche we mingghulche 'qedimiy qebre'-depla 'qisqartip' yezip qoyghan bolup, bu qebrilerning qaysi milletning ikenligini peqet tilgha almighan! Uyghurche we Qazaqchi yeziqta qebre namini yezip qoymighanliqining özila bu tupraqta Uyghur Qazaqlarning heqqi yoq, emdi ular bilen bu tupraqning hechqandaq alaqisi yoq, digen 'pakit' ni chetelliklerge we ehwalnni bilmeydighanlargha bisharet qilmaqchi. Bu emeliyette xitaylarni 10 ming chaqirimliq sepil soqushqa mejbur qilghan ejdatlirimizning qebrisi idi.
Sherqiy Türkistan bilen Qazaqistanning chegrisigha jaylashqan Alatagh(Qazaqche Alataw) chegra eghizigha xitay tajawuzchi armiyisi JKP 16-nöwetlik qurultiyini xoshalliq bilen qutlawatqan menzire. Düshmen gazarmisining wiwiskisigha Uyghurche yaki Qazaqche xetmu yezip qoymighan. Yeni, tajawuzchilar bu tupraq we mülüklerning igilirini chong bilmeydighan, közigimu ilip qoymaydighan sewiyege yetken. Chet'ellerge bolsa terrorchi xitay hökümiti bu tupraqlargha qosh aptonomiye bergenlikini teshwiq qilip kelmekte: 'Shinjiang Uyghur aptonom rayoni Böritala Mongghul aptonom oblasti'. Nimidigen köp aptonomiye bu! Xitay tajawuzchiliri mushundaq qosh aptonomiye(özini özi idare qilish) hoquqi bergen tursa, cheteldiki bezi teshkilatlar bizge yene aptonomiyedin biraz berse boptiken,-dep on yillap hepilishiwatqinigha qarang. Aptonomiyeni berip turup balilarni qoshqanda 10 milyondin artuq ahalimizni qirip tügitiwetken terrorchi xitaylardin yene shu nersini telep qilsingiz hemmimizni bu dunyadila udul dozaqqa yolliwetmemdu! İmansiz, terrorrist düshmendin shepqet tileshtek axmaqliq we satqunluqmu barmu? Towa digülük. Xelqimiz musulman bolmisa kashki! Xelqimizning etiqadi we qanunida tajawuzchi digen'ge qerzdar qerz igisidin, xotun kishi eridin ruxset sorap olturmayla derhal jihat qilish perz qilin'ghan tursa, siz gepni egitip qandaq qilmaqchitingiz? Düshmen bizni öltüriwatsa hech gep yoq, ularni biz öltürsek BDT ning könglige kélemdiken? Demokratchi xitaylarning könglige kelemdiken-ye? Tenchliq yoli bilen 55 yildin beri 'weten dawasi' qilip nime netijige erishtingiz? 1949-yili Exmetjan Qasimilarni Rus we Xitay komunist terrorchiliri til biriktürüp öltüriwetken chaghdila omumi nopusi 40 ming xitaygha we yengidin kelmekchi bolghan xitay tajawuzchilirigha qarshi jihat qilghan bolsingiz düshmen sani bügünkidek 10 milyondin eship ketemti? Alatagh chegrisida xitay cherikler resimdikidek tongkay chishlirini chiqiriship külüp turalamti?? Xitay komunistlirimu dawamliq muqumluqni tekitlep kelmekte.Muqumluq hemmini besip chüshidu,dep jenining beriche teshwiq qilmaqta we muqumluqqa paydisiz bolghan söz heriket qilghanlarni wehshilik bilen öltürmekte.Dimek düshmen muqumluqqa muhtaj! Biz qanche jim turup bersek ulargha shunche paydiliq, ular teximu küchiyidu, biz shunche ajizlaymiz we shunche chong ziyan tartimiz. Eksiche biz muqumluqni qanche buzsaq düshmen shunche chong ziyan tartidu. Emdi sala-sülihni boldi qilayli, yalghanchiliq, aldamchiliq qilmayli, xelqimizni aldashqa urunmayli düshmen'ge xalisane yardem bermeyli. Bolmisa her ikki dunyada jazagha tartilimiz, reswa bolimiz, ezilimiz, kapir xitay tajawuzchiliri bizni qul qilidu, chetellikler bolsa bizni mazaq qilidu. Oyun köridu.

Wa derixa oqni tekküzduq chala,
Hemmidin yaman iken sülhi-sala.

Böritala shehrining merkizige xitay tajawuzchiliri tiklep qoyghan abide. Qara abidining asti teripige monghulche we xitayche 'Gherpke (Sherqiy Türkistan) gha köchüp kelgen xitay tajawuzchilirining meydani' - dep yezip qoyghan.

Böritala shehrige xitay tajawuzchiliri yasap qoyghan abide. Bu abidining astidiki mongghulche we xitayche xetke qarang: Bu ziminni Türkistanning sherqiy xoshnisi- xitay tajawuzchiliri besiwalghanliqini namayen qilish meydani,-dep yezip qoyghan. Bashqiche eyitsaq 'bu tupraq hazir sherqqe tewe boldi'-digen gep.
Böritalada tajawuzchi- bulangchi xitaylar qurghan polat-tömür zawuti. Xitay tajawuzchiliri bizning tömürlerni tawlawatqan körünüsh. Bu yerde we bashqa wilayetlirimizde tawlighan polatlarni poyizda seddichin sepili ichige toshup ketidu, bir qismini wetinimizge bundin keyin kelidighan tajawuzchilar üchün öy selishqa ishlitidu, yene bir qismini qoral yasashqa ishlitidu, u qorallar bilen xelqimizni öltüridu, ottura asiyagha herbi kengeymichilik qilish üchün ishlitidu...

Böritala tewesige xitay tajawuzchiliri tesis qilghan chong tiptiki shoxla botqisi ishlepchiqirish zawuti. Xitay terrorchilar Jung'ghar oymanliqidiki shoxlilirimizni bulap bu zawutta pishshiqlap ishlep xitaygha elip ketkenning sirtida ottura asiya, ottura sherq we Afriqighiche toshup berip setip nurghun payda almaqta. Xitay tajawuzchiliri Sherqiy Türkistanda igelliwalghan tupraqlardin chiqqan shoxlida dunyada 2-orunda turidighan chong shoxla botqisi(qiyami) shirkiti qurghan. 1999-yildin 2003-yilghiche bolghan 5 yil ichide xitay tajawuzchilirl peqet Böretalada 350 ming tonna shoxlini pishshiqlap ishlep 55 ming 200 tonna shoxla qiyamini chetelge setip 200 milyon yüen payda alghan. Beijing terrorchilar hökümitige Böritaladin shoxla beji hesabigha tapshurulghan pul 4 milyon yüen. Bu shoxlilar Böritala xelqining 120 ming mo yerini 5-diwiziyediki xitay tajawuzchilar bulap igelliwelish bilen bejirilgen.
Böritaladiki yaghach matiriyallirimizni bulash-toplash- pishshiqlap ishlesh meydani. Yaghachlarni kesip ishlitishke teyyar qilghandin keyin xitaylar poyizda seddichin sepili ichige toshup ketidu. Bir qismini bolsa yengidin keliwatqan tajawuzchilarni makanlashturush üchün öy selip hazirliq qilidu. Sherqiy Türkistan xelqini öltürüsh üchün miltiqqa paynek yasaydu, mash reng tajawuzchi armiye aptomobillirigha kozup yasaydu, türmilerge kereklik toqmaq-kaltek yasaydu, püzeklirini pirislap taxta, öy jabduqliri, qeghez yasap xelqimizge setip pul ündüriwalidu....
Böritala tewesidiki İbnur köli boyidiki töge qushlar. Bu kölnimu, köldiki we etraptiki qushlarnimu tajawuzchi xitaylar igelliwalghan.
Böritalagha tajawuz qilip kirgen xitaylar bizning yerlirimizni, mal-mülüklirimizni bulap igelliwelishning sirtida toxulirimiznimu bulap igidarchiliq qilip tuxumlarni toplap bazarda setip xejlesh üchün jiddiy tutush qilmaqta. Yer bizning, öy bizning, toxu bizning, yem-dan bizning, su bizning, peqet igidarchiliq hoquqi xitay terrorchilar teripidin tartiwelin'ghan.
Böritala ekinzarliqini igelliwelip, bizning kepezlerni bulashqa hazirlan'ghan xitay düshmenler. Tupraqlirimizni qandaq qilip omumiyüzlük bulap igelliwelish, tupraq igilirini qandaq qilip qisqa waqit ichide qirip tügitish, sepil ichidin qanchilik tajawuzchi xitayni yötkep kelish toghrisida neq meydan yighini echiwatqan terrorchi xitaylar.
Böritala Arshang nahiyisidiki beliqlirimizni bulap igelliwelip xelqimizni namratlashturup we qirip yoqitiwatqan xitay tajawuzchiliri.
Böritala tewesidiki yaylaqlirimiz we charwulirimizni terrorluq wastisi bilen bulap igelliwalghan xitay terrochi. Bizning qoylirimizni, kalilirimizni, qotazlirimizni, atlirimizni bulap igelliwalghan xitay terrorchiliri körenglep dunya miqyasida nahayiti 'tereqqi qilip bay bolup ketken'ligini namayish qilip dunyani aldimaqta. Xitay terrorchilirini bay qilip, Sherqiy Türkistan xelqini barghanseri namratliq patqiqigha ittiriwetmekte.
Böritala tewesidiki munbet tupraqlirimiz we eriq-östeng sulirimizni terrorluq wastisi bilen igelliwelip kepez terip bulangchiliq qiliwatqan xitay terrorchilardin bir körünüsh.
Jung'ghar oymanliqidiki nefit, nefit gazini seddichin sepili ichige tez sür'ette bulap ketish üchün qattiq tutush qiliwatqan xitay terrorchilardin bir körünüsh. Bu bulangchiliq turba leniyisi 2004-yili 8-ayda pütken bolup, xitayning Shangxey, Zhejiang, Jiangsu ölkiliridin bashlap dengiz boyidiki ölkilirini gaz bilen teminlimekte. Qan shorighuch turba leniyisi Bügürning jenubidin bashlan'ghan leniye we Maytaghdin bashlan'ghan ghol liniyedin ikki ghol leniye bolup, tarmaq leniyelerni qoghqanda teximu uzun we köp. Sherqiy Türkistan chegrisi ichidiki ghol liniyening uzunluqila 1500 km din ashidu, tarmaq turba leniyilirini qoshqanda 3 ming km gha yetidu. Bu turba leniyilirini güzel shekilde bir terep qiliwetsek körengligen xitaylarning qan besimining qandaq chüshüp ketidighanliqini bilemsiz? Tömür yol....tash yol.. köwrükler.. nimidigen köp purset!

barinliq@hotmail.com

Sherqiy Türkistanni Qutquzayli ! (4)

Kucha jamesining aldi körünüshi. Kucha jamesi Kucha xelqining meniwi tüwrüki we Kucha Uyghur islam medeniyitining simwoli süpitide Kucha nahiyisige hösün qoshup düshmenlerge toghrilan'ghan oq üzüsh aldidiki rakitadek qed kötürüp turmaqta.

Kucha Sherqiy Türkistandiki eng qedimiy sheherlerdin biri bolup, miladidin ilgiriki zamanlardin bashlap ejdatlirimiz bu ziminda owchiliq, charwuchiliq, medenchilik, dehqanchiliq, qol hünerwenchilik, soda-setiq we medeniy paaliyetler bilen shughullinip özgiche Küsen medeniyitini yaratqan. Kucha Kuchaliq Uyghurlar islam dinini omumi yüzlük qobul qilghan 13-esirdin awal budda dinigha etiqad qilghan bolup, Kucha budda medeniyiti eng güllen'gen ziminlarning biri hesaplinidu. Seddichin sepili ichidiki Shi'en ge 4-esirde teklip bilen berip budda numlirini Uyghurche we Sansikritchidin xitaychigha sestimiliq, mukemmel terjime qilip, ottura tüzlenglik (seddichin sepili ichidiki xitay ziminini korsitidu), Koriye yerim arili we Yaponiyege tarqilishida chong töhpe qoshqan Kumarajiwamu Kucharliq idi. Uni xitay xaqani medhiyilep 'Döletning büyük ustazi'-dep sherep unwani bergen. Bu pakitni pütün dunya bilidu. Kucha Uyghurliri islam dinini qobul qilghandin keyin islam medeniyitini rawajlandurup medris, mektep, jamelerni bina qilip ewladlargha ögitip kelgen. Kuchadin diniy alimlar tarixshunaslar, yazghuchilar, shairlar, dangliq sen'etchiler, ressamlar, binakarliq ustiliri chiqqan bolup, bügünki kündimu Kucha muhim bir medeniyet- sen'et böshügi bolush süpiti bilen weten ichi we chetellerde meshhur bolup kelmekte. Xitay terrorchiliri Kuchaliqlarni qanliq basturup kelgen bolsimu qehriman Kuchaliqlar özining diniy etiqadi we milliy kimliklirini, weten söyidighan, xitaygha nepret oquydighan otluq qelbini yoqutup qoyghini yoq. Kuchaliqlar eghir bedellerni tölep etiqadi we milliy rohini qoghdap kelmekte. Kucha Sherqiy Türkistanda Yekendin qalsa Uyghurlar nopusi eng köp bolghan nahiye hesaplinidu. Düshmenning istatikisigha qarighanda Kuchaning nopusi 450 mingdin artuq. Yeqinqi yillarda Kucha etrapidiki nefit, tebi'i gaz, kömür we bashqa bayliqlirimizni tez sür'ette bulash üchün sepil ichidin tajawuz qilip kelgen xitay nopusi ashmaqta we Kucha, Toqsu, Shayar, Awat, Kelpin, Uchturpan, Aqsu xelqining hayatliq yolini tosup, muhitni bulghap, bulangchiliq, terrorluqni kücheytip xelqimizge eghir tehdit salmaqta.
Cheteldiki Kuchaliq, Aqsuluq we Sherqiy Türkistanliq jimi qerindashlarning(weten manche yilda azat bolidu-dep) rem selip emes, mentiqige uyghun kelidighan sözlerni qilishini, emeliy heriket we hayat-mamatliq küresh arqiliq Kuchani, Aqsuni, Uchturpanni, Kelpinni, Awatni, Toqsuni, Shayarni, Onsuni xitay terrorchilirining qolidin azat qilish üchün jiddiy hazirliq qilishini ümid qilimiz.
Kucha jamesining hoylisidin bir körünüsh. Tajawuzchi, dinsiz, terrorchi xitaylar Sherqiy Türkistan xelqini imansizlashturush, rohini sundurush, qul qilish, mal-mülklirini bulashqa, haqaret qilishqa, qirghinchiliq qilishqa, depsende qilishqa köndürüsh üchün jenining beriche urunmaqta. Bu qara kapirlardin qutulup azat, musteqil Sherqiy Türkistanda insandek erkin, hör yashash üchün ularni jezmen qoghlap chiqirish, bu yolda hechnersimizni ayimay shehit bolushqa hazir bolushimiz lazim. Uningdin bashqa bizge hechqandaq toghra yol yoq. Allah bizge xitay tajawuzchilirini Türkistan tupraqliridin qoghlap chiqirip sen bizge ata qilghan bu tupraqlarni we xitaylarning düshmenliki destidin bulghinip ketken rohimizni pakizlashqa nesip qilghin! Amin!
Kucha jamening ichidin bir körünüsh. Sekkiz esirdin beri mubarek islam dinigha etiqad qilip kelgen Kucha xelqini imansizlashturush üchün xitay tajawuzchiliri pay-pétek bolmaqta. Kucha xelqimu xitay tajawuzchilirigha qarshi küreshni bir künmu toxtutup qoyghini yoq. Terorchi xitaylarning qattiq cheklishi tüpeylidin jamede namaz oquydighan Uyghurlarning sanimu barghanseri azaymaqta.
Xitay komunistik partiyisi Aqsu wilayetlik komiteti 2006-yili 3-ayning 30-küni jkp ning ilghar terrorchi-siyasi partiye ikenligini toghrisidiki neziriyeni yuquri basquchqa kötürüsh yighini achqan.
Re'is sehniside olturghanlar ichide Muhemmed Eleyhisalamning ismini qoyuwalghan Uyghur komunist ghalchimu bar texi. Kishining heqqini tola yep boghaz choshqidek qosaq selip ketkinige qarang! Allah uning'gha hidayet ata qilsun, amin!
Xitay komunistik partiyisi Darwinning Allahni inkar qilidighan dinsizliq, insanni maymundin peyda bolghan deydighan 'matiriyalizimliq' telimati asasida Karl Markis otturigha qoyghan komunizim telimatigha üstige V.İ.Lenin teripidin qurulghan Rus komunistik partiyisining doramchuqi bolup, 1921-yili Shangxeyde bir kona kemide Maozeydong qatarliq bir nechche xitay teripidin qurulghan. JKP ning nizamnamisi (xitayche) töwendiki bette bolup, tamamen oydurmichiliq, aldamchiliq, hiligerlik, yalghanchiliq we terrorluqni himaye qilish hemde qoghdashni mezmun qilidu. Nizamnamidiki 'her millet xelqi' digen söz xitay millitini, hermillet xelqining tüp menpe'eti, digen söz bolsa hakimiyetni changgiligha kirgüziwalghan xitay komunist emeldarlirini körsitidu.
http://news.xinhuanet.com/ziliao/2002-11/18/content_633225.htm
Bu nizamname aldamchiliq xarakterini alghan bolup, dewrlerge qarap mezmuni aldamchiliq sözliri özgirip turidu. JKP- xitay ishchilar sinipini(puroletariyat) ning siyasi partiyesi bolup, uning ezaliri tughma puroletariyat(mal-mülksiz digen menide) bolghachqa taghdek altun bersingizmu hergiz közi toymaydu. Ularning bu xarakteri aldin belgilen'gen bolghachqa menggü özgermeydu. Sherqiy Türkistan jumhuriyitige 1949-yilning axiridin bashlap tajawuz qilip kelgen xitay komunistlar deslepte ach bolghachqa bichare qiyapetke kirip aq köngül xelqimizni ongushluq aldap, qorsighi toyghandin keyin tupraqlirimizni igelleshke, tupraq igilirini öltürüp tügitip xitay tajawuzchilargha bölüp bersihke bashlighan, yer-mülk igiliri we baylirimizni qanliq basturup xelqimizni mülktin, bayliqtin mehrum qilip ajizlashturghan idi. Bu achköz terrorchilar hazir Sherqiy Türkistandin halqip Qirghizistan, Qazaqistan, Özbekistan, Afghanistan qatarliq döletlerge herbi kengeymichilik qilish üchün jiddiy tuush qilmaqta. Dinsiz, kitapsiz, qanunsiz, insapsiz xitay komunistliri JKP ni dunyadiki eng ilghar din,- dep qarighachqa, İslam dini, Xiristiyan dini qatarliq Allahning resmiy dinlirini inkar qilidu, etiqad qilghanlarni basturidu. JKP özini eng ilghar din, bash sekirtarini bolsa tengri,-dep tonuydu. Meyli Maozeydong bolsun, Dengxiaoping bolsun, Jiangzemin yaki Hujingtao bolsun özlirini empratorluqtiki tengri,-dep hesaplaydu, shunga ular insanliq xarakterini tamamen yoqatqan bolup, özining tengrilik ornini saqlap qelish üchün özidin eqilliq bilimlikler, ziyalilar,islahatchilar, inqilapchilar, diniy zatlar, eqli-hushi jayida bolghan, normal tepekkur qilidighan kishilerni qilche ikkilenmestin öltüriwetidu we göshlirini yem taju-textidin zoq alidu. Özlirining adem öltürüsh, adem göshini yiyish, puqralarning mal-mülkini bulash, musadire qilish, igelliwelish, tajawuzchiliq qilish qatarliq insaniyet dunyasidiki terrorluq we eghir jinayetlerni hergiz jinayet,-dep qarimaydu.
Uyghur, Qazaq, Qirghizlarning partiyige kirish mesilisige kelsek, JKP küchlük aldamchiliq we qaymuqturush, qolgha keltürüsh sehrige ige bolup, JKP ge eza bolmighanlargha ongushluq hayat yoli berilmeydu, JKP ge eza bolghanlar hech bolmighanda bir hepte kechiktürüp ölümge höküm qilinidu, JKP ning yighinlirigha qatnishalaydu, xitaylarning hilemikirlirini waqtida bilish ğursitige ige bolidu, emma bu imtiyaz üchün bedel töleydu. Sherqiy Türkistanliqlardin JKP ge eza bolghanlarning mutleq köp qismi ziyaliy, yurt ichide yaki melum mektep yaki xizmet ornida yüz-abroyi bar, iqtidarliq, ilghar kishiler bolup, JKP özimu ularni eza bolushqa qiziqturidu we yumshqa usulda mejburlaydu. Partiyige eza bolup kirgendin keyin qepezge solan'ghan bolidu-de, bashqurushmu asan bolidu, her heptining charshenbe, jüme künliri siyasi öginish(komunistik partiyening yengi siyasetlirini mejburi téngish, teshwiq qilish, tesiratname yazghuhzush, qelbide qayil bolmisimu, öch bolsimu yalghandin qollaydighanliqi toghrisida medhiye yazdurush qatarliq oyunlar), jüme küni chüshtin keyin Sherqiy Türkistanning jimi wilayet nahiyiliride Uyghurlarghila echilidighan partiye yighinida bolsa tajawuzchiliqqa qarshi turmasliq, bulangchiliqqa qarshi turmasliq, qanliq basturushqa, bulangchiliqqa, xitayning terrorluqigha medhiye oqush, awal JKP ezaliri shundaq qilish, andin basturulghan Uyghurlarning aile-tawabatigha basturushqa qarshi qurmasliq heqqide xizmet ishlesh, JKP oghurluq qilsimu, bulangchiliq qilsimu, terrorluq qilsimu peqet eghiz achmasliq heqqide teshwiqat qilish, terrorchi hökümetning iradisi boyiche aktip xizmet qilish qatarliq jinayetlerni ötküzüshke köndürilidu.
Az sandiki Uyghur, Qazaq, Qirghizlar bolsa JKP ge eza bolushta mensepke yaki normal puqralardin artuq risiqqa ige bolush, unwan elishnini közligen bolup, ularda weten, millet, din, wijdan deydighan uqumlar bolmaydu. Chünki xitaylar qattiq tallash we sinaqlardin ötmigen Uyghur yaki Qazaqqa yuquri emelni hergiz bermeydu. Bundaq yaman niyette JKP ge eza bolghanlar, iradisi, etiqadi boshlarning birmunchiliri yerim yolda, yeni emili bir baldaq östürülgendin keyin tamamen düshmen terepke ötüp ketken. Mesilen İsmayil Emet, İsmayil Tiliwaldi qatarliqlar.Ular yezidiki chaghlirida yurtimiz we xelqimizning menpeetini oylashqan, xelqimizning dert-elemlirini bilidighan we emeliy herikiti yaki eghizida bolsimu hesdashliq qilidighan kadir bolghan bolsa, keyinche östürülgendin keyin tamamen düshmen terepke ötüp, xelqni ashkara basturushtek dölet terrorliqigha ikkilenmey qatnishidighan we düshmenning buyruqlirini bijanidil ijra qilidighan xa'in-satqunlargha özgirip ketti. Wetinimizge besip kirgen xitay tajawuzchilirini jazalash, qoghlap chiqirish bilen bir waqitta bundaq xainlarnimu jazalimay amalimiz yoq. Bu heqte keyinki xatirimizde mexsus toxtilimiz.
Yuquridiki resim Aqsu wilayetlik JKP komiteti JKP ning dunyadiki eng ilghar din ikenligi, Hujingtaoning bu ilghar dinning tengrisi ikenligini teximu kengri teshwiq qilish yighini menzirisi. JKP bolsa din bolghachqa uning'gha munasiwetlik wiwiskilarnimu choqum xitayche yezish telep qilinidu. (Beziler chet'elede telep qilmaqchi boluwatqan aptpnomiye qanunida Sherqiy Türkistandiki idare jemiyet, shirket, mektep, doxturxana, kan, dehqanchiliq meydanliri we hökümet organlirining herqandighining üstige Uyghurche, astigha xitayche wiwiska esilidu-dep belgilen'gen, emma aptonom digen söz eslidinla yalghanchiliq, köz boyamchiliq we aldamchiliq bolghachqa Uyghuhrche xet yezip qoyushni oyliship olturmaydighan bolup ketti, bu ay bu künlerde)
JKP Aqsu wilayetlik komiteti teshkilat bölümi (kadir-emeldarlarni ishqa orunlashturush, xizmitini yötkesh, maash bekitish, sepil ichidin yengi kelgenlerge yer-mülük, xizmet teqsim qilip berish, etiqadini saqlighan, eqli-hushi jayida, imani biraz kamil bolghan Uyghurlarni izdep tepip xizmettin heydep jazalash qatarliq wezipilerni öteydighan bölüm) ning Aqsu tewesidiki bulangchiliq, terrorluq we irqiy qirghinchiliqni ijra qilishta xizmet körsetken xitay gorohlirini mukapatlash, teqdirname tarqitip berish neq meydanidin bir körünüsh. Resimge qarisingiz hemmisi aktip tajawuzchi xitay terroristliri.
2004-yili Sherqiy Türkistan’gha terilghan kepez kölimi 15 milyon mo (1 milyon gektar) bolup, buning yerimini Uyghur dehqanlargha mejburi teritqan, yerimini bolsa tajawuzchi zapas qoshuni –ish-qur polkliridiki xitaylar mashinilashqan polkliri bilen terighan.
Jung’ghar oymanliqidiki munbet tupraqlirimidiki kepezlirimizni bulash ücgün tajawuzchi armiye melum qisimdiki 800 xitay tajawuzchi ‘dölet bayrimi’diki tetilini ‘qurban qilip’ kepez terishke atlan’ghan bolup, bu xitaylar künige 28 ming kg kepez bulighan.
Adette 1-öktebir dölet bayrimi (1949-yili Bash tajawuzchi, terrorchi Maodeydong bashchiliqidiki xitay komunist terrorchiliri xitay xelq partiyisi ‘guomindang’ hakimiyitini aghdurup tashlap komunist hakimiyitini tikligen we Mongghuliyening jenubini, Sherqiy Türkistan jumhuhriyitini, Tibet dölitini tajawuz qilip besiwalghan kün) da xitay emeldarlar, cherikler, xitay komunistlar özlirining tajawuzchiliq ghelibisini tebriklep chong tiptiki tebriklesh paaliyetlirini ötküzidighan, 3 kündin 10 kün’giche tetil qilip uruq tuqqanliri we kömek adashliri bilen topliship ölgiche haraq ichip tamasha qilidighan turuqluq, Sherqiy Türkistandiki bayliqlarni bulashni esige alghan xitay tajawuzchi cherikliri tetilde öz dem elishini untup bulangchiliqqa atlan’ghan. Bu resim 2004-yili 10-aydiki (Chöchek wilayiti) Kuytun tewesidiki kepezlik menzirisi.

Chaghan we dölet bayrimi bolsa ishiklirini taqap tang atquche ölgidek haraq ichip, majiang we qert oynap set waqirap uxlimaydighan xitay tajawuzchiliri Sherqiy Türkistanning bayliqini bulash üchün etiz beshida tamaq yewatqan menzire. Xitay yejuji- mejujilirining menpeeti üchün özining dem elishlirini 'qurban qilghan'. Biz nime ish qiliwatimiz? Nime ish qilishimiz lazim?
Bizning kepezliktin bulighan kepezlerni toshup ketiwatqan xitay cherikler. Yawropada, Amerika qit'eside yashwatqan demokratchi xitaylargha dep beqing: Sherqiy Türkistanda senlerning tuqqanliring mushundaq bulangchiliq qiliwatidu, ulargha denglar, seddichin sepili ichidiki yurtunglargha qaytip ketsun, tajawuzchiliq, terrorluq we bulangchiliqni toxtatsun! Eger toxtatmisa we yurtunglargha qaytip ketmise biz miltiq bilen qoghliwetishke mejbur bolimiz! Demokratchi xitaylar nime deydikin? Meyli yighin achqanda bolsun, meyli Newyork yaki Miyunxenda resturanda olturghanda bolsun bu gepni untup qalmay jezmen deng. Ular bizni hörmet qilsa bizmu ularni hörmet qilimiz, bizning milliy menpeetimiz ulargha oxshashla bek muhim! Gherp elliridiki xitaylar wetinimizning mubarek namini (Sherqiy Türkistan-dep) atishi kerek! Herqandaq bahana bilen Shinjang-pinjang dep atishigha yol qoymaymiz. Tupraqlirimiz, bayliqlirimiz, heqlirimiz muqeddestur! Biz xitay millitini beqishni hechqachan höddige almighan, Qurani- kerimdimu, İnjildimu Uyghurlarning xitaylarni béqish mejburiyiti bar, deydighan wehi yoq!Xitaylar Sherqiy Türkistan xelqining toqili(kichik xotuni) emes!
Bizning kepezlerni bulap taghdek döwiliwetken xitay tajawuzchi armiyisige qarang! Kepez döwisi üstide tongguz topiqi oynawatqinini.
2005-yili 9-ayda Sichüen, Gansu, Xenen, Enxui qatarliq sepil ichidiki ölkilerdin Sherqiy Türkistan'gha kepez bulash üchün kelgen xitaylar.
2005-yili 9-ayda Sherqiy Türkistanning Aqsu wilayitide bizning kepezlerni bulawatqan xitaylar. Korla, Qeshqer we Ürümchining shimali, gherbidiki kepezliklernimu bundaq menzire qaplap ketken.
Bulangchiliqning temini tetighan xitayning qanchilik xosh bolup ketkinini kördingizmu? Turqigha qarang: Sepildin chiqip kelgen qéri mikijinning özi! (mikijin- tongguzning chishisi)

Yawropa we Amerika qit'esidiki demokratchi xitaylar bu resimni körse bek achchiqlinip, Sherqiy Türkistanning bayliqlirini tuqqanlirining bulawatqanliqidin nomus qilip sürgündiki hökümet, dunya Uyghur qurultiyi, Amerika Uyghur birleshmisi, Kanada Uyghur birleshmisi, Yawropa Sherqiy Türkistan birligi, Sherqiy Türkistan axbarat merkizi we yengidin qurulghan Rabiye Qadir kishilik hoquq-demokratiye wexpining rehberliri yaki ezalirining aldigha berip özür tilep yaki kechürüm sorap baqqinini körgenler we anglighanlar barmu? Yawropa we Amerika qit'eside komunist xitay hakimiyitige qarshi heriket qiliwatqan falun'gongchi xitaylar, Beijing bahari jornilidiki xitaylar, ularning teshkilatliri hemde 'Yeng Tang sulalisiliq xitay' (xitayche shin tangren) sun'i hemra televiziye qanili (NTD TV), bürük esir (Dajiyuüen 大纪元) internet tori, gezitige diqqet qilip küzitip beqing, bu demokratchi xitaylar komunist xitay terrorchilirining xitay xelqige we falun'gongchi xitaylargha yürgüziwatqan dölet terrorliqini, xitay komunistik partiyisining 55 yildin beri seddichin sepili ötküzgen qatilliq, terrorluq jinayetlirini pakitliri bilen pash qiliwatidu, Mawzeydong terrorchilar gorohining Kambudjagha 25 ming alahide terbiyelen'gen jallat xitay (azatliq armiye cherikliri) ni iwertip 1975-yildin bashlap 3 yil ichide Kambodja xelqinining yerimini (Kambodjaning eyni chaghdiki nopusi 6 milyon bolup, xitay terrorchilar Kambodja komunistliri bilen birlikte 3 milyon Kambodjaliqni pajielik öltürüp tashlighan) qirghin qiliwetkenligini NTDTV de xitay we engiliz tilida, dajiyüen internet gezitide bolsa xitayche, engilizche, yaponche we bashqa tillarda dunyagha ashkarilap JKP terrorchi hakimiyitini eyiplimekte. Epsuski, Sherqiy Türkistan, Tibet we Mongghul xelqi üstidin yürgüzgen dölet terrorliqini anche-munchila tilgha elishmaqta yaki 'atlap' ötüp ketmekte. Uning üstige xitaydin bashqa mustemlike astidiki Uyghur, Tibet, Mongghul, Manju milletlirini 'qisqartip' la az sanliq millet dep atap, ularning tupraq atliri bolghan Sherqiy Türkistan jumhuriyiti, Tibet döliti, Mongghuliye qatarliq atlarni chandurmay yaki bilmeslikke selip ötküziwetmekte! Cheteldiki demokratchi xitaylar elan qiliwatqan xitay xeritisige diqqet qilip baqidighan bolsingiz, 'jungxua xelq jumhuhriyiti' neshir qilip elan qiliwatqan xeritining del özi bolup, mustemlike astidiki Sherqiy Türkistan, Tibet, Jenubiy Mongghuliye we Manjuriye tupraqliri seddichin sepili ichidiki heqiqi xitay ziminlirining renggi bilen oxshash rengde ipadilen'gen bolup, demokratchi xitaylar ashu xeritidiki jimi ziminlerni 'xitay dölitining ziminliri' digen bisharetni ustiliq bilen dunyagha teshwiq qilmaqta. Hech bolmighanda bizning, Tibetlerning, Mongghullarning tupraqlirini perqliq reng bilen ipadilishi kerek idi. Demokratchi xitaylarning komunist terrorchi hakimiyitige qarshi turushi bizge nisbeten wastiliq paydiliq ish, emma demokratchi xitaylar ustiliq bilen Sherqiy Türkistan, Tibet we Mongghul tupraqlirini qilche eghizgha almastin, peqet u yerdiki az sanliq milletlerning kishilik hoquqliri komunist terrorchi xitaylar teripidin depsende qiliniwatqanliqini, yeqin kelgüside demokratchi xitaylarning komunist terrorchi xitay hakimiyitini aghdurup tashlap demokratik xitay döliti qurudighanliqi, u chaghda az sanliq milletlerge sözlesh heqqi, aldi-keynige mengish heqqi, siyasi mehbus dep qiynalmasliq heqqi beridighanliqi heqqide jenining beriche bisharet berip kelmekte-yu, Sherqiy Türkistan, Tibet, Mongghuliyening ezeldin musteqil dölet ikenligi, komunist tajawuzchi, terrorchi xitaylirining u tupraqlarni besiwalghanliqi, ularning musteqilliqini eslige keltürüshi hechqandaq munazire telep qilmaydighan heqiqet ikenligii xitay digen milletning wetini ata-bowiliri soqup eni qilip sun'i hemrada turup resimge tartsimu körünidighan 10 ming chaqirimliq seddichin sepili ichide ikenligi heqqide toxtilishtin qechipla kelmekte. Yawropa we Amerikidiki barliq teshkilatlirimizning demokratchi xitaylar bilen körüshkende bu mesililerni eniq otturigha qoyup, ularning musteqilliqimizni etirap qilishini, wetenimizning namini Sherqiy Türkistan dep atishini, neshir epkarlirigha shundaq yezishini jekilep eytishimiz, qattiq telep qilishimiz lazim. Andin bizmu ularning xitayni demokratsiyeleshtürüsh kürishini qollaymiz, hemkarlishimiz. Ular herqandaq bahane bilen gepni egitse yaki heqiqetni burmilashqa urunsa undaqta ular bilen söhbetlishish, körüshüsh, ularning axbarat wastilirining ziyaritini qobul qilish bizge haram bolidu, yeni weten aldida satqunluq qilghan bolimiz. Biz Teywende bolsun, Amrikida bolsun, Yawropada bolsun wetinimiz namining shinjiang dep tilgha elinishini haqaret dep bilimiz, ulargha naraziliq bildürüshla emes, ularnimu tajawuzchi, düshmen qatarigha kirgüzmey amalimiz yoq! Xitay millitidin bolghan komunist terrorchilirining qutratqulughi we bulangchiliqi, irqiy qirghinchiliqi heqqide eger ular sürgün hökümet, dunya Uyghur qurultiyi we bashqa teshkilatlirimizdin kechürüm sorimighan bolsa bulangchiliqni qollighan bolidu, bizning eng eqelliy heq-hoquqlirimizni etirap qilmighan, tajawuzchiliqni, terrorluqni, bulangchiliqni etirap qilghan we qollighan bolidu! Ular eger musteqillimizni shertsiz etirap qilsa andin biz bilen hemkarlishish, dostane ötüsh salahiyitige erishken bolidu. Undaq bolmaydiken, ular bilen sözlishish haram bolidu, ularmu tajawuzchining destekchisi hesaplinidu. Mana bu Sherqiy Türkistan xelqining dostluq pirinsipi. Ular bu bulangchiliqlarni körmigen yaki bilmigen bolsa töwendiki betni ulargha dep bering yaki e-mail bilen iwertip bering, ular biliwalsun! http://news.163.com/special/c/000113A6/contton050906.html

2005-yili 8-ayning axiridin bashlap Sherqiy Türkistan'gha paxta bulash üchün atlan'ghan Jungxua milliti. Orni seddichin sepili ichidiki Gensu ölkisi Lanzhou poyiz istansisi.
2005-yili 9-ayning bashlirida Sherqiy Türkistanning kepezlirini bulash üchün atlan'gha xitay tajawuzchiliri.Lanzhou poyiz istansisida poyizgha chiqiwatqan yejuji-mejujilar. Bularni körüp bizning kepezlerni teriship berish üchün yoldash Betyon'gha oxshash yardemge keldimikin,-dep qalmang! Xelqimizning qénini shorawatqan xitaylar del mushular we mushularning tuqqanliri!

2005-yili 9-ayda Sherqiy Türkistan'gha paxta bulash üchün yolgha chiqqan xitay tajawuzchilar Lanzhu poyin istansisidiki meydanda poyiz saqlap yatmaqta. Her küni tajawuz üchün kelidighan xitay sani köp bolghachqa poyiz wagonlirimu yetishmey qelip waqitliq saqlap qalghan qara niyet aqqunlar.
Sherqiy Türkistan'gha her da'im bala-qaza elip kelidighan qara ejdirha--poyiz! Bulangchiliq üchün poyizgha biletmu almay derizisidin yamiship kiriwatqan xitay tajawuzchilar. Bularni siz bigunah xitay, adettiki xitay, Uyghurlargha, Qazaqlargha, Qirghizlargha hechqandaq ziyini yoq xitay,-dep qaramsiz? Bu poyizlarning sepil ichige qaytqanda nimilerni elip, qandaq wagonlar bilen qaytip ketidighanliqini bilemsiz? Biz meyli teshkilat bolayli, meyli shexsiy bolayli, wetinimizning tüp menpe'etini, xelqimizning tüp menpe'etini herqandaq makan we zamanda jan tikip qoghdishimiz, weten menpeetini satidighan söz- heriketlerni hergiz qilmasliqimiz lazim.

Aqsuni qutquzayli! Tarim wadisini qutquzayli! Sherqiy Türkistanni qutquzayli! Xitay tajawuzchilirini qoghlap chiqirayli! Rohimiz saghlam bolsun. Xelqimizning meydanida turup pikir qilayli. Demokratiye, erkinlik, kishilik hoquq digenler wetinimizni azat qilghandin keyin xelqimiz özi anche zoruqmayla hel qiliwalidighan ichki ish.

Siyasi zira'et pisha-pishmay buyruqqa bina'en Uyghur dehqanlar düshmen belgilep bergen paxta zawutlirigha bir yil nechche ming qetim engiship-ömilep terighan kepezlirini amalsiz elip kelip nöwette turur kechilep saqlap, qurutup, exletlirini adalap ötküzidu. Taghdek döwileydu, hazirghiche paxta döwisi örülüp chüshüp xeli köp Uyghur dehqanlarning ölüp ketishini keltürüp chiqardi. Xitaylar Sherqiy Türkistanning paxtisini mana mushundaq bulaydu we toplap yurtlirigha toshup ketidu. Etiyazda Aqsu, Qeshqer, Aqsudiki Uyghur dehqanlar buyruqqa bina'en kepez terilidighan yerdin qurut teridu, 4-ayda uruq salidu, andin 8-ayning axirighiche kepezliktin kirmey tomuz issiqta otaydu, putaydu, kepezning tüwini chanap yumshitidu, eger yamghhur yeghip qalsa, shamal chiqip qalsa teximu palaket basidu, bezi etizlargha qaytidin urugh selishqa, bezi etizlarni chanap yumshutushqa mejbur bolidu, 8-ayning keyinki yerimidin bashlap 11-ayghiche kepez teridu, xitay belgilep bergen paxta zawutigha apirip satidu, eger bashqa yeza yaki nahiye bazirigha apirip bir qanche teng'ge qimmet setishqa urunsa barliq kepezliri musadire qilin'ghanning sirtida jerimane alidu. Xitay terrorchiliri Uyghur dehqanlarni kepezlirini qimmet bazarda setiwelip azraq payda epketmisun, dep yeza bilen yeza ariliqidiki tash-topa tollargha mexsus qarawulxana tesis qilishidu we keche-kündüz yol tosup nazaret qilidu. Xitay terrorchi, bulangchiliri belgilep bergen paxta zawutlirida kepezning charikini bek erzan alidu, derijisini meqsetlik chüshürüp erzan alidu, yer puli, su puli, ximiyilik oghut puli, plastik yopuq puli, kadir puli, herxil parawanliq fondi, maaripqa yardem, hemkarliship dawalinish puli, orman puli, tash puli, qash puli digenlerni tutup qalidu-de, dehqanning qoligha pul tegish buyaqta tursun qerzi yene eship qalidu, uni kelerki qetim yighip kelgen kepez puli bilen töleshni dawam qilidu yaki keler yillilq kepez pulidin töleshke mejbur bolidu. Uyghur dehqanlar ming bir japada terighan kepezlirini kichikkine bolsimu köprek pulgha setish üchün bezide muntizim qoralliq tajawuzchi xitayning herbi aptomobilliri we dpxturxanining jiddiy qutquzush aptomobiligha pup berip oghurluqche öyliridiki kepezni qachilap kepez bahasi yuquri bolghan bazarlargha yötkep satqan ishlarmu yüz berdi, chünki herbi aptomobil we jiddiy qutquzush mashiniliri yoldiki terrorchi xitaylar teripidin tekshürülmeyitti. Keyinche tutulup qalghanlarmu boldi, tutulup qalghanlarning öyliri, qaznaqliri, samanliqliri qattiq axturulup yoshurup qoyghan kepezliri musadire qilindi, bulangchi xitaylar teripidin elip ketildi.

Tajawuzchilar belgilep bergen 'kepez setiwelish nuqtisi'-Uyghurlar qisqartip paxta zawuti,-dep ataydu. Qarang bu xitaylarning janlinip ketkinige. Aqsu ish-qur polklirining kepez setiwelish ponkitidiki teqdirnamilerge qarang:yuquridiki resimdiki tamda eng üstidiki qatarda 18 teqdırname esilghan, bu teqdirnamilar xitaylarning Sherqiy Türkistan tupraqlirini muweppeqiyetlik ishghal qilip, suliriminzi 'ongushluq igellep' köplep kepez terip mol hosul alghanliqi, Uyghur dehqanlarni mejburi kepez teritip teximu köp paxta toplighanliqi, tajawuzchiliq we bulangchiliq xizmitide ilghar bolghanliqini maxtash üchün berilgen teqdirnamilerdur. Tamning otturisigha xitay kompartiyisining patiye bayriqi esilghan, dimek JKP ish-qur tajawuzchi polklirigha biwaste yolyoruq berip Sherqiy Türkistanning mal-mülük we bayliqlirini bulap ketmekte.

Bizning kepezlerdin xaman hazirlawatqan xitay tajawuzchilar.Derijige ayrishliri, kepez terighan Uyghur dehqanlargha haqaret qilishliri, deshküshlep meydisidin ittirishliri, ela süpetlik paxtining derijisini töwenlitip elip, xitay bazarlirida yuquri süpetlik ölchem boyiche setishliri, aridin nurghun xitay tajawuzchisining payda elip xejleshliri, küz kellishi bilen kompartiye sekirtarliri, kadir xitaylarning gülqeqelirining echilip ketishliri, axshamliri resturanlarning, ishretxanilarning awatliship sesiq haraqlarning köplep setilishi, buzuqchiliqlar, 1-öktebirdiki tajawuzchiliq bayrimigha toghrilap Uyghurlarni minglap tutqun qilip türmilerge solashliri, sot yighini digenlerdin hech xewiri yoq nechche ming Uyghur yigitning dereksiz yoqap ketishliri...

Bulawatqan paxtinimu delliki bilen tarazida ölchep elishlirigha qarang! Hesapchi xitaygha qarang: hem tongguzgha, hem terrorchining boghaltirighila oxshaydu.

Aqsu wilayitidiki xitay tajawuzchi cherikler. Bu cherikler Sherqiy Türkistan'gha keklik we toshqan owlighili kelgendimu? Yaki chet'eldiki Sherqiy Türkistan yaki Uyghur, Qazaq namida qurulup paaliyet elip beriwatqan teshkilatlar bilen söhbet ötküzüsh we yaki söhbet ötküziwatqanlarning amanliqini qoghdash üchün qollirigha aptomat elip turghandimu?

Aqsu deryasining töwenki eqimigha jaylashqan Dolan su ambiridin beliqlirimizni bulawatqan xitay tajawuzchigha qarang. Xuddi anisining kölidin öz beliqlirini süzüp eliwatqandek xatirjem halda tutush qipketkinini. Chet'ellerde weten dawasi qilghanda 'insan heqlirimni' xitaygha dep elip bersenglar, dep yighlawermey, awal tupraq heqqimni qayturup alimen, xitay tajawuzchi, terrorchi, bulangchilarni qoghlap chiqirimen, bu mening eng awalqi heqqim, andin bayliqlirimni özem alimen, özem ishlitimen, barliq heqlirimni özem qoghdaymen,-dep dawa qilmisaq xatalashqan bolimiz. Eger bu su ambirigha bir Uyghur dehqan berip beliq tutushqa urunsa, xitay tajawuzchilar derhal tutidu-de, 'döletning mülkige cheqilghan, oghurluq jinayiti ötküzgen'-digen qalpaqni keydürüp, awal bingtüen türmisige solaydu-de, eghir jerimane elip pütün ailisini qerzge boghuhp qoyghanning sirtida qiynashqa bashlaydu, chaghan kelishi bilen u biteley Uyghurni öltürüp göshide sey qorup Aqsu haraq zawutida ishlen'gen 'Tömür choqqisi aliy hariqi'(Tömür dachü) ge zakuska qilip yewétidu. Uyghur dehqanning bedinining yiyilmey qalghan qisimlirini ailisige hergiz qayturup bermeydu, itlirigha, tong'guzlirigha ezip yem qilip beridu yaki yerge kömüwetidu. Öltürüshtin ilgiri yürek, jiger, börek,tal, ötlirini qarang'ghu bazarda yuquri bahada setip pulini seddichin sepili ichidiki tughqanlirigha iwertip beridu we Sherqiy Türkistan'gha kelishke dewet qilidu...
Dolan su ambiri Aqsu deryasining eng töwen eqimigha, Tarim deryasining shimali qirghiqidiki Alar xitay shehrining shimaligha jaylashqan bolup, Aqsu shehrige 74 km, Alar shehrige 40 km kelidu. Dolan su ambirini Tarim sughurush rayoni su inshaatlirini bashqurush bashqarmisi we ish-qur polkliri 1-diwiziye su elektir idarisi birliship bashquridu. Dolan su ambiri 1961- xitay tajawuzchi hökümiti teripidin Tarim oymanliqini tajawuzchi xitaylargha bölüp berish meqsitide pilanlan’ghan bolup, 1965-yili qurulush tamamlan’ghan. Dolan su ambirining sighimchanliqi 120 milyon metir kub bolup, dambisining eng igiz yeri 8 m, su toldurulghan qismining yüzi 48 kuwadrat kilometir.
Aqsu wilayitige makanlashturulghan tajawuzchi xitaylar Aqsu derya süyide chong tiptiki 1-diwiziyesi Tarim sughurush rayoni, Qumquduq (Sajingza) sughurush rayoni, Yengiqumluq deryasi süyide ish-qur polkliri 1-diwiziye 4- polk sughurush rayoni, Qarayulghun derya süyide 5-polk sughurush rayoni, Aqsu deryasi Dolan su ambirining süyide 6-polk sughurush rayoni 5 sughurush rayoni tesis qilghan bolup, sughurush kölimi 2 milyon 400 ming mo (160 ming gektar) gha yetidu, yeni xitay tajawuzchilar Aqsu wilayitide 160 ming gektar terilghu yerimizni igelliwaldi, digen gep. Bu su qurulush eslihelirining su bulash miqtari yiligha 2 milyart 800 milyon kub metir, Aqsu tewesidiki tajawuzchi xitaylarning her birini 10 ming kub metir su bilen teminleydu. 2001-yildiki bulangchiliq miqtari (ishlepchiqirish omumi qimmiti) 2 milyart 409 milyon 140 ming yüen (RMB) bolup, bu mal-mülük xitaylar Aqsu tewesidin bulap ketken kan bayliqliri, nefit, tebi’i gaz, charwa, beliq we bashqa mülüklirimizni öz ichige almaydu. Eger xitayni qoghlap chiqirip wetinimizni musteqil qilsaq bir yil ichide Aqsu wilayitidiki 1 milyon 650 ming Uyghurning her birige peqet dehqanchiliqtinla 1460 yüen (181 amerika dollirigha teng) toghra kelidu, digen gep. Hazir bolsa Aqsuluq bir dehqan qoshtin chiqip söremge digendek keche-kündüz kalidek ishlisimu xitay qan shorighuchilirining destidin yilda 1460 yüen kirim qilalmaydu. Xitaylar bir yilda Aqsudin bulap ketken dehqanchiliqqa tewe bayliq 5 nopusluq bir kichik Uyghur ailisige yilda 1460 x 5= 7300 yüendin toghra kelidu. Nefit, tebii gaz, kömür, renglik metal, ormanchiliq, charwuchiliq, soda-setiq, qol hünerwenchilik qatarliq qoshumche kirimni qoghqanda musteqil Sherqiy Türkistandiki Aqsuluqlarning yilliq kirimi afriqidiki namrat insanlarni yöliyeligidek bir san'gha yetidu.

Dimek Aqsu wilayiti tewesige tajawuz qilip kiriwalghan xitaylarning her biri yilda 10 ming metir kub(texminen 10 ming tonna)din artuq süyimizni (bulap) igellep ishletmekte.Bu chaxchaq qilidighan san emes, elwette! Aqsu tewesidiki Uyghurlar meyli sheherde bolsun, meyli yezilarda bolsun su puli tölep namratliship ketkenligini hemme kishi bilidu. Tajawuzchi, terrorchi, bulangchi xitaylarning elan qilghan melumatigha qarang(xitayche) :
http://221.7.23.138/slcj/index.asp

Kuchadiki Küsen qedimiy sheher xarabisidin bir körünüsh.

Aqsudiki dehqan taksichi. At oruq, menzil yiraq.

Aqsu tupraqlirida Uyghurlargha qalghan miras we mülük yuquridiki resimdikidek. Bashqa pulgha yaraydighan mallarni xitay tajawuzchilar bulap igelliwalghan, kim öz mülkining dawasini qilsa xitay terrorchiliri qolgha elip basturidu.
Aqsu wilayiti Sherqiy Türkistandiki Tarim oymanliqining shimali qismigha, Qeshqer wilayitining sherqige, Korla wilayitining gherbige jaylashqan bolup, omumi yer kölimi 132 ming 900 kuwadrat kilometir, Qazaqistan we Qirghizistan bilen chégrilinidu. Xitay tajawuzchi hökümitining toluqsiz istatistikisigha asaslan'ghanda nopusi 2 milyon 200 ming bolup, uning ichide Uyghurlar 75% ni, yerlik qorchqa hökümetke tizimlatqan xitay tajawuzchi ahallisining nopusi 24%, Qirghiz qatarliq bashqa milletler 1% ni teshkil qilidu. Bu nopus Aqsu wilayiti tewesige qanunsiz makanlishiwalghan İsh-qur polkliri(bingtüen) diki tajawuzchi xitaylarning nopusini we muntizim xitay tajawuzchi armiyisining cherik sanini öz ichige almaydu.
Aqsu wilayiti Aqsu shehri we Kucha, Toqsu, Shayar, Bay, Onsu, Awat, Uchturpan, Kelpin qatarliq sekkiz nahiyidin teshkil tapqan bolup, 1954-yildin beri komunist xitay tajawuzchiliri azatliq armiye dep atilidighan tajawuzchi armiyisini Aqsu wilayiti tewesige orunlashturghandin bashqa, ishlepchiqirish- qurulush polkliri(qisqartip ish-qur polkliri-dep atiduq) dep atilidighan tajawuzchi we bulangchilar zapas qoshunini Aqsu wilayiti tewesige qanunsiz makanlashturup, Aqsu deryasi, Tarim derya wadisigha tajawuzchi qoshunining 'dehqanchiliq 1-diwiziye' sini makanlashturup, 1-diwiziye qarmuqida nahiye derijilik polktin 17 ni 'boz yer özleshtürüsh polkliri' nami astida tesis qilip Aqsu wilayiti tewesidiki munbet tupraqlirimizni, Aqsu deryasi, Tarim deryasi we chong-kichik derya östenglerning sulirini, Tengritagh etekliridiki yaylaqlarni, kan rayonllirini, ormanliqlarni we nefit, tebi'i gaz, kömür we metal kanlirini bulap igelliwaldi.
Aqsu, Kucha qatarliq jaylargha semont zawuti, ximiyilik oghut zawuti, qurulush matiriyalliri zawuti, nefit ximiye zawuti hemde nefit bazilirini qurup bayliqlirimizni tez qedemde bulap, seddichin sepili ichidin xitay tajawuzchi aqqqunlirini poyizda tümenlep yötkep kelip orunlashturdi. Tupraq we bayliq igiliri bolghan Aqsu xelqini basturush üchün yerlik türmilerdin bashqa 1-diwiziye qarmuqida 100 ge yeqin türme tesis qilip, Uyghurlarni türkümlep qolgha elip wehshi usullar bilen qiynap öltürdi we eghir jismani emgekke selip, tajawuzchilar üchün qimmet yaritidighan qullargha aylandurdi.
Hazir Aqsu shehrining nopusi 450 ming bolup, xitay tajawuzchilirining sani 55% tin eship ketti, Uyghurlarning nopusi bolsa 45 % tin töwen orun'gha chüshüriwetildi. Xitay tajawuzchi hökümiti seddichin sepili ichidin teximu köp xitay tajawuzchi ahalisini Aqsu wilayitige yötkep kelip tajawuzchiliq we bulangchiliq qedimini tezlitish üchün Aqsu sheher merkizidiki awat yerlerni Wenzhouluq xitaylargha 'setip berip', Aqsuda 38 millet yashaydu, Uyghurlar bu milletler ichide 38 din birinila teshkil qilidu(xitaylargha tehdit bolidighan Uyghurlarning milliy nisbitini 2.66% ke chüshürduq, qorqmisanglarmu bolidu, hazir digen bu ziminning igisi Uyghur emes xitay), xitaylar mutleq üstünlükni igelleydu, hakimiyetmu xitayning qolida, shunga köplep kelinglar, shirket echinglar, bulangchiliqqa omumiyüzlük atlinayli,-dep teshwiq qilip peqet Aqsu shehri ichigila 600 xitay shirkitini yengidin qurghan! Resimdiki Aqsu shehrining menzirisini körüp 'Barikalla, bizning Aqsu hejep tereqqi qilip chirayliqliship ketiptighu''-dep xosh bolup ketmeng! Siz körgen u binalarda qanche Uyghur barliqini bilemsiz? U binalarda olturidighan we ishleydighan nopusning 98% tin köpreki xitay tajawuzchiliridur! U binalargha kirip qalghan 2% Uyghurni kimmikin dep qiziqishingiz mumkin, ular Aqsu wilayetlik kompartiye, qorchaq hökümet, Aqsu sheherlik kompartiye we qorchaq hökümette ishleydighan bichare ghalchilar, az sandiki ishchi-xizmetchiler bolup, siz Aqsu shehride közingizge cheliqturidighan bashqa Uyghurlar bolsa miwe-chiwe satqili, ashlliq satqili, ximiyilik oghut setiwalghili sheherge kirgen dehqanlar, ashpezlik, nawayliq, kawapchiliq qilip jenini beqiwatqan hünerwenler, oqughuchilar we yoldin ötken-kechkenlerdinla ibaret.
Xitay tajawuzchilar hökümiti Aqsu wilayiti tewesige '1-diwiziye' dep atilidighan bir wilayet we uning qarmuqida 17 xitay nahiyesini orunlashturuwetken bolup, bu xitaylar adette ishlepchiqirish bilen shughulliniwatqandek körün'gini bilen Uyghurlardin birer sada chiqishi bilenla qollirigha qoral elip Uyghurlarni öltürüshke bashlaydighan qara niyet düshmenler bolup hesaplinidu.

Tarim oymanliqidiki Korla, Aqsu, Qeshqer wilayetlirining su insha'at we munbet tupraqlarni xitay tajawuzchiliri igelliwalghan bolup, her yili küz kelishi bilen muntizim qoralliq düshmenler we yerim muntizim düshmenler kepezliklerge qargha-quzghunlardek yeghip ketidu we Tarim, Turpan, Jung'ghar oymanliqida kepez terishqa atlinidu. Wetinimizning bayliqlirini ochuq-ashkara bulaydu. Wetinimizge makanlishiwalghan tajawuzchi xitaylardin bashqa sepil ichidiki xitaylar poyizda waba virusliridek kelip eziz tupraqlirimizda bayliq bulashqa atlinidu. Yuquridiki resim muntizim xitay tajawuzchi armiye cherikliri bizning kepezlikte kepez bulawatqan körünüsh. Siz eger Sherqiy Türkistanda tughulup ösken bolsingiz oylap beqing: xitay cherikliri yaki waqtinche qoligha qoral almighan xitayning Uyghurning etizliqida kepez teriship bergenlikini körgenmidingiz? Yeqinqi yillardin buyan wetinimizge makanlishiwalghan qoralliq muntizim tajawuzchi xitay, ish-qur polkliridiki xitaylar kepezlirimizni bulap ketkendin bashqa Qeshqer, Xoten wilayetliridiki Uyghur dehqanlar mejburi hashargha tutqun qilinip Aqsu we Jung'ghar oymanliqidiki kepezlerni yighip sepil ichige yötkep ketish emgikige, bulangchiliqqa qatnashturulmaqta.

2005-yili sentebir eyida Hunendin Sherqiy Türkistanning kepezlirini xitaylarning bulap ketish qurulushigha aktipliq bilen awaz qoshup poyizda kelgen bulangchi, tajawuzchi xitay xotun. Xuddi öz anisidin miras qalghan kepezlerni qoligha elip xosh bolghan balidek, 32 chishini chiqirip mide éshektek hinggiyip, aghzi quliqigha yetkinini qarang! Bu xitaylar bu paxtilardin tajawuzchi armiyisi üchün yotqan-körpe, kiyim-kechek tikidu, sepil ichidiki xitay armiyisi üchünmu shundaq qilidu, sepil ichidiki yejuji-mejujilar üchün kiyim-kechek tikidu, xitayning ichidiki bazarlarda we chetel bazarlirida setip xejleydu, xitaylar beyiydu, terrorluq we herbi kengeymichilik üchün hazirliq qilidu.

Eger bu resimdiki xitay xotunni 'bigunah ishlemchi xitay'-dep qarisingiz, undaqta siz xunen ölkisidiki bir yezigha berip kepezlerni yighip xaltingizgha selip Sherqiy Türkistan'gha ekitishke temshilip beqing! Shundaq qilalamsiz? Xitaylar siz yanchuqingizgha pul selip sepil ichidiki sheherlerge barsingiz sizge mehmanxanisidin yataqmu bermeydu! Mushundaq terrorluq hakimiyetke yumshaq gep qilip xelqimiz we tupriqimiz üstidiki zulumni bikar qildurimen,dep kündüzde chüsh körmeng! Eger yurt ichide bu toghruluq aghzingizni achidighan bolsingiz xitay tajawuzchi, terrorchilar qilche ikkilenmey sizni qolgha alidu we türmide qiynap öltürüp göshingizde juwawa tügüp yeydu we haraqqa zakuska qilip yeydu. Chetelde bu toghruluq gep qilsingiz xiyalighimu kepqalmaydu! Biz xitay hökümiti insan heqlirimizni depsende qilmisun, dep chetellilerge yighlap yene 50 yil yürgen teqdirdimu chet'elikler u xitaylarni Sherqiy Türkistan tupraqliridin qoghlap chiqirip xelqimizni azat qilip qoymaydu. Chetellerde biz insan heqlirimizni, ana tilimizni qayturup bersun, dep sotchisi bolmighan sot mehkimisige yighlap yüriwersek hech ishimiz hel bolmaydu, xitay tajawuzchilirining perwayi pelek. Eger yighlashtin bashqa charimiz qalmidi,-digen halettimu, tupraq heqqimiz, xitay terrorchilirini tupraqlirimizdin qoghlap chiqirish üchün, tughulmay turupla xitay terrorchiliri teripidin öltürüliwatqan ewladlirimizni qoghdap qelish heqqimiz, bulghiniwatqan hawa, tupraq we rohi dunyamizni qoghdap qelish heqqimiz, maddiy we meniwi bayliqlirimizni, muqeddes etiqadimizni qoghdap qelish üchün bizge tayaq alidighan pul, qoral hemde insaniy yardem qilish heqqide yighlishimiz lazim. Chünki 50 yil pes awazda yighliwiduq, 1950-yildiki 40 ming xitay (poyizda eqip) sun'i köpiyip 10 milyondin eship ketti, weten ichide we sirtida sel ünlük yighlighanlarni qarilap yüzini éshekning térisidek qilip 'terrorchi', 'bu zimin mening,'- dep tili chiqti!

BDT mu, bashqa döletlermu bu emeliyetni körüp turup körmeslikke saldi we bizni qutquzup qoymaydighanliqini alliqachan heriket arqiliq ipadilep boldi! Eger BDT we gherp elliri, tenchliqni söyidighan döletler 'xitayni urma!' deydighan arzusi bolsa biz yene bir nechche ay jim saqlap turayli, ular xitaylarni sepil ichige qayturup bersun! Meningche xitaylar tuyuqsizla iman eytip bizning tupraqlirimizgha we xelqimizge zulum qilghanliqini etirap qilip we bizdin özür tilep chiqip ketishi peqetla mumkin emes!

Sherqiy Türkistan'gha qanunsiz tajawuz qilip kiriwalghan xitaylarni chiqiriwetishke mes'ul yaki kapaletlik qilidighan birer dölet barmidu? Qaysi dölet bar?! Hemmeylen sorap baqayli! Yaki xitaylar bu ikki yil ichide islamni qobul qilip insapqa kelip öz yurtlirigha qaytip ketidu, dep kepillik qilidighanlar barmu? Eger jawap berelmisingiz, undaqta BDT ge we pütün dunyagha bügündin bashlap qayta-qayta eyting: Biz xitay tajawuzchilirini, xitay terrorchilirini, xitay bulangchilirini Sherqiy Türkistandin qoghlap chiqirip, asiya we dunyaning tenchliqigha töhpe qoshmaqchimiz, bizge jiddiy herbi yardem lazim, insaniy yardem bermisenglermu bizge qerz berip turunglar, biz xitay emes, etiqadimiz, insanliqimizni saqlap qalghan normal insanlarmiz, bergen qerzinglarni jezmen toluq qayturup berimiz we silerge rexmet eytimiz, bizni bek namrat, kembighelmikin dep ıylapmu qalmanglar, xitay terrorchiliri yiligha 30 milyon tonna nefitimizni bulap sepil ichige toshup ketiwatidu, undin bashqa nefit gazimiz bilen 10 milyon xitayning turmushigha we xizmitige kereklik energiye mesilisini hel qiliwatidu. Bizning Lanzhoudiki nefit iskilatida hesapsiz nefitimiz bar, ulardin ayrip silerge yetküdek berimiz, eger silerge bermeymen dise, bulangchilarni jazalash üchün esker chiqirimiz, deyli! Jezmen shundaq qilmay bolmaydu! Allah bizni xitayning quli bolushqa, ezilishke yaratmighan, bizmu bashqa normal insanlardek öz yurtimizda yashashqa, yurtimizni özimiz sorashqa, düshmendin, tajawuzchidin, bulangchidin qoghdashqa heqliqmiz!

Sherqiy Türkistandiki Tarim, Turpan oymanliqining kelimati qurghaq, keche bilen kündüzning tempiratura perqi chong bolghachqa miwiliri sheker-sherin, ziraetliri danliq bolidu, kepez yetishtürüshkimu taza bap kelidu. Tarim oymanliqining uzun talaliq paxtisi dangliq.
19-Esirning keyinki yerimida Rus tajawuzchiliri ottura asiyagha tajawuz qilip besiwaldi, Char Rusiye qaşpiqini kiyiwalghan Rus tajawuzchilirini komunist qalpiqini kiyiwalghan Rus meghlup qilip ottura asiyadiki Türk tupraqlirigha ' mirasxorluq' qildi. Ottura asiyadiki Türk qewmlirining teqdiride yaxshilinish emes teximu pajielik künler bashlandi. Sitalin bashchiliqidiki Rus komunist tajawuzchiliri ottura asiya yaylaqlirigha köpligen dehqanchiliq meydanliri, kan rayonlirini echip ottura asiyaning bayliqlirini talan-taraj qildi, Amu deryasi bilen Sir deryasi wadisigha achqan meydanliri tüpeylidin bu deryalar Aral dengizigha baralmay, yerim yolda qurup ketti, Aral dengizimu qurup ketishke yüzlendi, Perghane wadisimu Tarim wadisigha oxshash kelimati qurghaq, keche-kündüzning tempiratura perqi chong bolghachqa miwiliri tatliq, kepez yaxshi bolatt, Ruslar Özbekistan xelqining yilikide su ichish üchün pütün Rusiyege kereklik paxtining 70% tin köprekini Özbekistanda yetishtürüshke mejburlighan idi. Allahqa shükri, Özbekistan musteqil bolup Özbekistan xelqi Ruslarning bu siyasi ziraitini térishtin qutulup, heqiqi iqtisadiy ziraetlern, yeni nimini xalisa shuni térish hoquqigha muyesser boldi. Xitay tajawuzchilirimu Sherqiy Türkistan ahalisining mutleq köp qismini teshkil qilidighan Uyghur dehqanlirini namratlashturup, ajizlashturup, weten heqqide hechnersini oylashqa qurbi yetmeydighan xaramush haletke ekilish, özliri bolsa beyish, bulangchiliqni tezlitish, Sherqiy Türkistan tupraqlirini amalining beriche yutuwelish üchün hiligerlik bilen 'Shimalni qarida, jenupni aqta rawajlandurush'-deydighan sheytanningmu xiyaligha kirmeydighan süyiqestlik, aldamchi siyasetni kötürüp chiqip jeninig beriche teshwiq qilmaqta. Bu siyasetning menisi Sherqiy Türkistanning shimal teripini nefit bilen, jenubini bolsa kepez térip paxta bilen bay qilimiz, digen qipqizil aldamchiliq bolup, emeliyette Sherqiy Türkistanning shimalidiki birer Uyghur yaki Qazaqqa 50 letir nefit yaki benzinni bikargha bergini we yaki nefit shirkitige ishqa orunlashturghini yoq!
Jenuptiki Xoten, Qeshqer, Aqsu wilayitidiki milyonlighan Uyghur dehqanni bolsa paxta bilen bay qilimiz, paxta- iqtisadiy ziraet,-dep jenining beriche teshwiq qildi we mejburi kepez teritquzushni dawam qildi. Kepez terighanseri Uyghur dehqanliri namratliship ketmekte.
Merhum shair Rozi Sayit Uyghur dehqanlarning ehwalini mundaq bayan qilghan idi:

Qirni maymaq salsa, alsa 'qash puli',
Térimapsen depmu alsa mash puli,
Hemmidin jiq pul- sheghil, qum, tash puli,
Tegmise neq qolgha paxta, ash puli,
Barmu perman, dep: qulaq kes, közni tesh?!

Xitay tajawuzchiliri xitayda, Sherqiy Türkistanda 'Shinjiang'gha meblegh salduq, shinjiang ezeldin namrat rayon idi, biz güllendüriwatimiz, silermu bu chölni güllendürüsh üchün türkümlep kelinglar'- dep teshwiq qilsa, chet'ellerde bolsa 'Shinjiang bek namrat jay, insaniy yardem beringlar, u yerni biz tereqqiy qildurmaqchi iduq, az sanliq milletler üchün mektep, doxturxana, yetimxana bina qilmaqchi iduq, yol yasimaqchi iduq, muhitni asrash üchün qurulush qilmaqchi iduq'-dep teshwiq qilip BDT, dunya bankisi, Amerika, Yaponiye we bashqa tereqqi qilghan döletlerdin nurghun pul elip u pullarning bir qismini cherikliship ketken emeldar xitaylar chöntikige selip, bir qismini asiya we afriqidiki kembighel döletlerge yemchük qilip BDT ning saylam we yighinlirida xitay terrorchilar hökümiti üchün bilet tashlitishqa, xitayning terrorliqi destidin chet'elge mingbir japada qechip chiqqan Uyghur yigitlerni tutup qayturup bergüzüshke ishletken bolsa, bir qismini Sherqiy Türkistan ichide kona türmilerni kengeytip yasash, yengi türmilerni selish, xitay saqchilarni köpeytish, Uyghur, Qazaq, Qirghiz, Özbeklerni nazaret qilish we teximu qanliq basturush üchün qoral we qiynash-öltürüsh saymanlirini, üskünilirini sepleshti, qalghan qismini bolsa wetinimizdini bulangchi, tajawuzchi qoshuni bolghan ish-qur polklirigha mashina, kombayin, traktor we bashqa dehqanchiliq mashinilirini elip berip tajawuzchi ahalisining bulangchiliq heriketlirini pütün küchi bilen qollidi. BDT we herqaysi döletler bergen insaniy yardem pulliri we tereqqiyat mebleghliri Sherqiy Türkistanliq Uyghur, Qazaqlarning menpeeti üchün hechqandaq ishqa ishlitilgini yoq! Oylap baqayli, 2006-yilghiche qaysi Uyghur paxtisini yuquridiki resimdikidek paxta terish mashinisi bilen terip baqti? Hetta milyonlighan Uyghur dehqan yuquridikji resimdiki paxta térish(yighish) mashinisini ömride körüp baqqini yoq!
Xitay tajawuzchiliri yüzlirini éshekning térisidek qelin qilip yuquridikidek menzirilerni internet we televizor arqiliq dunyagha teshwiq qilip, özlirining bek tereqqi qilip ketkenligi,'' shinjiangni tereqqi qildurup, az sanlilq milletlerni bay qilip yaghlirini eqitiwetkenligi, Uyghurlarning bolsa dehqanchiliqni mashina bilen qiliwatqanliqi, yiraqtin bashqurilidighan kontrol destisi bilenla dehqanchiliq qiliwatqanliqini, bundaq bayashat turmushtin Uyghur we Qazaqlarning naxsha eytip, ussul oynap toy oynawatqanlighi'' ni teshwiq qilishmaqta!
1996-yildin 2004-yilghiche Xitay we Xitay mustemlikisi astidiki Sherqiy Türkistanda ishlepchiqirilghan paxta miqtari istatistikisi. 2004-yili Sherqiy Türkistanda ishlepchiqirilghan paxta bir milyon 600 ming tonnidin artuq bolup, xitay özi ishletken we ekisport qilghan omumi paxta miqtarining 30% ini teshkil qilidu. Yighiwelin'ghan kepezdin adette 30-40% kiche paxta chiqidu, Sherqiy Türkistanda 1 milyon 600 ming tonna paxta ishlepchiqirish üchün dehqanlar 4 milyon 200 ming tonna kepez terishqa toghra kelidu. Kepez terip baqqanlar bilidu, kepezni bir giram, ikki giramdin terishqa toghra kelidu, bu sandin qanche milyon Uyghur dehqanning qanchilik ejir bilen ishlepchiqiridighanliqini hesaplap körüng. Xitay terrorchi hökümiti Uyghur xelqini qattiq ezish we zulum qilip rohini sundurush üchün mejburi kepez teritip, uni özliri belgiligen paxta setiwelish ponkitlirida setishqa mejburlaydu, kepezning kilogramini eng yaxshi bahada setiwaldi, digende 5.5 yüendin, tökme pesilning otturiliridin bashlap 0.6 yüendin setip elip axirini 'almaymiz'-dep dehqanning bir yilliq emgikini külge aylandurup qerzge boghup qoyidu. Dehqanning qoligha neq pul bermeydu, su puli, pilastik yopuq puli, ximiyiwi oghut puli, baj, kadir heqqi, maarip puli, ijtimai parawanliq pondi, hemkarliship dawalinish puli, jerimane puli qatarliqlarni tutup qalidu-de, dehqanning qoligha pul qalmaydu, hetta qerzge boghulup qalidu. Shunga Uyghur dehqanlar kepezni siyasiy ziraet-dep atap kelmekte. Sherqiy Türkistandiki yezilardin bashlap nahiye, wilayet, aptonom rayonluq bulangchi partikom, xelq düshmini bolghan qorchaq hökümette ishleydighan xitay emeldarlar, saqchilar, Uyghur, Qazaq ghalcha-satqunlar Uyghur dehqanlar terighan kepezning pulidin 10 ming yüendin tartip 200 ming yüen'giche mukapat puli eliship küzdin keler yili yazghiche künde resturan- ishretxanilarda haraq ichip, köngül echip, ashna oynap buzuqchiliq qilishidu we jinayet ötküzishidu. 'hökümet' hesawidiki paydigha bolsa yuqurida nami eytilghan emeldarlar importni aptomobil setiwelip özliri we ailisi üchün ishlitidu, bina öylerni selip teqsim qilishiwalidu.

2003- we 2004-yili dunya miqyasida ishlepchiqirilghan paxta miqtari istatistika matiriyali.

Sherqiy Türkistandiki Uyghur dehqanlar 'siyasiy zira'et'-dep atap kelgen kepez- Sherqiy Türkistandiki milyonlighan dehqanni yildin yilgha namratlashturup, xitay tajawuzchi hökümiti we xitay tajawuzchi aqqunlirini beyitmaqta.

Ah, dehqan bolmaq nimanche tes budem,

Biz 'igiz' lik izdigenche pes budem,

Seysi- alwan qildi xamush-mest budem,

Men bu haldin shunche heyran- hes budem,

Dilni ezdi 'manta körmey qerz tölesh.'

Yilda yüz kündinmu jiq ish-karini-

Sirtta qilduq, sirtqa chachtuq barini,

Satmisaq kigizni, ketmen, arini,

Alghili pul yoq yopuqni, darini,

Qaldi emdi satmighan shu doppa, kesh...

barinliq@hotmail.com

Sherqiy Türkistanni Qutquzayli ! (3)

Chöchek shehrining merkizige xitay tajawuzchiliri üchün bina qilip berilgen 'medeniyet meydani' din bir körünüsh. Bu yerni XitayningUyghur aptonom rayonining Qazaq aptonom oblasti(xitayning qosh aptonom memuri rayoni) hökümiti Uyghurlar we Qazaqlargha yasap bergen baghchimikin,- dep qalmang.

Chöchek wilayiti- Sherqiy Türkistanning shimali teripige jaylashqan bolup, Chöchek shehri, Dörbiljin nahiyisi, Chaghantoqay nahiyisi, Toli nahiyisi, Shixo shehri, Sawen nahiyisi, Qobuqsar nahiyisi, Qaramay nefit shehri, Maytagh nefit ximiye bazisi, Kuytun shehridin teshkil tapqan. Xitay tajawuzchiliri 1950-yillardin bashlap xitay tajawuzchi aqqunlirini türkümlep yötkep kelip Chöchek wilayitige makanlashturghan bolup, hazir ish-qur polklirining 7-,8-,9-,10- diwiziyeliri we ulargha qarashliq dehqanchiliq, charwichiliq we ormanchiliq polkliri bolup 36 polk makanlisiwalghan. Chöchek wilayitining omumi nopusi 2 milyon bolup, Sherqiy Türkistanliq Qazaq, Uyghur Qirghiz, Tatar, Daghur, Tunggan qatarliqlarni qoshqanda 900 ming, qalghan bir milyon 100 mingdin köpreki xitay tajawuzchiliridin teshkil tapidu. Musteqilliqni közlimey xitay tajawuzchi hökümitidin yaki demokratchi xitaylardin yüksek derijidiki aptonomiyeni telep qilsingiz, eger ular siz telep qilghan aptpnpmiye hoquqini sizge berishke maqul bolsa, undaqta Chöchek wilayitide demokratik saylam elip barisiz, shundaqmu? Eger demokratik saylam elip barsingiz Chöchek wilayitidiki bir milyon 100 ming tajawuzchi xitay Wang yaki Zhang ependini wali qilip saylaydu, Uyghur, Qazaq, Tunggan...qatarliqlar özlirining wekillirige bilet tashlaydu, netijide xitaydin bashqa barliq milletler Memitaxun’gha bilet tashlidi, digen teqdirdimu Memitaxun yenila 2-orunda turidu, yeni hazirqi İsmayil Tiliwaldigha oxshash partikomning muawin sekirtari bolidu, digen gep. Shundaq qilip Chöchek xelqi Wang ependi yaki Zhang ependining hökümranliqida yene qanche yil qul bolar? Eger Wang ependi xitaylirining hemmisini sepil ichige qayturup ketmey, sizge gep qilish hoquqi, (hazirqi xitaylar köp uruwetti, azraq ursun dep telep qiliwatisiz) azraq tayaq yiyish hoquqi, saylam hoquqi berse siz nime qilalarsiz? Musteqilliq bilen aptonomiyening menisini rastinla bilemsiz-yoq? Hechkimning ruxsitini almay özliri Maozedong, Dengxiaoping, Jiangzemin, Hujingtaolarning teshebbusi we tajawuzchi armiyisining himayisi astida wetinimizge poyizda eqip kelgen xitaylarning bizning tupraqlirimizda nime heqqi bar iken? Anisining heqqi barmiken?! Sizge ular aptonomiyeni, demokratiyeni, saylam hoquqini berse ular bilen bir östengning süyini ichip, ular bilen bir idarida ishlemtingiz? Ular bilen bille yashashni xalamtingiz? Qaysi Sherqiy Türkistanliq xalaydiken? Xitayning tajawuzchi hökümiti yem sepberse yep xitaylar bilen bir eghida yashaydighan haywanmikenmiz biz??
İnsan heqliri dise maqul-dep, tajawuzchini yurtigha qoghliwetip yurtumni azat qilimen, dise sözleshke ruxset qilmaydighan qandaq BDT iken u?! Qandaq éshek baqti xelqara qanun iken u? Biz wetendiki xelqimizning derdini chüshinishimiz, ularning beshigha kelgen eghir balayi-apetlerni bilishimiz, ularning iradisige xilap kelidighan herqandaq söz we heriketni hergiz qilmasliqimiz, xelqimizning heqqini yimeslikimiz lazim, undaq qilmisaq u dunyada dozaqqa kirimiz, bu dunyada bolsa nomussizlarche yashaymiz. Weten'ge we xelqimizge xa'inliq qilghan bolimiz, weten setish jinayiti ötküzgen bolimiz. Biz herqandaq nam astidiki xitay tajawuzchi hökümiti yem selip berse xitaylar bilen bir eghilda yashaydighan haywan emes! Wetinimizge, Xelqimizge sadiq bolayli, tupraqlirimizni, bayliqlirimizni, etiqadimizni, medeniyitimizni, ar-nomusimizni qutquzayli, qoghdayli! Biz tajawuzchilar bilen söhbet emes küresh qilimiz!

Altay etekliridin bashlinip shimaliy muz okyan'gha quyulidighan İrtish deryasidin bir körünüsh. Xitay tajawuzchiliri İrtish derya boyliridiki yaylaq, terilghu yer, su menbelirini igelliwelip, Altay xelqining yilikide su ichmekte. Altay xelqini qirghin qilmaqta, Altayliq bowaq, törelmilerni öltürüp exletxanilargha tashliwetmekte, hetta göshlirini sey qorup yimekte. Biz qanliq küresh qilip Altayni, Chöchekni, İlini azat qilayli! Sherqiy Türkistanni azat qilayli! Ewladlirimizgha xitaysiz, pakiz Sherqiy Türkistanni miras qilip keteyli!
Altay wilayiti Burchin nahisidiki Qazaq balilar. Xitay tajawuzchiliri Qazaq charwuchilarning yaylaqlirini, su menbelirini, öy-mülüklirini musadire qilip 50 yildin beri qilmighan zulumliri qalmidi. Namratlishjip ketken Qazaq xelqi xitaylardin hö digüdek toydi, Altayning kelechiki bolghan Qazaq ösmürlerge xitaysiz Altayni miras qilip keteyli! Andin ular erkinlik, demkratiye digenlerge qanchilik muhtaj bolsa shunchilik erishelishide sübhe yoq. Shundaq emesmu?
Altay etekliridiki gülzarliqtin bir körünüsh. Altay tewesidiki jennettek ziminlirimizning köp qismini xitay tajawuzchiliri igelliwalghan bolup, xelqimiz yer, su, yaylaqliridin mehrum qilin'ghachqa xitaylargha nimkar ishlesh yaki yallinishtek pajie ichide yashimaqta. Allah bizge ata qilghan mushundaq güzel tupraqni ölermijan xitay tajawuzchilirigha tartquzup qoyup, ulardin bu tupraqni tartiwelip hör yashashning ornigha xitay (düshmen) bilen hemkarlishish, düshmendin haywandek yemla telep qilish, chet'eldiki bezi köchmenlirimiz yemdin bashqa xitay bizni azraq kemsitse boptiken, turmush sewiyemizni biraz östürüp berse boptiken, Sherqiy Türkistan'gha tajawuz qilip kelgen xitaylar bilen bizge barawer muamile qilsa boptiken, xitay hökümiti shundaq qilghan bolsa biz tajawuzchi-aqqun xitaylar bille yashashni xalayttuq, -dep 'weten dawasi' qilishidiken. BDT yaki herqandaq dölet weyaki herqandaq teshkilat bizdin sen nime telep qilmaqchi iding? dep sorisa, herqandighimiz 'Musteqilliq!' dep jawap berishimiz lazim. Chetellikler eger sende nime artuq? dep sorisa 'bizning wetinimizge qanunsiz kiriwalghan barliq xitaylar artuq! Ular bilen ölsekmu bille yashimaymiz!'-dep jawap berishimiz lazim.
Xeq sizning tupriqingizni besiwalghan tursa, tupraq dawasini qilmay, küresh qilmay, tupraqni hergiz tilgha almay 'insan heqqimni, turmush sewiyemni, azraq tayaq yiyishni telep qilattim..' diginingiz nimisi?' Musteqilliq telep qilimen we wetinim(tupraq)ni azat qilish üchün küresh qilmaqchi idim!'- disingiz BDT weyaki palani dölet, pokoni teshkilat sizning tilingizni kesiwetemdiken? Biz eng muhtaj boluwatqan nerse- xitaysiz weten tupriqi! Musteqil Sherqiy Türkistan! Wetinimizdin xitay tajawuzchilirini qoghlap chiqarsaq erkinlikmu, demokratiyemu, qanche perzent körüsh hoquqimu öz qolimizgha ötken bolidu, demokratiyidin ensirep ketmisingizmu bolidu, xelqimiz hakimiyet qurushni, demokratik dölet qurushni ezeldin bilidighan eqilliq, tejribilik xelq, bashqilarning ügitip qoyushigha peqet muhtaj emesmiz! Biz mehrum bolghan barliq nersilerni tajawuzchi xitaylar changgiligha kirgüziwalghan, peqet ashu xitaylarning Shingshingshiadin ötüp sepil ichidiki yurtlirigha qaytip ketishini, eger qaytip chiqip ketmise tayaq bilen urup yaki qoralni tenglep turup ularni qoghlap chiqiriwetishkila muhtajmiz. Bashqa teliwimizmu yoq, shundaq addi!
Ejdatlirimiz qaldurup ketken tarixi iz- Qiyatash resimliri. Qiya tash resimliri iptidai owchiliq we urushqa ait resimler bolup, 4 ming yilliq tarixqa ige. Qiyatash resimliri Tengri tagh etekliri, Qurum we Qaraqurum tagh eteklirige kengri tarqalghan.
Altaydiki Shemirshek qedimiy qebristanliqqa xitay tajawuzchi hökümiti tiklep qoyghan abide.
Sherqiy Türkistan bilen Qazaqistanning chegrisidin bir körünüsh. (Altay). Deryaning qarshi teripi Qazaqistan'gha, bu teripi Sherqiy Türkistan'gha tewe.
Altay tagh etigide Qazaqistan bilen bolghan chegrini 'qoghdawatqan' xitay cherik. Sozmaq, yaki manapolka bilen birni atsingiz quchqachtek pokkide chüshidu igizde turghan, chapini uzun kepqalghan xitay cherik.

Altaydiki Qanas kölidin bir körünüsh. Xitay tajawuzchiliri maddiy bayliqlirimizni bulap toshup elip ketkenning sirtida, chet'ellik seyyahlarni aldap Sherqiy Türkistanni ziyaret qilishqa qiziqturup, ularwetinimizge barsa nurghun pul ündüriwalmaqta, muhitni bulghimaqta we chetelliklerge Sherqiy Türkistanni emes, xitayni teshwiq qilip, tezrek, köprek meblegh selip xitayning Sherqiy Türkistanni bulap ketishige yardem qilishqa chaqirmaqta!
Altaydiki Qanas köli etrapidin bir körünüsh. Xitay tajawuzchiliri gherpning ghezinisini echip sepil ichige toshup ketimiz, digen bulangchiliq siyasiti arqiliq Altay etekliridiki güzel yaylaqlarni omumiyüzlük igellep, sayahet nami bilen xitay tajawuzchilirini türkümlep kelishke küshkürtmekte. Qanas kölini 10 nechche yildin beri xitayning hemmila yeride jenining beriche teshwiq qilip xitaylarni tezdin kelip yerlishishke dewet qilmaqta. Güzel wetinimizni paskina xitaylarning tömür tapini astidin qutquzamduq yaki xan leylumni oqup uxlap yetiweremduq?
Altay yaylaqliridiki Qazaq charwuchi. Altaydiki mutleq köp qisim yaylaq we munbet tupraqlarni ish-qur polkliridiki xitay tajawuzchiliri igelliwalghan bolup, yaylaqliri we mal-charwuliridin ayrilip qalghan Qazaq qerindashlirimiz namratliq we xorluq ichide yashimaqta. Hiliger xitaylar Qazaq, Qirghiz qatarliq köchmen charwuchi xelqimizgha bolghan hökümranliq we terrorluq bashqurushni kücheytish üchün ulargha xitayche chedir selip berip,ot-chöp we su qoghliship erkin köchüshke jenining beriche tosqunluq qilmaqta hemde millitimizning jenggiwarliqini yoq qilish üchün barliq hile-mikirlerni ishqa salmaqta.

Ürümchidin Ghuljigha qarap ayrupilanda uchsingiz Tengri taghlirining bu menzirisini körisiz. Tengri teghi Sherqiy Türkistanning sherqidiki Qumulning sherqiy shimalidin bashlinip gherpte Özbekistan'gha tutishidu. Uzunluqi 2500 km din artuq, jenuptin shimalgha kengliki 250 km din 300 km ghiche kelidu. Türk millitining tarixi we medeniyiti Tengri taghliridin ayrilmaydu. Ejdatlirimiz iptidai din'gha etiqad qilidighan uzaq ötmüshte bu taghni tengri ornida körgen we 'Tengritagh' dep at qoyghan. Chünki Türk milliti owchiliq, charwichiliq, medenchilik, dehqanchiliq bilen shughullinip kelgen, hayatliqqa eng zörür bolghan su, orman, medenler, yawayi haywanlar Tengritagh etekliride mol bolghachqa uni hayatliq bexsh etküchi tagh, yeni Tengritagh dep ulughlighan. Xitaylarning miladidin ilgiriki Xenname we Tarixi xatiriler digen kitapliridimu Tengritaghni Uyghurche 'Tengli tage 腾里塔格 '- dep ahang terjimisi boyiche xatiriligen. Keyinki künlerde xitay seyyahlar yaki sodigerler bügünki Sherqiy Türkistan tupraqlirigha kelgende aq köngül Uyghurlar Tengriteghining menisini xitaylargha dep bergendin keyin sepil ichige qaytip ketken xitay sehhaylar bu taghni mena terjimisi boyiche 'Tienshen 天山' dep xatirileshke bashlighan. 19-esirlerge kelgende Rus ekispiditsiyechiliri ottura asiyagha, jümlidin Tengritagh eteklirige axbarat oghurlash hemde herbiy kengeymichilik üchün matiriyal toplash meqsitide kelgendin keyin, xitay tajawuzchiliri bilen uchrishish pursitige eriship bu taghni meqsetlik xitayche teleppuzda 'Tiyanshan'-dep xatirilep Char Rusiyege arqiliq Yawropagha tonushturghan. Hetta Rus ekispiditsiyichisi öz ismining axirigha Tiyanshaniskiy' digen leqemni chaplap, qandaqtur bu taghqa 'muhebbiti bar' dek körünüshke tiriship baqqan. Qirghizistandiki issiq köldin Bishkekke qarap azraq mangsingiz yolning sherq teripide u Rus ekispiditsiyichining heykili we ismi tashqa oyup qoyulghan. Miladidin ilgiriki zamanlardin bashlap ata-bowilirimiz ana tilida 'Tengritagh' dep atap kelgen bu muqeddes abide mana mushundaq yollar bilen xitay dölitige we yawropagha 'Tiyanshan'-digen at bilen tarqalghan. Xitay we chet'elliklerdin'ghu aghringhili bolmaydu, ular Türkiy tillarni bilmeydu-deyli, Sherqiy Türkistandiki yazghuchilar, shairlar, ediplermu eserliride nomus qilmay tiyanshan-dep ataydighan ehwallarnimu köp uchritimiz. Bu xitaygha bolghan texsikeshlikmu yaki rastinla tagh namini bilmesliktin kelip chiqqan xataliqmu? Meningche bilmesliktin köre xitaygha bolghan sadaqetmenlik, tengriteghining Sherqiy Türkistanning teghi ikenlikini tilgha almay atlap ötüp ketish, texsikeshlik qilish üchün shundaq qilsa kerek, jan baqti edip we shairlirimiz. Wetendiki chaghlirimda Pasha İshanning jarangliq awazda mundaq naxsha oqughanliqi esimde:
Toldi altun chéchekke, tiyanshanning boylari....
....
Komunist xitay tajawuzchiliri wetinimizni besiwalghandin keyin Tengritagh eteklirige tajawuzchi armiyisi, zapas armiyisi (bingtüen) we tajawuzchi ahalisini türkümlep yerleshtürüp, yaylaqlirimizni, munbet yerlirimizni, deryalirimizi, baghlirimizni igelliwalghandin sirt, altun, kümüsh, mis, kobalit, qoghushun, titan, uran qatarliq renglik metal medenlirimizni kolap elip sepil ichige bulap ketkendin bashqai Tengriteghidin chiqqan urandin atom bombisi yasap yene shu Tengri tagh etekliridiki Teklimakan qumluqida 50 qetimgha yeqin sinaq qilip Tengri tagh, Tarim oymanliqi, Jung'ghar oymanliqi, Turpan oymanliqi, Qazaqistan, Qirghizistan, Özbekistan we Tibetning ekologiyilik muhitini eghir derijide bulghidi, tupraqni, hawani, insanlarni we barliq janliqlarni, ösümlüklerni zeherlidi. Tajawuzchi we terrorchi xitaylarni Tengritagh etekliridin, Qurum taghliri, Qaraqurum taghliri we Altun tagh etekliridin qoghlap chiqirip sepil ichige soliwetmigüche ottura asiyada tenchliq bolmaydu, erkinlik, azade muhit bolmaydu. Xitay terrorchiliri tengrining, tebietning, insanlarning, tenchliq we erkinlikning düshminidur.


Ghulja shehrige xitay tajawuzchilar hökümiti yeqinda yengidin yasap qoyghan Linzeshü xatire sariyining qeniq girim qilin'ghan derwazisidin bir körünüsh.
Linzeyshüy digen xitay eslide Manju empiratorliqini qoghdap qelish üchün Engiliyege qarshi urush qilip xizmet körsetken xitay bolup, teng hoquqsiz shertnamigha imza qoyghan Menching hökümiti u xitayni jazalash üchün chegra sirti(wetinimizge) paliwetken. Bügünki komunist xitay tajawuzchiliri tarixni pütünley burmilap we oydurup chiqirip 'Linzeshüy Turpan'gha kelip Uyghurlargha kariz yasashni ögetken, Ghuljigha kelip epsun oqup İli xelqige nijatliq elip kelgen, xitaylar İli Uyghurlirigha meshrep oynashni, tembur chelishni ögetken, Qazaqlargha dombura chelishni, Qirghizlargha qomuz chelishni xitaylar ögetken, bu zimin'gha türkümlep kelinglar, silergimu ete-ögün abide turghuzimiz, tajawuzchiliq qanunluq we shereplik ish. Bizning Sherqiy Türkistan'gha tajawuz qilip kirgenlikimiz toghra we adil ish, bizni qollanglar we barliq terrorluq heriketlirimizge aktipliq bilen qatnishinglar' -dep teshwiq qilip, bundaq saxta oydurmini 'wetenperwerlik terbiye bazisi'-dep atimaqta. Uni az dep Xotenlik Bahargülning orunlishida 'Women shinjang xao difang' (Bizning shinjang yaxshi jay)-dep naxsha towlitip Televizor, radiolarda sun'i hemra bilen xitay xelqige teshwiq qilmaqta.

Xitay tajawuzchiliri Sherqiy Türkistan'gha qilghan tajawuzchiliqi, bulangchiliqi, yalghanchiliqi we terrorluq jinayetlirini yoshurup, özliri yürgüziwatqan dölet terrorliqini yoshurush üchün tarixni burmilash, yengidin oydurup chiqirish qilmishliri bilen keng-kölemde shughullinip keldi. Sherqiy Türkistan jumhuhriyiti re'isi Elixan Töremning 1944-yili Ghulja shehride xelqimizge sözligen nutqini misal alsaq, Xitay xanliri we emeldarliri özlirining jéni we tupraqlirini saqlap qelish üchün 10 ming chaqirimliq seddichin sepilini soqup, uning ichige xuddi bürkütke yoluqqan toshqandek mökünüp yashap kelgen bolup, texi tünügünla tajawuz qilip besiwalghan Sherqiy Türkistan ziminlirini 'ezeldin xitayning ayrilmas bir qismi'-dep teshwiq qilish bilen pay-pétek bolushni dawamlashturmaqta. Reswa xitaylar bu yalghanchiliqigha pakit oydurup chiqish üchün Ghulja shehrige Linzeshü digen xitayning 1842-yili İligha sürgün qilin'ghanliqi,Ghuhljida bir nechche yil yashighanliqi, shunga İli aymiqining 'ezeldin xitayning zimini' bolushi kereklikini teshwiq qilish üchün, Linzeshü xatire sariyi' yasap chiqip, uni 'wetebperwerlik bazisi' süpitide yash-ösmürlerge jenining beriche teshwiq qilmaqta. Bu resimdiki heykel Ghulja shehrige yengidin yasalghan Linzeyshüy xatire sariyigha tiklen'gen Linzeyshüyning buti.

İli wilayiti Künes nahiyisi tewesidiki Narat yayliqidin bir körünüsh. Kökke taqishidighan Tengri taghliridiki qar-muzlar qishimu-yaz erip İli wadisigha eqip İli deryasini shekillendürgen bolup, İli aymiqining tuprighi munbet, suliri elwek, hawasi sap. Yilliq höl-yéghin miqtari 250 mm din 400 mm giche bolup, charwichiliq, dehqanchiliq, ormanchiliq üchün taza bap kelidighan altun tupraq hesaplinidu.
Xitay tajawuzchiliri İli aymiqi tewesige ish-qur polkliridin 4-,5-,6-,7-,8-,9-,10- we 12-dewiziyelirini makanlashturghan bolup, bu tajawuzchi, bulangchi, terrorchilar goroh armiyisi Sherqiy Türkistanning shimalidiki yaylaq, terilghu yer, derya-köl suliri, kan rayonliri hemde sheherlerni igelliwalghan bolup, köpinchisi adette dehqanchiliq, charwuchiliq, sanaet, soda we herbi ishlar bilen shughullinidu. Sherqiy Türkistanliqlar tajawuzchilargha qarshi heriket qilghan zaman ulargha qoral tarqitip berilidu-de, Uyghur,Qazaq, Qirghiz, Özbek, Tatar qatarliq tupraq igilirini öltürüshke atlinidu! Xitay tajawuzchi, terrorchilar gorohi Sherqiy Türkistan'gha makanlashturghan xitay diwiziye sani 15 bolup, ötkenki xatirimizde eytip ötkendek peqet Qeshqer wilayitige tajawuz qilip makanlishiwalghan 3-diwiziyege qarashliq türmiler ichide 2005-yilliq Uyghur tutush we qiynap öltürüshte xizmet körsetken türme sani 50 bolghanliqigha qarap, 15 diwiziyede ottura hesap bilen Uyghur, Qazaqlarni kollektip qolgha elip qiynap öltürüshte xizmet körsitiwatqan, ilghar türme bolup saylan'ghan ish-qur polkliri türmilirining 750 din kem emeslikini asanla hesaplap chiqalaymiz.

İli wilayiti Mong'ghulküre nahiye tewesidiki 'Balbal tash' lar. Türk milliri islam dinigha etiqad qilishtin ilgiriki nechche ming yilliq tarixta iptidai dinlar, Ateshpereslik dini, Mani dini, Budda dini qatarliqlargha etiqad qilip kelgen. Balbal tash- ejdatlirimizning qebrilirige tikilgen tash bolup, qedimki zamanlarda qehriman ejdatlirimiz wetenni qoghdash urushida öltürgen düshmen sanigha barawer kelidighan tashlarni bundaq balbal tash etrapigha chögilitip tizip qoyghan. İli aymiqi teweside Balbal tashlardin 100 din artuq saqlinip qalghan. Bundaq Balbal tashlar Altay taghliri, Tengritaghlirining etekliridiki yaylaq we bostanliqlarda közge cheliqidu.

Ghulja sheher etrapining qishliq menzirisi. Bu yurtqa bahar ata qililsh üchün hemmeylen jan tikip küresh qilmisaq bolmaydu.
Ghulja chegra iqtisadiy hemkarliq-bulangchiliq rayonigha makanlashturulghan xitaylarning bulangchiliq texnikisi üginidighan dersxanisidin bir körünüsh.
Ghulja chegra iqtisadiy hemkarliq rayonigha kelgen tajawuzchi xitaylar üchün selin'ghan olturaq rayonidin bir körünüsh.
Ghulja chegra iqtisadiy hemkarliq rayonidiki xitay tajawuzchi-bulangchilar bulangchiliq we terrorluqni tezlitish heqqide meslihet yighini echiwatqan körünüsh.
Ghulja shehrige xitay tajawuzchilirining bulangchiliqini kengeytish üchün yengidin bina qilin'ghan 'Ghulja chegra İqtisadi hemkarliq rayoni'. Bu burun kelgen xitaylar bilen yengi kelgen xitaylar hemkarliship İli oblastini birlikte bulaydighan goroh shirket bolup hesaplinidu.

Ili derya sahiligha xitay tajawuzch’ aqqunliri üchün mexsus tesis qilin’ghan ”Ghulja chegra iqtisadiy hemkarliq rayoni” 1992-yili Beijing tajawuzchi hökümiti teripidin pilanlan’ghan bolup, igelliwalghan yer kölimi 650 gektar, tajawuzchilargha ishlitishke berilgen emeliy yer kölimi 2200 gektar bolup, bu rayonda xitay tajawuzchiliri 2003-yildin etibaren süt mehsulatliri, haraq zawuti, yaghach mehsulatliri, biologiyilik dora zawuti, qurulush matiriyal zawuti we bashqa towarlarni ishlepchiqirishqa bashlighan bolup, Sherqiy Türkistanning orman bayliqi, charwa mehsulatliri bayliqi, kan bayliqi, ziraet bayliqlirini bulap pishshiqlap ishlep xitayning ichige, Qorghas chegrisi arqiliq ottura asiya we ottura sherqqe setish bilen shughullanmaqta. Bu bulang-talang rayonigha mexsus seddichin sepili ichidin xitay aqqunlarni yötkep kelip orunlashturulghan bolup, Ghulja xelqini yeqinmu yolatmighan.
Ghulja shehridiki kök-tat bazirigha qarang: Bazarda qanche Uyghur bar iken? Tajawuzchi xitaylar xuddi sichüendiki öz mehelle bazirida olturghandek bighem, pochi halda olturup ketkinini qarang! Bu xitaylar biguna amma, adettiki xitay, beshini kesishke sherti toshmaydighan xitaymidu? Bu köktatlarni ular sichüendin yaki xunendin elip kelgendimu? Bu xitaylar emeliyette qoralliq düshmenlirimizning arqa sep qoshuni bolup, hayat-mamatliq küresh bashlinidiken tajawuzchi hökümet ulargha derhal qoral we oq tarqitip beridu-de, Uyghur,Qazaqlarni öltürüshke bashlaydu! Dimekchimenki, Sherqiy Türkistan tupraqlirigha qanunsiz, ruxsetsiz kelgen herqandaq xitay jinayetchi hemde düshmen bolup, ölüm jazasigha sherti toshup eship qalidu. Allahning we BDT ning munasiwetlik qanunlirigha köre ular özini sorap sepil ichidiki yurtlirigha ketmeydiken biz ularning beshini kesishke, etip öltürüshke, partilitip öltürüshke heqliqmiz. Undaq qilishqa bolmaydu, deydighanlar barmu-ya!?

Weten mening, tarix guwah, wetinimdin chiqip ket!
Xelqim turur qilip dawa, wetinimdin chiqip ket!
Dawayim heq, alem guwah, wetinimdin chiqip ket!
Yarding atom, buzdung hawa, wetinimdin chiqip ket!

Séning bilen ming qaynatsa, qushulmaydu qénimiz.
Oxshimaydu örpi- adet, étiqad we dinimiz.
Jan chiqsimu ana yurttin ayrilmaydu ténimiz.
Chünki unda tökülgendur bizning kindik qénimiz.


Ghulja ayrudurumigha 2005-yili 12-ayning 2-küni ayrupilanda yetip kelgen xitay tajawuzchi armiyisi. Her yili Ghuljigha xitay tajawuzchi armiyisidin nechche ming xitay cherikni ayrupilanda yötkep kelip Ghulja xelqini, İli xelqini qirghin qilmaqta hemde ottura asiyagha bolghan herbi kengeymichilikni tezlitish üchün jiddiy hazirliq qilmaqta.
Ghulja sheher kochidiki xitay tajawuzchi hökümitige ishleydighan ghalcha saqchilar toplashqan menzire.Ghulja xelqini xalighanche qolgha elip, türmilerde qiynap öltürüshke biwaste qatnishidighan saqchilar. Xitay terrorchi hökümiti muntizim tajawuzchi armiyisi, ish-qur polkliridiki qoralliq düshmenler, qoralliq qisim, qoralliq saqchi qatarliq türlük namlar bilen ataydighan terrorchilar gorohi bilen Ghulja xelqini, İli xelqini, Altay xelqini, Chöchek xelqini qolgha elip, qiynap öltürüsh, eghir jerimane elip hayat yolini kesish, qul qilish, rohini sundurush we pajielik öltürüsh bilen shughullanmaqta. Nomussiz, shermende xitay tajawuzchiliri yol belgisige Uyghurche xetmu yezip qoymaydighan derijide heddidin eship ketken. Ulargha jihattin bashqa jawap qayturush charisi yoq!
Qara niyet Xitay tajawuzchilirining parchilap bashqurush siyasiti boyiche İli wilayiti, Altay wilayiti we Tarbaghatay wilayitidin ibaret üch memuri wilayetke parchiliwetilgen bolup, hiliger xitay komunist tajawuzchi, terrorchiliri Sherqiy Türkistan tupraqliri we Sherqiy Türkistan xelqining bir pütünligini parchilap İli wadisigha 'İli Qazaq Aptonom Oblasti'-dep at qoyup, tarixtin beri İli wadisining siyasiy, iqtisadiy, medeniyet, qatnash we herbi ishlar merkizi bolup qedimiy sheher Ghuljini oblastning merkizi qilip bekitip, oblast tewesidiki nopus zichliqining shalangliqigha közi qizirip seddichin sepili ichidin İli wadisigha tajawuzchi xitay ahalisini yötkep kelip makanlashturush üchün siyasi asas saldi we 1954-yildin bashlap ish-qur polkliri(Bingtüen) dep atilidighan herbi tajawuzchilar gorohini makanlashturushqa kirishti. İli xelqi xitay komunist tajawuzchilirining bundaq bulangchiliq qilmishigha qarshi isyan köterdi. Xitay komunistliri bu isyanni qanliq basturup tümenligen Sherqiy Türkistanliq yer, öy igilirining Qazaqistan tewesige qechip ketishini keltürüp chiqirip, ularning terilghu yeri yaylaq, orman, kan bayliqliri, öy-mülüklirini seddichin sepili ichidin tajawuz qilip kelgen xitaylargha teqsim qilip berdi.
Sherqiy Türkistanning shimalidiki bipayan yaylaqlar, munbet tupraqlar, elwek sular, nefit, tebii gaz, renglik metal,kömür we bashqa bayliqlarni igelliwaldi, bayliqlirimizni poyiz, bulangchiliq turba liniyisi we yük aptomobilliri bilen xitaygha toshup ketmekte.

İli deryasi Xantengri choqqisining shimalidin bashlinip Qazaqistandiki Balqash kölige quyulidu. Omumi uzunluqi 1500 km din artuq bolup, Sherqiy Türkistan tewesidiki uzunluqi 600 km din ashidu. İli deryasi Sherqiy Türkistandiki eqin miqtari eng mol bolghan derya hesaplinidu. Derya süyining 4 ten 3 qismi Qazaqistan'gha eqip ketidu. İli deryasi 570 ming kuwadrat kilometirliq İli wadisining hayatliq menbe'esidur.
İli wadisi nechche ming yildin beri ejdatlirimiz yashap, güllendürüp kelgen göher diyarimiz bolup, milliy tariximizda xanliqlarni qurghan, parlaq medeniyet yaratqan ana tupraqlirimiz bolup hesaplinidu. Tengri taghlirining etigige jaylashqan İli diyari yeqinqi 250 yilliq tariximizda Manju, Xitay, Rus tajawuzchilirining közini qizartip nechche qetim tajawuzgha uchrighan göher zimin bolup, 1763-yili Manju empiratorliqi wetinimizge tajawuz qilip kelip İlida ‘İli General Mehkimisi’-dep atilidighan herbi tüzümdiki tajawuzchi hakimiyetni qurup Sherqiy Türkistan xelqining yilikide su ichken we xelqimiz üstidin qanliq qirghinchiliq yürgüzüp kelgen idi. Qehriman İli xelqi meyli Manju tajawuzchiliri bolsun, meyli Xitay tajawuzchiliri bolsun, meyli Rus tajawuzchiliri bolsun wetinimizge besip kirgen kündin etibaren hechqachan tajawuzchilargha qarshi küreshni tpxtititp qoyghini yoq. İli wadisini, shundaqla Sherqiy Türkistan tupraqlirini tajawuzchi düshenlerdin qoghdap qelish üchün İli xelqi eghir bedellerni tölep keldi.
Ghulja shehridin bir körünüsh. Bu resimge qarap Ghulja hejep tereqqi qipketiptu!-dep qalmang dostum! Bu Ghuhlja xelqi emes, belki tajawuzchi xitaylar olturaqlashqan qisim bolup, xitaylar pakitni burmilap bu körünüshler bilen Sherqiy Türkistan xelqini we dunya jamaitini aldashqa urunmaqta.
Ghulja sheher kokchiliridin bir körünüsh.Xitaylar kelishtin ilgiri ajayip pakiz bu kochilar xitay terrorchilirining destidin rohi we maddiy jehettin eghir derijide bulghinip ketti.

Manju empiratorliqining aghdurulushi bilen 1912-yili Sherqiy Türkistanni hechqandaq bedelsizla ‘miras alghan’ Guomindang (xelq partiyisi digen menide) xitayliri xelqimiz üstidin qirghinchiliq elip bardi. 1912-yildin 1929-yilghiche bolghan 17 –yil ichide Guomindang xitay tajawuzchiliri xelqimizni nadan qaldurup hökümranliq qilish üchün Sherqiy Türkistandiki barliq mekteplerni taqap, ‘Shüetang’ dep atilidighan xitay tili we xitay idiyisini ügitidighan mektep tesis qilip özlirining mustebit, terrorchi hakimiyiti üchün terjiman we ghalcha yetishtürdi. Bir qisim mekteplirimizni butxanigha özgertti.1940-yillarda Guomindang xitaylirining tajawuzchiliq we milliy zulumigha qarshi küresh qilghan wetenperwer, qehriman Ghulja oghul-qizlirini qolgha elip Ghulja shehridiki türmilerde insan qelipidin chiqqan usullar bilen qiynap qetliam qildi we jesetlirini türmining hajetxanisigha tashliwetken idi.
1763-yili Manju-Xitay tajawuzchiliri Sherqiy Türkistan'gha tajawuz qilip besiwalghan chaghda 'İli general mehkimisi'(xitayche ili jiangjün fu-deydu)-deydighan herbi hakimiyetni qurup Sherqiy Türkistan'gha hökümranliq qilip xelqimizni qirishqa bashlighan. Tajawuzchi, terrorchi hakimiyetni da'im eslep turush we xelqimizni dawamliq qirghin qilish, tajawuzchiliqni qanunlashturush üchün komunist terrorchilar gorohi Ghulja shehrige yuquridiki resimde körsitilgen mehmanxana ''Jiangjün shuangchen'' (tajawuzchi generalning qosh téngi atti-digen menide) ni sélip tajawuzchiliqini medhiyilimekte. Binagha Uyghurche yaki Qazaqche xetmu yezip qoymighanliqigha qaranglar, terrorchi xitaylarning!
Tengritagh etigidin bir körünüsh. Mushundaq güzel wetinimizni xitay tajawuzchiliri besiwalghan tursa, uni jan tikip qutquzushni emes, tajawuz qilip besiwalghuchi xitaylar bilen hemkarliship, tajawuzchi hökümetni etirap qilip, uningdin shepqet tileydighan, sözlishishni teshebbbus qilidighan kishilirimizmu bar texi, xuddi xitaylar tuyuqsizla iman eytip, normal insan'gha özgirip 'Uyghur, Qazaqlargha uwal qiptimiz, emdi yurtimizgha qaytip keteyli, jinayetlirimiz üchün kechürüm soraymiz' deydighandek! Towa!
Allah Sherqiy Türkistanliqlargha ata qilghan jennet misali Sayram kölidin bir körünüsh. Sayram köli etrapidiki yaylaq we ormanliqlarni bingtüen xitayliri we yerlik tajawuzchi qorchaq hökümetlerge makanlishiwalghan xitaylar igelliwalghan bolup, yer we mal igiliri qoghliwetilip, igidarchiliq hoquqi xitay teripidin tartiwelin'ghan.

Ghulja shehridiki "Xitay Baziri"din bir körünüsh. Jennettin bashqa hemme yerge yamrap ketken xitaylar wetinimizning kelgüsi üchün tehdit bolup turmaqta. Ghuljida 'xitay baziri' deydighan bir bazar bar idi, u bazarda Uyghurlar ashxana we dukan echip tijaret qilatti, bazarda xitay yoq idi, hazir bolsa Qeshqerde we bashqa sheherlerde 'xitay baziri' dep atilidighan bazarlar köpiyip qaldi.Xitaylarmu köpeymekte.

Ghulja shehridiki ériq-östenglik mehelllilerdin bir körünüsh. Bundaq mehelliler jumhuriyet dewride hemmila yerde közge cheliqidighan bolup, xitay wabalirining yamrap ketishige egiship barghanseri azaymaqta. Tajawuzchigha qarshi küreshni bashlimisaq ete, belki bügün xitaylashturulghan mehellilerdin bashqa menzirini körelmeymiz.
Sherqiy Türkistanning nefit, tabii gaz, altun qatarliq renglik metal,kömür we pulgha yaraydighan mal-mülkini xitay tajawuzchiliri bulap ketmekte, Uyghur dehqanliri yil boyi kalidek ishlisimu qoligha tegidighan pulning tayini yoq namratliqqa mehkum qilinmaqta. Xitay tajawuzchiliri bayliqlirimizni poyizda yurtigha toshup ketidu, Uyghurlar bolsa éshek harwusi bilen sewze-piyazni bazargha toshuydu we yer heqqi, baj tapshurushqa mejburlinidu.
Ghulja shehridiki Uyghur ailisidin bir körünüsh. Nechche ming yildin berichöllerni bostan qilip, baghlarni berpa qilip yashap kelgen Uyghur xelqi terrorchi xitaylarning tajawuzchiliqi destidin eghir zulum körmekte we irqiy qirghinchiliqqa uchrimaqta.
Uyghurlarning öyi 'aptonom rayon' bolup, xitay bolmighachqa qayghu-hesretlirini, heyt-bayramlirini, xoshalliqlirini duttar- tembur bilen, gahi mungluq, gahida shox muzikilar bilen ipadilep kelgen. Yeqinqi yillardin beri xitaylar Uyghurlarni öz öyliridimu aramida yashatmaydighan bopketti. Xitaylarni bu eziz tupraqlirimizdin qoghlap chiqiriwetsek andin heqiqi medeniyet, insanche hayat Sherqiy Türkistan bostanlirida shundaqla ottura asiyada rawajlinidu we dunyada tenchliq emelge ashidu.
Ghulja shehridiki Uyghurlarning ailisidin bir körünüsh. Xitayning sesiq hidi yoq bolmighan herqandaq muhit pakiz muhit bolup, wetinimizge paskina xitay tajawuzchiliri kelgendin etibaren ziminlirimiz, hawalirimiz, sulirimiz, sheherlirimiz, rohimiz bulghinishqa bashlidi. Xitay-apet dimektur! Xitay-terrorchi dimektur! Xitay- insanlarning exliti we exlet ishlepchiqiridighan mexluq dimektur. Qarang xitaysiz hoylining pakisliqigha.
Ghulja shehridiki Uyghur balilar. Sherqiy Türkistanning kelgüsi bolghan bu perzentlirimizge xitaysiz Sherqiy Türkistanni miras qilip keteyli! Allah aidigha, ejdatlirimizning aldigha yüzimiz yoruq halda bérip hésap béreyli! Ewlatlirimiz bizdin pexrlensun! Qebrimizge gül-chéchekler tizsun, rohimizgha dua qilsun!
Ghulja shehridiki Uyghur,Qazaqlar olturaqlashqan mehellilerdin bir körünüsh.

Ghulja shehri xitay tajawuzchi hökümitining istatistikisigha qarighanda tajawuzchi apetler igelliwalghan qisimlirini qoshqanda 676 kuwadrat kilometir bolup, ish-qur polkliridiki tajawuzchilar we muntizim tajawuzchi xitay armiyisi nopusini qoshmighanda 430 ming ahalige ige, Uyghurlar nopusning texminen yerimini, yerlik hökümetke soqunup kiriwalghan doqundi xitaylar sheher nopusining 35% ni, Qazaqlar 4.5% ini teshkil qilidu.(2005)

Xitay tajawuzchi hökümiti 1997-yili Ghuljidiki Uyghur yashlar xitay tajawuzchilirining diniy etiqad, milliy medeniyet we siyasiy, ijtima'i, iqtisadiy jehette yürgüzgen eghir milliy zulumliri we xitayning dölet terrorliqigha qarshi elip barghan zorawanliqsiz naraziliq namayishini qanliq basturuwetip, seddichin sepili ichidin tümenligen xitay tajawuzchisini Ghulja shehri we sheher etrapigha yötkep kelip makanlashturup İli wadisining tebii bayliqlirigha bolghan bulangchiliq sür'itini tezlitish, İli xelqini qirghin qilish, Xitay tajawuzchi ahalisi we hökümiti üchün bayliq yaritish meqsitide chegra soda shirkiti, dehqanchiliq, ormanchiliq, charwichiliq meydanlirini kengeytip we yengidin echip, bulangchiliqning 'bixeterlikige kapaletlik qilish' we ottura asiyagha bolghan herbi kengeymichilikni tezlitish üchün herbi gazarmilarni köpeytip, İli deryasining muhitini eghir derijide bulghimaqta we İli deryasining süuini Qazaqistan'gha aqquzmay wetinimiz ichidila ishlitip tügitiwetish üchün pay-petek bolmaqta.

İli aymiqidiki Uyghur, Qazaq, Özbek,Qirghiz, Tatar xelqliri xitay tajawuzchilirining dölet terrorliqi we tajawuzchiliq, bulang-talangchiliqigha qarshi qanliq küresh qilip xitay tajawuzchilirini İlidin, Altaydin, Tarbaghataydin qoghlap chiqirip, Sherqiy Türkistanni azat qilayli! Qazaqistan xelqi bu küreshke yardem berishi we biwaste qatnishishi lazim. Bolmisa Qazaqistan xelqiningmu köridighan küni bar.

İlini qutquzayli,Altayni qutquzayli, Tarbaghatayni qutquzayli! Sherqiy Türkistanni qutquzayli! Ottura Asiyadiki Türk tupraqlirini qutquzayli!

barinliq@hotmail.com

Sherqiy Türkistanni Qutquzayli ! (2)

Xoten sheherlik qorchaq hökümet binasi aldigha tiklen'gen dehqan heykili.

Xitay tajawuzchiliri Uyghur dehqanlirigha chidighusiz eghir zulum qilip, Uyghur dehqanlarni erkinlik, hörlük, musteqilliq üstide oylash we izdinish pursiti bermeslik üchün barliq terrorluq wastilirini qollanmaqta. Bu heqte merhum Roza Sayit mundaq digen idi:

Rast, u bir chagh tartti bichagh eziyet,

Körmidi ömri teriqche teziyet,

Yep paxal, medekni boldi qewziyet,

Bar musheqqet, yoq halawet terbiyet,

Yazda say, qishta yatti sirtning qarida.

'Toxta! mang!' ning köplikidin ming tosaq,

'Dashqazan'gha telmürüshte ach qosaq.

Öyni körmey yazda üch ay saqmu saq,

Kelse hashardin yene alwan-yasaq...

Yilseri qerz ashti bang-kanarida.

Sherqiy Türkistanning ottura esirni eslitidighan Xoten baziridin bir körünüsh. Xitay tajawuzchilirining bulangchiliq we eghir zulumi destidin barghanseri namratliship ketiwatqan Uyghur dehqanliri.

Mushundaq halette dehqan bichare,

Közi yash, dili xun, yüriki pare,

Engni jul, geli ach, miskin, aware,

Haligha way uning qeyerde chare?!

Hettaki jan'ghimu töler ijare,

Dunyada hemmidin dehqan bolmaq tes!

Kördunglar halimiz shuqeder nachar,

Ash tökken qaznaqtin chashqanmu qachar,

Yey disek tügidi, yimisek achar,

Biz nichün bopqalduq shu halgha duchar!

Sözlisek 'chaqting'-dep qehrini chachar,

Jahanda hemmidin dehqan bolmaq tes!

Xoten wilayiti Sherqiy Türkistanning gherbiy jenubigha jaylasjqan bolup, gherp we jenup teripi Qurum taghliri bilen orilip turidu, sherq we shimal tereplirini Teklimakan qumluqi orap turidu. Xitay tajawuzchi hökümitining tebi’i bolmighan memuri rayonlargha ayrishi boyiche Xoten wilayitining omumi yer kölimi 247 ming 964 kuwadrat kilométir bolup, Sherqiy Türkistan omumi yer kölimining 15% ini igelleydu. Xotenning sherqtin gherpke uzunluqi 670km, jenuptin shimalgha kengliki 570 km kelidu.
Xoten wilayiti Qurum we Qaraqurum taghliri arqiliq Keshmir we Tibet döliti bilen chegrilinidu, chegra uzunluqi 210 km.
Xitay tajawuzchi hökümitining nopus istatistikisi boyiche eytqanda 2003-yildiki Xoten wilayitining nopusi 1 milyom 740 ming bolup, Uyghurlar omumi nopusning 96% tin köprekini teshkil qilidu. Xoten wilayiti Sherqiy Türkistanda Uyghur nopus nisbiti eng yuquri bolghan wilayet hesaplinidu.
Xitay tajawuzchi hökümiti elan qilghan nopusta Uyghurlarning emiliy nopusi meqsetlik kémeytiwétilgen bolup, 1 milyon 740 ming adem ‘ish-qur’ (bingtüen) nami bilen Xoten wilayiti tewesige tajawuz qilip orunlishiwalghan xitay bulangchilarni öz ichige almaydu. Emgekchan Xoten xelqi komunist xitay tajawuzchilirining bulang-tangliri, qanliq basturushlirigha qarshi küreshni dawam qilip keldi, öz etiqadini eghir bedellerni tölep qoghdap keldi.

Xoten Uyghurliri etles toqushni bügünki kün'giche dawam qilmaqta.

Emgekchan Xoten Uyghurliri nechche ming yilliq shanliq tariximiz jeryanida Tarim medeniyitini berpa qilish üchün tiriship ishlep chöllerni bostan qilip, sheherlerni qurup, mektep echip, 10-esirdin ilgiri butxana, 10-esirdin keyin bolsa meschit, medrislerni yasap etiqad bilen yashap kelgen.18-esirdin beri Manju tajawuzchiliri we xitay tajawuzchilirining wetinimizge qilghan tajawuzchiliqigha qarshi küresh qilip tillarda dastan bolghudek ghelibilerni qolgha keltürgen.

Xoten shehrining sherqige, Yorungqash derya sahiligha jaylashqan Xoten gilem fabrikisidiki Uyghur qiz-chokanlar gilem toquwatqan körünüsh.

Xoten Uyghurliri emgekchan, chongqur etiqadliq, medeniyetlik, qoli chiwer, sen'etxumar xelq bolup tarixtin beri öz ghelibilirini, bext-saadetlirini naxsha eytish, ussul oynash bilen ipadilep kelgen.

Pile ghozisidin yipek yip igiriwatqan Uyghur ayal. Tarixtin beri Xoten Uyghurliri üjme derixi tikip, pile beqip ghoza elip yipek yiplarni igirip gilem we etles toqup, er-ayallarning eng nepis, eng yarishimliq kiyim-kechek, doppa we öy bezeklirini tikip kündilik hayatigha güzellik qetip kelgen.

U tergen paxtidin bizning üsti bash,

U cheshlep yiqqan dan- bizning yigen ash.

Hem shu ligen'ge chiqqan gösh, ot-yash,

U baqqan pildin bizning yotqan tash,

U bolghach mert hatem biz mushundaq shash,

Jahanda hemmidin dehqan bolmaq tes!

Xoten shehrining sherqiy qismida jenuptin shimalgha eqip ötidighan Yorungqash deryasidin bir körünüsh. Yorungqash deryasidin miladidin ilgiriki zamanlardin etibaren Aq qash teshi chiqidighan bolghachqa derya namini ejdatlirimiz 'Yorung qash'-dep qoyghan. Yorungqash deryasi Qurum taghliridiki qar-muzlarning erigen suliridin hasil bolghan derya bolup, shimalgha qarap eqip Tarim deryasigha quyulatti. Xitay tajawuzchilirining apet elip kelgüchi aqqunlirining boz yer echishi, tebii ormanlarni kesip weyran qilishi we yadro sinaqlirini tekrar elip berishi tüpeylidin Yorungqash deryasi barghanseri qurup ayda-yilda yaz künliri sel kelidighan pesillik deryagha aylinip qaldi. Yorungqash deryasidin qash teshi bulaydighan tajawuzchi xitaylar derya muhitini teximu bulghap Xotenning kelichikige eghir tehdit salmaqta.

Xoten shehrining sherqiy jenubigha, Yorungqash derya boyigha jaylashqan Melikawat qedimiy sheher xarabisidin bir körünüsh.

Melikawat sheher xarabisige xitay hökümiti tiklep qoyghan abide.

Xitay tajawuzchilirining bayliqlirimizni bulash, emgek miwilirimizni zorawanliq bilen igelliwelish, yilda 3 aydin artuq hashar-medikarliqqa tutush, jahandarchiliq erkinlikini boghush, xalighanche qolgha elip basturush qatarliq zulumliri tüpeylidin namratlashturuwetilgen Xoten dehqanliri hayatini saqlap qelish üchün pulgha yaraydighan nersisi yoq qapaqqa neqish chékip bazargha apirip setishqa mejbur bolmaqta. Qapaqqa chékilgen neqishke qarang: Tal barang astida ussul oynawatqan Uygur qizi. Mushu mezlum milletni qarilashqa urun'ghan xitaylarning beshini kesmey bashqa nime yol bar deysiz?!
Emgekchan, qoli gül Xoten kasipliri soqup üstige neqish chekken chögün. Bumu hazir tewerük bolup qalghan milliy hüner senitimiz bolup, ete-ögün xitayning saxta malliri bazarlirimizgha yamrap ketse hünerwenlirimizning küni teximu teslishidu.
Xoten Uyghurliri ichige neqish chekip yasap chiqqan dap. Xotenni, Sherqiy Türkistanni jan tikip azat qilsaq zulum astida ingrawatqan Xoten xelqi qeddini des kötürüp, 'Altimiz, Chaltimiz!'-diyiship, duttar, tembur, rawap we daplirini qollirigha elip jennet kebi Xoten baghlirida neghmige chüshidu. Ashu künlerni qolgha keltürüsh üchün Allah yolida mangayli, Allahtin tajawuzchi xitaylargha qarshi jihat qilishqa nesip qil,dep tileyli, küresh qilayli!

Xotendiki ulagh baziridin bir körünüsh.Ejdatlirimiz nechche ming yilliq shanliq tariximiz jeryanida owchiliq, köchmen charwuchiliq, dehwanchiliq, beliqchiliq, ormanchiliq,medenchilik, qol hünerwenchilik, soda-setiq ishliri bilen shughullinip kelgen. Uyghurlar gerche Türk qebililiri ichide köchmen charwichiliq turmushidin eng awal bostan medeniyitige köchken bolsimu, ulagh beqish, ulaghning göshi, terisi, yungliri, tezekliridin paydilinishni peqet untup qalmidi.

Xitay tajawuzchilirining bulangchiliq we eghir zulumi destidin halsirap ketken Uyghur dehqanlar bazarda bir-birige mundaq dep peryad qilishidu:

Oghutmu 'pul!' deydu, yaltiraqmu hem,

Tügmenmu 'pul!' deydu, jin chiraghmu hem,

'Pul!' deydu tagharmu, toqunaqmu hem,

'Pul!' deydu yoldiki boghinaqmu hem,

Pul qeni?! pul nede?! ghem üstige ghem,

Jahanda hemmidin dehqan bolmaq tes!

Barghanseri eghirlishiwatqan xitay zulumi heqqide Uyghur dehqanlar yene mundaq deydu:

Barghanche égilip töwen'ge bashlar,

Chanaqqa sighmighach hesretlik yashlar,

Yürekni xun qilghach bulash-talashlar,

Amalsiz dadlinip, ah, zamandashlar,

İshikni chektuq el mehribanining....

Etizlar 'tonna' liq- tonna ash chiqsa,

Qonaq hem bughday, hem azraq mash chiqsa,

Hesapchi xitaylar bizdin shash chiqsa,

Rast san'gha 'qash' chiqsa, közdin yash chiqsa,

Yürekke yettighu uchi panining.

Xotendiki İmam Japiri Sadiq Ghojam medrisi. Xitay tajawuzchiliri Xoten tewesidiki barliq kona medrislerni mejburi taqiwetti. Bir qisim meschitlernimu taqiwetti, mubarek islam dinimizni ügetken we ügen'gen Uyghurlarni tutqun qilip ilgiri bu sehipimizde tilgha elip ötkinimizdek türmilerde wehshi usullar bilen qiynap öltürdi. Xitay tajawuzchiliri insaniyetning, medeniyetning düshmini bolup, ularni qoghlap chiqarmighuhche wetinimizde tenchliq, awatliq, bayashatliq, pakizliq, güzellik bolmaydu.
Xoten Keriye nahiye baziri merkizidiki töt kochigha Xitay tajawuzchiliri Qurban Tulum bilen Mawzeydongning heykilini qaturup Xoten xelqini aldashqa urunmaqta. Xuddi Uyghurlargha Mawzeydong nijatliq yolini bergendek!
Yuquridiki menzire Keriye nahiye baziridiki Uyghurlarning Mersedes(Mercedes-Benz), Toyota aptomobillirini toxtutush meydani. Qarang, Xoten Uyghurliri nimidigen bay bolup, nimidigen tereqqi qilip ketken! Aptomobil toxtutush meydanining zamaniwiliqigha qarang!
Xoten Chira nahiyiside Xitay tajawuzchi hmkümiti meschitning temigha chaplap qoyghan uqturush. (Diniy paaliyet sorunliri we tawap noqtilirini bashqurushni kücheytish toghrisida uqturush) (1999-yil, 2-ayning 10-küni)

Xotenning Yorungqash we Qaraqash deryaliridin chiqqan qash tashliri. Xoten qash teshi- Xotenning tarixtin beri meshhur mehsulatliridin biri bolup hazirghiche dunyaning nurghun yerlirige aliy derijilik sowgha süpitide tarqalmaqta. Xitay tajawuzchiliri Xoten we Qeshqer tewesidin qash teshi bulap seddichin sepili ichige elip ketmekte dunyaning herqaysi jaylirida setip xejlimekte.
Qash teshi- uzun tariximizdin beri hayatimizdiki muhim buyumlarning qataridin orun alghan bolup, bu heqte 11-esirde yashighan Mehmut Qeshqerimu 'Diwan Lughetit Türk' te melumat bergen: Qash teshi chaqmaq cheqishtin saqlaydu, ussighanda aghzigha seliwalsa ussuzluqni peseytidu....
Xotendiki dehqanlirimizning haligha qarang. Xitay tajawuzchilirini bu mubarek tupraqtin qoghlap chiqarsaq bu dehqanlirimiznimg yürekliri qanche oynap keter?! Topilang yollar qanche güzelliship keter?!

Dehqanmu yashisun, külsun, yayrisun,

Dehqanmu jarangliq ünde sayrisun,

Dehqanmu köklisun, össun-aynisun,

Qazini may körsun, shorpa qaynisun,

'Uh' disun, heyt-bayram, meshrep oynisun,

Jahanda hemmidin dehqan bolmaq tes.

Sen bizdek gerdini qatqan nede bar?

Miwe yep shaxqa tigh chapqan nede bar?

Tuz bergen tuzluqni chqqan nede bar?

El-yurtni dehqandek baqqan nede bar?

Eyitmisaq bolmaydu uning derdi bar!

Jahanda hemmidin dehqan bolmaq tes!

Xoten bostanliqidiki tashyoldin bir körünüsh. Xoten bostanliqida bughday, kömme qonaq, shal,kepez, aptapperes, zighir, zaghun...qatarliq yaghliq dan, qoghun-tawuz, yangaq, enjür, anar, üzüm, piste, badam, ürük, qara ürük, shaptul(tek depmu ataymiz), towghach, gilas, chilan, jigde...qatarliq miwiler we herxil köktatlar bolidu.
Teklimakan chöllikide kötürülgen quyun. Tarim oymanliqining otturisidiki Teklimakan qumluqi- 370 ming kuwadrat kilometir kelidighan, dunyada 2-chong köchme qumluq bolup, Xoten wilayitidiki bostanliqlargha herdayim qumlar köchüp tehdit delip turidu. Qum köchidin mudapie körüsh üchün Uyghur xelqi köchet tikip ihate orman bina qilidu, xitay tajawuzchiliri ormanlarni kesip qalaydu we ishlitidu, netijide Xoten bostanliqining kölimi yilseri taraymaqta.
Bügürdin yaki Kuchadin Xotenning Niye nahiyisige qarap yolgha chiqsingiz bu menzirini körisiz. Qeshqerdin Xoten'ge qarap mangsingizmu oxshashla bundaq menzirini körisiz. Eger qisqa waqit ichide xitay tajawuzchilirini wetinimizdin qoghlap chiqarmisaq Tarim oymanliqi tamamen qumluqqa we exletxanigha aylinip ewladlirimizgha exletxana we ghaljir xitaydin bashqa hechnerse miras qalmaydu!
Tarim oymanliqining sherqiy jenubigha jaylashqan Cherchende qoy beqish bilen mektepte oqushni birleshtürüshke mejbur bolghan balilar. Bu ewladlirimizgha biz nimini miras qilip ketishimiz lazim? Xitaylar waba virusliridek yamrap ketken Sherqiy Türkistannimu yaki xitaysiz pakiz, hör Sherqiy Türkistannimu?! Bu hemmimiz chongqur oylinishqa we jiddiy heriketke ötüsh perz bolghan mesile.
Keriye deryasining qurup ketken körünüshi. Deryaning qurup ketishi nimidin derek beridu? Derya nime üchün qurup ketti? Eger beshimizni ichimizge tiqip Allah buyrughan ishni qilmisaq Ete-ögün Yorungqash deryasimu, Qaraqash deryasimu, Yeken deryasimu, Könchi deryasimu, İli deryasimu qurup ketidu-texi! Uyqumizni achayli, bügündin bashlayli!

Xoten Keriyediki dehqan qerindashlirimiz Allahtin tilewatidu, dua qiliwatidu. Ular nime dep dua qiliwatqandu? Xitay tajawuzchilirining jajisini bergin, ya Rabbim! , xitay tajawuzchilirigha qarshi jihat qilishqa, sening yolungda shehit bolushqa nisip qilghin,ya Rabbim!, Bizge rehim qilghin!-dep dua qilmaqta.
Xoten Keriye baziridiki seksen xalta. Wetendiki bu méhnetkesh, semimi, mezlum xelqimizni her minut yad etip, ularni qutquzush üchün awal Allahtin yardem tileyli, andin özimiz heriket qilayli.

Xoten bazirigha kirgen dehqanlarning aldida deweylep turup bulangchiliq qilidighan qasqan shepkilik xitay bajger we bazar bashqurush ghalchiliridin biraz bolghan dehqanlar mundaq deydu:

Satqili epkirse yangaq ya güle,

U kéler dep: qeni resmiyet öte!

Bu kéler: Yer heqqi tapshurghin bole!

Dep qalsa: Sel toxtang..der yoqal, öle!

Uning'gha hemmisi toquydu müle,

Jahada hemmidin dehqan bolmaq tes.

Xoten Keriye nahiye yol boyida kitap setiwatqan Uyghur qizi. Burhan Shehidi, Seypidin Ezizilerni tilgha almayla qoyayli, İsmayil Exmet, Tömür Dawamet, Ablet Abdureshit, İsmayil Tiliwaldi we bularning tuqqanliri, yiyenliri we newriliri nime ish qiliwatqandu? Yol boyida cherchinchilik qilip jan beqiwatqandimu? Yaki resturanlarda haraq ichip, tansa oynap, chetellerge chiqip oqup, sayahet qilip, boynigha gilastukni taqap meghrurane yashawatqandimu? Chet'elge qechip chiqqan Uyghurlar, Qazaqlar ballirini qandaq terbiyelewatqandu? Chong yep chong ichish, oghullar köngül echish sorunlirigha, oyunchuqxanilargha, ishretxanilargha baridighan, men'i qilinmighan bolsimu meschitke barmaydighan, öyidimu namaz oqumaydighan, qizlar bolsa peqet namaz oqumaydighan, bedining u yer-bu yerlirini echip qoyup pochiliq bilen 'demokratiye' din behriman bolidighan, chongchiliq qilidighan, wetenning yer namlirinimu bilmeydighan, öz ana tilinimu rawan sözliyelmeydighan qilip terbiyelewatqandimu?
Xoten Keriye nahiyisining yezisida kir yuyuwatqan bir japakesh ana. Cheteldiki Uyghurlarning kir yuyush mashinisi bar, tokmu, issiq süyimu, alahide un sopunimu bar,yuyup bolup qurutup beridu-texi hazirqi kiralghhular! Cheteldiki bezi chokanlirimiz kirni mashinida yuyupnanni doxopkida pishurup özi resturanlargha, beziliri texi xitaylar achqan resturanlargha berip tamaq yep kelidiken, haraqmu ichishidiken-texi! Allahh, bundaqlarning könglige insap bergin! Ulargha hidayet ata qilghin! Ular ana wetinidiki eghir zulum astida azap chekiwatqan japakesh, yürekliri zide anilar, achilar, singillirini we qerindashlirini eslep tursun, ularni qutquziwelish üchün azraq bolsimu bedel tölisun, hech bolmisa besh waqit namaz qilip namizida qerindashlirigha azatliq tilisun, Amin!
Xoten Keriyening yezisida bir chilek ériq süyini desmiye qilip oynawatqan balilarni qarang. Bu balilarning oyunchuhqi yoq, dadisi kompiyuter elip berelmeydu, welsipitmu elip berelmeydu, tenherket qulubi yaki muzika kursigha iwetkidek puli yoq, chetelge yaki bashqa sheherge sayahet qilip kelidighan puli yaki imkaniyitimu yoq, internet digen ejnebilerning sözini teximu bilmeydu, resturan digen'ge peqetla berip baqmighan! Bu balilar etigini seherde ornidin turup janggalda qoy beqip, kün chiqqandin keyin öyige kelip nan bilen chayda nashta qilip kona somkisini kötürüp mektepke qarap mangidu, chüshte topa orlep turidighan mektep hoylisida quruq nan yeydu, kechqurun öyige qaytip yene pada baqqili jang'galgha ketidu, kechte öyige qaytip anisi nime etken bolsa shuni yep uxlaydu, öyide televizormu yoq, VCD,DVD, MP3 player..digenler teximu yoq!
Keriyediki ösmür qizlani qarang: Öydiki kirlerni dasqa selip eriq boyigha elip berip yughandin keyin öylirige qaytip ketip barghan menzire. Cheteldiki köchmenlerning qaysisining mushu yashtiki yaki chongraq qizi we yaki oghli mushundaq kir yuyidu? Sherqiy Türkistanliq muhajir Ata-anilar ballirini qandaq terbiyilishi kerek? Döliti musteqil kishilerning balliridek namaz oqumaydighan, ata-anisigha yardemleshmeydighan, pul buzdi, pochi, hakawur, weten söymeydighan, shexsiyetchi, ata-anisi qattiqraq gep qilsa yaki tayaq tekküzse saqchigha erz qilidighan kökerme qilip terbiyilishi kerekmu? Yaki xitay bek tereqqi qipketti, dep xitayni medhiyileydighan, xitay küchlük biz ajiz, shunga karing bolmisun,dep rohi ölgen iz basarlardin qilip terbiyilishi kerekmu? Buni her bir ata-ana bolghuchi obdan oylinishi we özi ülge bolghan halda bejirishke tegishlik mesile. Wetenni azat qilmisaq bizge erkinlikmu, demokratiyemu mensup bolmaydu, bashqa döletning chapinida meng'gü terligili bolmaydu! Ana yurtung aman bolsa, reng'gi royung saman bolmas!

'Men,sen,u' sehraliq, yézidin esli,

Dimek biz eslidin dehqanning nesli,

Neslidin yatlashqan körmes bext wesli,

Qedrini bilgen'ge u illiq yesli,

'Yesli'ge sozmisun qol ayaz pesli,

Jahanda hemmidin dehqan bolmaq tes!

Xoten Keriyediki ösmürler. Yalang ayaq, hechqandaq oyunchuqimu yoq, oynaydighan topimu yoq, minidighan welsipitimu, asfalit yolimu yoq, beden cheniqturidighan we oynaydighan baghchisimu yoq. Peqet söyümlük yurti, ata-anisi diligha salghan imani,sebi qelbi, saghlam tenila bar. Biz bu ewlatlargha nimilerni miras qaldurup ketishimiz lazim?
Xotendiki bu sebi baliiargha qarang, issiq nanni yep alemche xosh bolup ketkinini! Sizning perzentingizge nan bersingiz mushunchiliq xosh bolup baqqanmidu? Wetende japakesh anilar qiziq tonurgha beshini tiqip, chach, qash-kirpiklirini köydürüp, mehri-muhebbet bilen nan yapqachqa shunche tatliqmidu-ye?! Siz chetelde nan yaki bolkini bazardin elip yaki tok ochaqta pishurup berginingiz üchün perzentingiz unchiwala xosh bolmamdighandu-ya?

Keriye bazirida nan satidighan qiz. Bu nan setip pul tapidighan yashtiki qizmu bu?!

Wetinimizdin xitay yejuji-mejujilirini qoghlap chiqirip, musteqilliqni, erkinlikni qolgha alsaq, bizning söyümlük perzentlirimiz ay-yultuzluq kök bayraq lepildep turghan chirayliq mekteplerde oquydu, bilim alidu, bizge iz basar bolidu, yurtimizni gül-chechekke pürkeydu. Bizning qebrimizge kelip dua qilidu, gül tikidu, wetenni qoghdaydu..

Xotenni qutquzayli! Sherqiy Türkistanni qutquzayli! Xelqimizni xitayning zulumidin qutquzayli!

barinliq@hotmail.com